|

در غياب كيارستمي

نيما ارمغان: شايد از تصادف روزگار است كه در سالي كه عباس كيارستمي درگذشت، كتاب‌هايي درباره او چاپ يا بازچاپ شدند. پيش از درگذشت او، «سينماي عباس كيارستمي» روبرت صافاريان در نشر روزنه به‌چاپ رسيد. صافاريان در اين كتاب پنجاه سال سينماي كيارستمي را با نگاهي كلي‌بين مورد توجه قرار داده و به‌دنبال يافتن يك كل در سينماي او بوده است. به‌عبارتي او در اين كتاب، سينماي كيارستمي را همچون متني واحد درنظر گرفته و در اين بين به تفاوت‌ها و جزئيات نيز پرداخته است. «سر كلاس با كيارستمي» كتاب مهم ديگري درباره سينماي كيارستمي است كه امسال به‌چاپ رسيد. اين كتاب توسط پال كرونين نوشته شده و سهراب مهدوي آن را ترجمه كرده و نشر نظر منتشرش كرده است. بخش‌هاي مختلف اين كتاب بيش از هرچيز به روش فيلم‌سازي كيارستمي پرداخته‌اند و به‌عبارتي روش‌شناسي و زيبايي‌شناسي سينماي او مدنظر بوده است. اين كتاب كه توسط نشر نظر به‌چاپ رسيده، محصول بخشي از كارگاه‌ها و كلاس‌هايي است كه كيارستمي در سال‌هاي حياتش برگزار كرده بود. «خانه‌اي با شيرواني قرمز» كه گفت‌وگوي مفصل كيارستمي و آيدين آغداشلو است نيز امسال در نشر ثالث منتشر شد. از سينماي كيارستمي كه بگذريم، به كتاب‌هاي ديگري در حوزه سينما مي‌رسيم كه يكي از آن‌ها «بوطيقاي گسست» مازيار اسلامي است كه توسط نشر چشمه منتشر شد. اين كتاب به سينماي اصغر فرهادي مربوط است و در شش بخش به وجوه مختلف سينماي او پرداخته شده است. اسلامي در اين كتاب سينماي فرهادي را در پيوند با وضعيت تاريخي دوره‌اش درنظر گرفته است. امسال چند كتاب قابل‌توجه نيز در حوزه سينما ترجمه شد كه يكي از آن‌ها «شهرها و سينماها»ي باربارا منل است كه با ترجمه مشترك نويد پورمحمدرضا و نيما عيسي‌پور توسط نشر بيدگل به‌چاپ رسيد. اين كتاب به بررسي موضوع بازنمايي شهرها در سينما پرداخته و كوشيده با ارجاع به آراي نظريه‌پردازان شهري، فيلم‌ها و تصاويرشان را در پيوند با تحولات و پيچيدگي‌هاي شهر معاصر بازخواني كند. «سينماي اگزيستانسياليستي» كتابي است از ويليام سي.پامرلو كه با ترجمه نصراله مرادياني در نشر بيدگل به‌چاپ رسيد. آن‌طور كه از عنوان كتاب هم برمي‌آيد، در اين اثر به فيلم‌هايي توجه شده كه به موضوع معنا در زندگي بشر توجه داشته‌اند. شايد امروز كريم امامي بيشتر به عنوان مترجم و ويراستار شناخته شود اما انتشار كتابي با عنوان «گال... گال... گالري» در نشر نيلوفر نشان‌دهنده وجهي ديگر از كارهاي كريم امامي است. اين كتاب دربرگيرنده مقالاتي از امامي درباره هنرهاي تجسمي است كه در دهه چهل هر هفته براي روزنامه كيهان اينترنشنال مي‌نوشت. او در اين مقالات به كارهاي كساني پرداخته كه بسياري از آن‌ها بعدها به چهره‌هايي مشهور در حوزه تجسمي بدل شدند. امسال همچنين دو كتاب درباره سينماي ايران منتشر شد كه هر دو بازه زماني نسبتا مشتركي از سينماي ايران را مدنظر داشته‌اند و البته رويكردشان در مواجهه با آن متفاوت است. «دگرگوني اجتماعي و فيلم‌هاي سينمايي در ايران» عنوان كتابي است از پرويز اجلالي كه امسال ويراست دوم آن توسط نشر آگه به‌چاپ رسيد. عنوان فرعي اين كتاب، جامعه‌شناسي فيلم‌هاي عامه‌پسند ايراني در دوره زماني 1309 تا 1357 است و همان‌طور كه از اين عنوان هم برمي‌آيد؛ به واسطه فيلم‌هاي عامه‌پسند در سال‌هاي مورد نظر، جامعه ايراني مورد تحليل قرار گرفته است. كتاب ديگر، «تاريخ سينماي ايران از آغاز تا سال 1357» است كه توسط مسعود مهرابي نوشته شده و چاپ يازدهم آن امسال در نشر نظر به‌چاپ رسيد. مهرابي در اين كتاب نه‌فقط به نقاط درخشان سينماي ايران بلكه به نقاط ضعف آن نيز توجه داشته است. «مباني آفرينش ملودي در آهنگ‌سازي» عنوان كتابي است كه در روزهاي پاياني سال 95 در نشر مركز به‌چاپ رسيد. محمدرضا آزاده‌فر نويسنده اين كتاب است كه در هشت فصل كوشيده به ملودي در آهنگ‌سازي بپردازد. نويسنده در پيش‌گفتارش به خلاء موجود در كتاب‌هاي موسيقي اشاره كرده و نوشته: «اكثر قريب به اتفاق منابع موجود در زمينه آهنگ‌سازي، ترجمه آثار انديشمندان غربي است و در اين زمينه جاي تعجب هم نيست چرا كه خاستگاه موضوعاتي مانند فرم، هارموني، كنترپوان و اركستراسيون تمدن غربي بوده است. اما در زمينه ملودي موضوع كاملا متفاوت است. نگاهي به كتاب‌هاي انگليسي، آلماني و فرانسوي منتشرشده در اروپا و آمريكا نشان مي‌دهد كه توجه زيادي به موضوعات چهارگانه بالا شده و در اين زمينه منابع بي‌شماري در دسترس قرار گرفته است اما كتاب مستقل در مورد ملودي در آهنگ‌سازي كمياب است و موضوع ملودي اغلب در حاشيه موضوعات ديگر مورد بررسي قرار گرفته است.» «روش تحقيق در هنر و طراحي» عنوان كتابي است از كرول گري و جولي‌ين ملينز كه با ترجمه طاهر رضازاده توسط موسسه نشر آثار هنري متن به‌چاپ رسيده است. تاكيد اين كتاب بيش از هرچيز بر موضوع يادگيري است و به اعتقاد نويسندگانش يادگيري در هنر و طراحي به روش تجربي انجام مي‌شود. در مقدمه كتاب دراين‌باره آمده: «ما با كار عملي، با پژوهش و با تامل در اين هردو آموزش مي‌بينيم. اين يادگيري فعال و بازانديشانه رابطه پويايي ميان كار عملي و پژوهش برقرار مي‌سازد. كار عملي پرسش‌هايي ايجاد مي‌كند كه نيازمند پژوهش است و متقابلا پژوهش نيز بر كار عملي اثر مي‌گذارد. اين يادگيري در نظام تحصيلات تكميلي صورت مي‌گيرد كه شامل راهبردهاي آموزشي دانشجومحور و كار پروژه‌اي است. اين نظام ساختار و معيارهاي روشني را براي يادگيري فراهم مي‌كند.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.