جهان نوین، قوانین سایبری نوین
پرسش پیشروی ترامپ و همتایانش در سطح جهان، چگونگی انطباق مفاهیم سنتی و ابزار کشورداری، با عصر دیجیتال است. فقدان واژگان مشترک و آموزههای سیاسی لازم برای درک سازوکارهای عصر جدید، یکی از چالشهای اصلی پیشروی جوامع بشری، محسوب میشود. با دستیافتن به درک کامل از چالشهای پیشروی، میتوان جهت و سرعت نوآوری و موضع بازیگران کلیدی عرصه سایبری را پیشبینی کرد. به طور حتم، در مسیر اعمال قوانین بینالملل سایبری، نیازی مبرم به یافتن پاسخ برای برخی سؤالات کلیدی وجود دارد. قدرت: رشد ظرفیتهای سایبری تا چه حد در افزایش قدرت بینالمللی کشورها، مؤثر است؟ ظرفیت سایبری، مجموعهای از عوامل مانند کیفیت و قدرت زیرساختهای دیجیتال یک کشور، وجود فضای نوآوری، توجه به توان سایبری در فضای سیاسی و قدرت نرم را شامل میشود. کشورهایی مانند چین که از شرایط نظامی قابلقبولی برخوردار هستند؛ با افزایش ظرفیتهای سایبری خود، به تقویت توان نظامیشان میپردازند. درعینحال، سرمایهگذاری در حوزه سایبری، قدرت کشورهایی مانند روسیه را نیز که در حال تضعیفشدن بودند، حفظ کرد و مزیتهای استراتژیک بسیاری برایشان به ارمغان آورد. از سوی دیگر، کشورهای کوچکتری مانند سنگاپور، استونی، ایران و رژیم صهیونیستی نیز از این طریق، به افزایش پتانسیل جغرافیای سیاسی خود پرداختهاند. در این بین، حتی برخی بازیگران غیردولتی، مانند گروهکهای تروریستی نیز با سرمایهگذاری در این حوزه، در پی عرض اندام و قدرتنمایی هستند. دیپلماسی قهری: قواعد و ضمانتهای اجرائی سنتی تا چه حد میتوانند در عصر دیجیتال کارگشا باشند؟ تئوریسینها و سیاستسازان رویکردهای اساسی برای بازدارندگی مؤثر و فرایند متقاعدکنندگی در فضای فیزیکی را توسعه و رشد دادهاند؛ اما حملات سایبری کرهشمالی به شرکت سونی، اتهام سرقت 81 میلیون سند امنیتی متعلق به کادر دولتی آمریکا به چین و ادعای تأثیرگذاری روسیه بر روند انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده از طریق فضای سایبری، پرسشهای متعددی را درباره میزان کارآمدی این نظریات مطرح کرده است. وقایع یادشده را میتوان مبین وابستگی بازدارندگی و متقاعدکنندگی به عواملی متعدد در فضای مجازی دانست. ازجمله این مؤلفهها، میتوان به فقدان شواهد هشداردهنده، چالش در مدارک و اسناد حملات، عدم اطمینان و قطعیت در هرگونه واکنش، کمبود آموزههای پاسخ متناسب، وجودنداشتن خطوط ارتباطی برای بحران سایبری و سابقه حقوقی اشاره کرد. صلح: بهترین چارچوب همکاری، برای تأمین حداکثری امنیت منافع و ارزشها، در فضای مجازی چیست؟ به جرئت میتوان شبکه همکاریها و اتحادهای بههمپیوسته ایالات متحده و موقعیت واشنگتن در رأس برخی سازمانهای بینالمللی را یکی از بزرگترین داراییهای این کشور دانست. کاخ سفید از طریق این نهادها قادر به حفاظت از منافع و ارزشهای خود، در چارچوب جهانبینی ثابت غربی خواهد بود. هرچند این سازوکار برای عصر دیجیتال طراحی نشده بوده است، اما برای بازتعریف قواعد کلی این فضا، مؤلفهای حیاتی محسوب میشود. اینترنت، باید به جای یکی از عوامل ضعف و آسیبپذیری، فضایی امن و مطمئن، برای افزایش قدرت و توانمندی کشورها باشد. به عقیده بسیاری از متخصصان، استراتژی غرب برای اعمال نفوذ در پیماننامههای مربوط به فضای دیجیتال، باید سه پایه اصلی و اساسی داشته باشد: 1- لزوم اتکا بر ساختاری کمتررسمی و انعطافپذیرتر؛ 2- گسترش همکاری با متحدان، شرکای نزدیک و کشورهای همفکر، برای ایجاد پایههای جدید و تدوین قواعد نوین بر مبنای این پایهها؛ و 3- بهدستگرفتن ابتکار عمل در تأسیس مؤسسات جدید و بهکارگیری بازیگران جدید، برای مقابله با قدرتهای متعارض درحالظهور. کمکهای خارجی: چه مؤلفههایی باید در کمکهای خارجی غرب، به منظور سرعتبخشیدن به توسعه اقتصادی، بهبود حکومتداری و توانمندسازی شهروندان، از سوی آمریکا در نظر گرفته شود؟ از نظر اکثر کارشناسان علوم سیاسی، کمکهای کاخ سفید به کشورهای دیگر، مصداقی از بهترین نوع سرمایهگذاری یک کشور برای دستیابی به امنیت و رفاه پایدار محسوب میشود. هرچند تأثیر سبد سرمایهگذاریهای خارجی آمریکا، مانند دیگر جنبههای سیاست خارجی این کشور، بر امنیت فضای دیجیتال محسوس نیست؛ اما میتواند فرصتهای ارزندهای در زمینه ایجاد تخصص فنی و روحیه کارآفرینی به ارمغان آورد. کارشناسان معتقدند آمریکا باید به ساخت و ارتقای زیرساختهای تکنولوژیک در کشورهای نزدیک خود، اهتمام بیشتری ورزد. کمکهای خارجی، در قالب وامهای بینالمللی و سرمایهگذاریهای بخش خصوصی در دیگر کشورها، بهترین راههای کاهش عمق شکاف موجود بین وضع موجود و حالت ایدهآل، در این زمینه به نظر میرسد. علاوه بر این، چنین راهبردی را میتوان فرصتی برای تنظیم اهداف امنیت ملی با تصمیمگیریهای تأثیرگذار مبنی بر آغاز کمکهای خارجی به دیگر کشورها دانست. حفظ برتری در مسیر پیشروی فضای سایبری: تئوریسینهای ایالات متحده و متفکران غربی، با بازتولید استراتژی این کشور متناسب با مؤلفههای عصر دیجیتال امیدوارند که بتوانند پیشتازی و هژمونی این کشور در عصر جدید را حفظ و چالشهای پیشروی کاخ سفید را حل کنند. این تلاشها در حالی صورت میپذیرد که روسیه و چین نیز، بهعنوان تهدیدهایی جدی برای جایگاه برتر آمریکا در سطح جهان مطرح شده و در حال تقویت زیرساختهای خود هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.