مورد عجیب «دونالد ترامپ»
زینب همتی .دبیر گروه علم
«دونالد ترامپ» در مراسم تحليف خود درباره علم هيچ حرفي نزد. البته این كار براي يك رئيسجمهور چندان هم عجیب و غيرعادي نیست. هيچيك از رئيسجمهورهاي پيشين آمریکا مثل «رونالد ريگان»، «جورج بوش» پدر و پسر و حتي «بيل كلينتون» هم درباره علم حرفي نزدند. اما محققان و پژوهشگران حوزه علم خاطرات خوش و دلچسبي از مراسم تحليف «باراك اوباما» در سال 2009 دارند. «اوباما» در آن مراسم متعهد شد كه علم را به جايگاه واقعياش بازميگرداند، درنهايت هم تاريخ گواهي میدهد كه او به اين قولش وفا كرد. هنگامي كه رؤسايجمهوری درباره علم حرف ميزنند، عملا در ذهنشان به موضوعاتی مانند بودجه، افراد و سياست فكر ميكنند. هرچند «ترامپ» در مراسم تحلیف از علم سخن نگفت، اما کارشناسان سخنهای بسیاری را از او به خاطر دارند. نزديكترين ارجاع «ترامپ» به علم اين كامنت اوست: «ما آمادهايم... براي گشودن مرزهاي فضا، براي خلاصكردن زمين از بدبختي بيماريها، به مهار انرژيها، صنايع و فناوريهاي آينده». او همواره در كمپينهاي انتخاباتي خود اين شعار را تكرار ميكرد: «من آمريكا را به جايگاه پرشكوهش بازميگردانم». البته بسیاری از کارشناسان تأکید کردند که منظور «ترامپ» از شکوه آمریکا، در حقیقت رونق تجارت و سرمایهگذاری است، وگرنه ضدیت او با علم و فناوری و محیطزیست از همان آغاز بر همگان آشکار بود. «ترامپ» بارها با صدای رسا، بدیهیترین دستاوردهای علم و وقوع گرمایش زمین و تغییرات اقلیم را منکر شده است؛ او گفته این ادعا، توطئهچینیها برای ضربهزدن به اقتصاد آمریکاست و تأکید کرده است از پیمان پاریس خارج میشود و قول داده که مجوزهای بیشتری برای بهرهبرداری از معادن زغالسنگ اعطا میکند، استخراج گاز را افزایش میدهد و به جای انرژیهای نو، در زمینه نفت و گاز و سوختهای فسیلی سرمایهگذرای میکند. او معتقد است واکسیناسیون به شکل کنونی نهتنها تأثیر خوبی ندارد بلکه واکسن سهگانه یا MMR باعث بروز اُتیسم میشود. وی بر این باور است که آسفالت خیابانهای نیویورک از برنامه فضایی مهمتر است؛ علاوه بر اینها به آمارها و اعداد و روشهای آماری هم توجهی ندارد و فقط همان چیزهایی را قبول دارد که تأییدکننده گفتهها و کارهای او باشد. او ابایی از بیان صریح چنین موضوعي ندارد. واقعیت آن است که «ترامپ» زودتر از آنچه گمان میکردیم، شعارهای ضدعلمی خود را عملی کرده است؛ برای مثال، یکی از اولین کارهای او تلاش برای انحلال سازمان حفاظت محیطزیست (EPA) بود. با توجه به طرز فکر، سابقه عملکرد، تیم همکاران و دوستان «ترامپ» باید بیش از اینها منتظر رفتارهاي ضدعلم «ترامپ» بود. اما آیا با این توصیفات، باید نگران آینده علم و فناوری در آمریکا و در نتیجه، کندشدن سرعت توسعه علم یا تضعیف همکاریهای علمی بینالمللی بود؟ به باور بسیاری از دانشمندان رویکرد علمی «ترامپ» زیانبار است، درعینحال برخی دیگر نیز بر این باورند که ساختار نظام علمی در کشورهای پیشرفته، چندان مبتنی بر سلیقه رئیسجمهور نیست و در آینده دانشگاهها، پژوهشگاهها و نمایندگان مجامع علمی مانع انحراف دید در مسیر توسعه علم و فناوری خواهند شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.