|

گامي در مسير هم‌گرايي منطقه‌اي

ظريف با امير قطر ديدار كرد

محمدجواد ظريف ديروز در قطر با «شیخ تمیم بن حمد آل ثانی» امير اين كشور ديدار و گفت‌وگو كرد. دستگاه ديپلماسي در دولت يازدهم كه تاكنون درگير مذاكرات هسته‌ای، امضا و اجرای برجام بوده است، در ماه‌هاي پاياني كار خود بهبود روابط منطقه‌اي را بيش از قبل جدي گرفته و همه تلاش خود را مي‌كند تا با بهره‌گيري از فرصت‌هاي موجود به اوضاع منطقه سروسامان دهد. از يك سو در ائتلاف با روسيه و تركيه پرونده سوريه را به سوي حل‌وفصل مي‌برد و از سوی ديگر در جهت بهبود روابط با شوراي همكاري خليج فارس گام برمي‌دارد. بهبود روابط با كشورهاي حاشيه خليج فارس همان حوزه‌اي است كه با وجود تلاش‌هاي دولت در سه سال گذشته رشد درخورتوجهي نداشت و حتي بعد از تعطيلي سفارت عربستان در ايران، از قبل هم بدتر شد. مقامات كشورمان كه بارها عدم همراهي كشورهاي حاشيه خليج فارس را دليل بي‌ثمرماندن تلاش‌ها دانسته بودند؛ اكنون با دريافت سيگنال‌هاي مثبت از سوي آنها سعي دارند از فرصت موجود استفاده كرده و اين بار در عرصه منطقه موفقيت درخورتوجهي به دست آورند. حدود يك ماه قبل بود كه وزير خارجه كويت در سفري به تهران پيام اين كشور را آورد. آن‌طور كه ظريف در گفت‌وگو با «شرق» گفت، اين پيام از سوي همه اعضاي شوراي همكاري خليج فارس و در راستاي بهبود روابط بود. بعد از دريافت همين پيام بود كه حسن روحاني رئيس‌جمهوري راهي كويت و عمان شد و با مقامات اين كشورها ملاقات و گفت‌وگو كرد. هنوز يك ماه نگذشته و اين بار ظريف به قطر رفت و با «شیخ تمیم بن حمد آل ثانی» امير قطر و وزير خارجه اين كشور ديدار و گفت‌وگو كرد. سفر ديروز ظريف وزیر خارجه ایران به قطر به عنوان كشوري كه بعد از عمان بهترين روابط منطقه‌اي را با آن داريم، بسيار حائز اهميت است و مي‌تواند به هموارشدن مسير بهبود روابط با كشورهاي شوراي همكاري خليج فارس كمك كند. روابط سياسي و اقتصادي با قطر قطر به خاطر جایگاه راهبردی و ژئوپلیتیکي‌اش در میان کشورهای عرب حاشیه خلیج فارس و در جغرافیای سیاسی جهان نقش مهم و استراتژیکي دارد. بخشی از ساحل غربی و مرز جنوبی آن به سواحل عربستان سعودی متصل است و شرق آن نیز در کنار ساحل و مرز امارات و سلطان‌نشین عمان قرار دارد. بحرین نيز نزدیک‌ترین همسایه غربي اين كشور است.روابط سياسي ايران و قطر با وجود اختلافات مربوط به رويكرد قطر نسبت به موضوع سوريه، به طور معمول دوستانه و مبتني بر احترام بوده است. اين كشور حتي در تابستان امسال و بعد از تعطيلي سفارت عربستان در تهران نيز با بحرين و امارات همراه نشد و روابط خود با ايران را قطع نكرد. امير اين كشور نيز در يك تماس تلفني با حسن روحاني به مناسبت عيد قربان تلاش كرد نقش ميانجي در روابط ايران و عربستان را بازي كند.روابط اقتصادي دو كشور نيز در اين سال‌ها خوب و رو به گسترش بوده است. بهره‌برداري از ميادين گازي يكي از محورهاي همكاري دو كشور است و اجراي پروژه مشترک کریدور گازی شمال - جنوب به قطر انگیزه لازم را مي‌دهد كه برای حل مشکلات میان ایران و اعراب تلاش كند. اگرچه افزایش روابط ایران و قطر به بيشترشدن تنش‌ها میان قطر و سایر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس منجر مي‌شود اما دوحه براي توسعه روابط با تهران منطق خاص خود را دارد. عدم تمايل اين كشور به قرارگرفتن زير چتر عربستان كه ناشي از تنازعات سرزميني ميان عربستان و قطر و دخالت‌هاي عربستان در امور سلطنتي قطر در دهه 1990 است؛ بخشي از همين منطق است. به سوي بهبود روابط با همسايگان جنوبي قطر برخلاف ديگر کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس، به اهميت و نفوذ ایران در منطقه واقف است و مي‌داند مسائل اين منطقه بدون مشاركت ايران حل نخواهد شد. از همين رو سفر ظريف به اين كشور مهم تلقي مي‌شود و مي‌توان آن را گامي در مسير هم‌گرايي منطقه‌اي تعبير كرد. خصوصا حالا كه ديگر اعضاي شوراي همكاري خليج فارس پيغام و پسغام‌هايي مبني بر تمايل به بهبود روابط مي‌فرستند.«قاسم محبعلي» ديپلمات بازنشسته و كارشناس خاورميانه نيز با اشاره به اهميت اين سفر از توسعه روابط با قطر به عنوان مقدمه‌اي براي بهبود روابط با مجموعه كشورهاي شوراي همكاري‌هاي خليج فارس ياد مي‌كند. او در اين خصوص به «شرق» گفت: «ما در شوراي همكاري‌هاي خليج فارس با مجموعه‌اي از كشورها روبه‌رو هستيم كه روابط يكساني با ما ندارند. بهترين و بالاترين سطح روابط در اين مجموعه را با عمان و بعد كويت داريم. قطر نيز سعي دارد تعادل در روابط با ايران را حفظ كند».او با اشاره به ميادين مشترك گازي و نفتي و روابط اقتصادي في‌مابين توسعه روابط دوجانبه با قطر را مهم دانست و افزود: «يكي ديگر از وجوه اهميت توسعه روابط با قطر كمك به بهبود رابطه ما با كشورهاي حوزه خليج‌فارس است. به طور كلي بهبود روابط با كشورهاي كوچك‌تر منطقه به بهبود روابط با كشورهاي بزرگ‌تر ازجمله عربستان منجر مي‌شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.