احتمال برگشت پلوتون
دعوت دوباره
دانشمندان بهتازگی تعریف جدیدی از سیاره ارائه کردهاند که اگر پذیرفته شود، نام پلوتون یکبار دیگر به فهرست سیارههای منظومه شمسی اضافه میشود. گفتنی است سیاره پلوتون که در سال 1930 کشف شده بود، تا سال 2006، نهمین سیاره منظومه شمسی ما بود، اما اخترشناسان در آن سال تعریف جدیدی از سیاره ارائه کردند که پلوتون ویژگیهای تعریف جدید را نداشت و درنتیجه از فهرست سیارهها کنار گذاشته شد و منظومه خورشیدی ما هشتسیارهای شد. اما بهتازگی نیز تعریف دیگری از سیاره ارائه کردند که اگر پذیرفته شود، یکبار دیگر نام پلوتون به فهرست اعضای خانواده منظومه شمسی اضافه میشود. این سیاره که در انگلیسی به آن پلوتو و در زبان فرانسه و فارسی به آن پلوتون میگویند، اکنون سیاره کوتوله محسوب میشود و در کمربند کوییپر منظومه خورشیدی قرار دارد. پس از آنکه نام پلوتون از فهرست سیارههای منظومه شمسی بیرون رفت، بهعنوان نخستین مورد از اجرام فرانپتونی پذیرفته شد. براساس تعریف جدید، سیاره جرمی آسمانی که به دور خورشید میگردد، آنقدر جرم دارد که گرانشاش، آن را به شکل کروی درآورده و مدارش را از اجسام کوچکتر اطراف پاکسازی کرده است، یعنی در نزدیکی آن جرم دیگری نیست. با تعریف جدید، پلوتون و دیگر اجسام فرانپتونی بهعنوان سیاره شناخته نمیشوند، اما دانشمندان بهتازگی تعریفی جدید از سیاره را ارائه دادهاند که ممکن است پلوتون را یکبار دیگر به فهرست سیارههای منظومه شمسی بازگرداند. اگر این پیشنهاد تأیید شود، ممکن است اجرامی مانند پلوتون به فهرست سیارات منظومه شمسی اضافه شوند. بهتازگی گروهی از دانشمندان ناسا به سرپرستی «آلن استرن» (سرپرست مأموریت افقهای نو ناسا)، طرحی تازه برای تعریف دوباره سیاره پیشنهاد کردهاند. به نظر آنان برای تعریف یک جسم بهعنوان سیاره، لازم نیست آن جسم حتما به دور یک ستاره چرخش کند. دانشمندان میخواهند سیارات را به جای چرخش به دور یک ستاره و اجرام خارجی، براساس ویژگیهای ذاتی خودشان تعریف کنند. تعریف جدید سیاره به این شرح است: «یک سیاره جرمی زیرستارهای است که هرگز تحت همجوشی هستهای قرار نگرفته و به اندازهای جرم دارد که گرانشاش آن را فارغ از مدار گردش، به شکل کروی در آورد». به زبان سادهتر «سیارات اجرامی کروی در فضا هستند که از ستارگان کوچکترند». با این تعریف فقط پلوتون نیست که به دسته سیارات برمیگردد، بلکه اجرام دیگر نیز ممکن است به فهرست سیارههای منظومه شمسی اضافه شوند. این دانشمندان تعریف اتحادیه بینالمللی اخترشناسی را به سه دلیل ناقص میدانند. انتقاد اول به تعریف اتحادیه بینالمللی اخترشناسی، شرط گردش به دور خورشید در تعریف سیاره است. علاوه بر آن، تأکید بر «پاککردن مدار از اجرام دیگر» شرطی غیرضروری است و هیچ سیارهای این شرط را به طور کامل ندارد برای مثال، زمین همچنین این شرط را ندارد زیرا اجرام کیهانی زیادی وجود دارند که پیوسته از مدار زمین عبور میکنند. علاوه بر اینها، مهمترین انتقاد این دانشمندان درباره شرط «پاکسازی منطقهای» است، چراکه داشتن این شرط در نواحی دورتر، نیازمند آن است که جسم جرم بیشتری داشته باشد. دانشمندان در این گزارش نوشتهاند: «برای مثال، حتی جرمی به اندازه زمین در کمربند کوییپر نمیتواند آن ناحیه را کامل جارو یا پاکسازی کند». یعنی نمیتواند تمام مسیر (مدار) خود را از اجرام ریزودرشت پاک کند. اتحادیه بینالمللی اخترشناسی بهزودی درباره این تعریف نظر میدهد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.