|

آزادگی در سیاست

5- او به دنبال نفی اندیشه و باور «من و دیگری» بود. باوری که سال‌ها و دهه‌ها دنیای غرب را در برابر مسلمانان، خودبرتر و خودمحور کرده بود و از دل همان باور غلط «جنگ و برخورد تمدن‌ها» پدیدار شد. در داخل کشور هم سال‌هاست که اندیشه من و دیگری که نتیجه‌اش همسازی همه مردم با یک پندار بود، تکثر و تنوع فکری و رفتاری (البته قانونمند) را مانع شده و می‌خواهد بدون توجه به نوسازی فکر و نسل، ‌بر همان پاشنه به اصطلاح «اصالت» بچرخد و «معاصرت» و «عصری‌سازی» را نادیده بگیرد. هاشمی به‌عنوان یک زمامدار درون حاکمیت، زمانه را و ضرورت عصری‌سازی فکر، برنامه‌ریزی و نحوه مدیریت را شناخته بود و باور داشت هم تفکر سیاسی- انقلابی در ایران حقوقی دارد، هم اندیشه اصلاحی و هم گفتمان نوگرایی دینی. او می‌خواست از قدرت خود بهره بگیرد تا به قول «کارل ارنست» اسلام‌شناس معاصر آمریکا از «گسست تفاهم» ملی جلوگیری کند تا شیاربندی‌های مناسبات جناحی مانع رشد سیاسی -اجتماعی جامعه ایران نشود. این مختصات پنج‌گانه که ذکر شد، روح کلی مانیفست اصلاحات است که بارها درباره آن سخن گفته شده است. رمز نزدیکی زمامدار مرحوم آيت‌الله هاشمي و اصلاحات، نزدیکی دو اندیشه است. در سال پیش‌رو که انتخابات ریاست‌جمهوری در پیش است و آیت‌الله هاشمی (ره) نیست، قطعا انتخاباتی شکل خواهد گرفت که نامزد اصلی اصلاح‌طلبان گفتمانی را با پوشش محورهای پنج‌گانه مذکور دنبال کند. بی‌تردید رئیس‌جمهور فعلی بدون توجه به این شاخص‌های اصلاح‌طلبانه هاشمی نخواهد توانست رقابت جدی پیروزبخش داشته باشد و با این پارادایم است که می‌توان امیدوار بود. رقیب جریان پیش‌گفته اگر «سخت» نه بلکه «نرم» بازی کند و به صحنه رقابت بیاید، جز تغییر جزئی رأی رئیس‌جمهور موردنظر اصلاح‌طلبان، نهایتا کاری از پیش نخواهد برد. فقط باید به این نکته توجه داشت فقدان آیت‌الله هاشمی یک «ثلمه» است اما در عرصه سیاست‌ورزی مسئله نیست؛ رویکرد او در یک دهه گذشته پشتوانه خوبی برای اصلاح‌طلبان و هواداران دولت و اصولگرایان عاقل خواهد بود. مشترکات فراوانی که دو طیف اصلاح‌طلبان را به هم نزدیک کرد، اینک باید سرلوحه سیاست‌گذاری روحانی باشد به‌جد. اگر نه به اعتبار ماهیت «پارادوکسیكال قدرت» که روان‌شناس معروف آمریکایی- Dacher Keltner - به وضوح درباره این پارادوکس و ناهمسازی در کتابش- The Power Paradox - سخن می‌گوید، ممکن است این ماهیت ناهمساز او را گرفتار کند. باید برای پوشش این خلأ (نبود هاشمی) دولت جدید و رئیس آن، اصول پنج‌گانه مذکور را در عصر و روزگار حیات مدرن جدی بگیرد و این ضرورت را ملکه ذهن خود و دولتمردانش بداند. روحانی باید برای خود یک شناسنامه فرهنگی- سیاسی- اجتماعی بنگارد براساس اصول اصلاح‌طلبانه مذکور، تا مانند هاشمی در جامعه ایران با چهره محبوب و نویی در تاریخ ماندگار باشد. اصلاحات و سران آن ماندگار شد، هاشمی ماندگار شد، روحانی هم برای ماندگاری نیازمند به یک بازنگری و بازاندیشی است. باید نشان دهد در نبود هاشمی و دیگران رویکرد «اصلاح- تعامل» هاشمی می‌تواند سند تاریخیت دولت او باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.