جهان بيپایان
عبدالرسول خلیلی
گادامر از پیشگامان هرمنوتیک فلسفی میگوید: «ترجمه یعنی تعامل بین افق مترجم و نویسنده» و تحقق این سخن به درستی نشان میدهد که اگر ترجمه بهطور صحیح انجام شود و مترجم سعی کند به دور از هرگونه تألیف یا تخیلی، این کار را انجام دهد، انتقال اندیشههای نویسندگان در سطح جوامع امروزی در تعامل فرهنگی و ادامه سیر افکار بشری به درستی انجام میشود. در فرهنگ آکادمیک غربی، سنت پسندیدهای وجود دارد که مؤلف یا مترجم باید ضرورت تألیف یا ترجمه را در حوزهای که به آن میپردازند برای مخاطب شرح دهد و مخاطب یا خواننده را توجیه کند که چرا باید به او گوش کند و اگر نشنود، چه از دست داده است. این سنت ضمن احترام به مخاطب، اهمیت کار مؤلف یا مترجم را نیز آشکار خواهد ساخت. بهویژه، در صورتی که ترجمهای دیگر از یک اثر پیش از این انجام شده باشد، اهمیت شرح ضرورت بازترجمه آن دوچندان میشود و این دقیقاً همان چیزی است که مترجم باید خود را موظف به پاسخگویی به آن بداند. در عصری که ترجمه خوب، تعامل مناسبی بین افق مترجم و نویسنده است. کتاب «بلاتار، زمان بعد» اثر ژاک رانسیر فیلسوف معاصر فرانسوی با ترجمه رضا خلیلی که بهتازگی از سوی نقد فرهنگ به چاپ رسیده، از کتابهای بسیار مهمی است که با گرهگشایی از نقاط کور سینمای بلاتار، با درایت، هنر فیلمدیدن را به مخاطب میآموزد، مخاطبی که میخواهد از این پس در دنیایی بدون توهم زندگی کند. رانسیر، در این کتاب، نگاه جامعی به تمام آثار بلاتار انداخته و با نگاهی انتقادی آثار این فیلمساز را بررسی کرده است. بلاتار، فیلمسازی یگانه است که در آثار خود به داستانها اهمیتی نمیدهد زیرا همه داستانها از نظر او به همدیگر شبیهاند، داستان جدیدی وجود ندارد و ما فقط در حال تکرار همه قصههای واحدیم. ازاینرو، شاید بتوان گفت بلاتار بههمراه معدود فیلمسازانی همچون پیتر گرینوی، با رهاکردن داستانگویی و درمقابل، با جستوجوی شیوههای جدید روایی بهنوعی از مرگ سینما جلوگیری کرده است. برخی از منتقدان، بلاتار را هنرمندی میدانند که میخواهد پایان دنیا را به تصویر بکشد، اما او در این مورد بهگونهای دیگر میاندیشد. او معتقد است که ما توان درک پایان دنیا را بهمثابه یک مفهوم نداریم. جهان در کلیت خود پایانی ندارد و همواره ادامه خواهد داشت. برعکس تعداد زیادی از زندگیهای کوچک، این دنیا را به وجود آوردهاند و ناپدیدشدن یا پایان یکی از این زندگیها، پایان قسمتی از دنیاست. بلاتار، فیلمسازی است انسانگرا که به ارزش هر موجود زندهای باور دارد. به نظر او، هر زندگی و هر شکلی از آن، شأن و منزلت خاص خود را دارد و وظیفه ما دفاع از این شأن و منزلت است. با توجه به اهمیت کتاب و ضرورت دسترسی خواننده فارسیزبان به آن، اتفاق مهمی برای سینمادوستان با نگاه فلسفی است. ترجمه کتاب با تعهد به متن فرانسوی و انطباق آن با متن انگلیسی اریک برانک، بر آن است تا ارتباط بین متن و مخاطب را بهگونهای برقرار کند که خواننده علاقهمند خود امکان داوری درباره اثر را پیدا نماید. در ترجمه این اثر کوشش شده تا با افزودن گزیدهای از کتاب جذابیت باران نوشته کورین موری و مصاحبه گری پولار با بلاتار، فرد کلمن فیلمساز و میهالی ویگ آهنگساز فیلمهای بلاتار، به گستره کتاب افزوده شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.