|

رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور در پاسخ به «شرق»

در موضوع ریزگردها خودمان را قایم نکرده‌ایم

شرق: « در موضوع ریزگردها و مخصوصا همین اتفاق اخیر در خوزستان ما خودمان را قایم نکردیم و وسط میدان هستیم، هر دستگاهی هم البته وظایفی دارد و وظایف ما هم مشخص است و طبق آن وظایف در حال کار هستیم». این بخشی از پاسخ رئیس سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور به پرسش «شرق» درباره نحوه مدیریت بحران گردوغبار در کشور است. خداکرم جلالی روز گذشته در نشست خبری خود به این سؤال «شرق» پاسخ داد: «براساس قانون، متولی اصلی بیابان‌زدایی در کشور سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور است و طبیعتا مقابله با پدیده گردوغبار هم وظیفه شماست، اما در این موضوع مشخص شواهد حکایت از آن دارد که انگار سازمان شما به نوعی خود را قایم کرده و همه‌چیز متوجه سازمان حفاظت محیط ‌زیست شده است، چرا وضعیت این‌گونه است؟ آیا شما را نادیده می‌گیرند یا این سیاست سازمان شماست؟». جلالی که برای نشست خبری هفته منابع طبیعی رو‌در‌روی خبرنگاران نشسته بود، در پاسخ به این سؤال این‌گونه توضیح داد: « برای این مسئله یک مصوبه دولت وجود دارد و بودجه ملی برای آن تعیین شده است، همچنین تعداد زیادی از دستگاه‌ها هستند که در این مسئله دخیل‌اند، اما مسئله این‌طور نیست که ما خودمان را قایم کرده باشیم، ما مجری هستیم و در حوزه کاری بیابان‌زدایی سالانه یک طرحی را مشخص می‌کنیم که این‌قدر توان داریم و این‌قدر هم انجام می‌دهیم. در موضوع گردوغبار اما مجموعه‌ای از عوامل هم در به‌وجودآوردن مشکل و هم در مدیریت آن دخیل هستند. به‌ عنوان مثال در رابطه با همین موضوع خوزستان، بخشی از عوامل مشکل در خارج از کشور است و بخشی در داخل، باید نگاه کرد و دید چه عواملی باعث شده مشکل بخش داخلی پیش بیاید؛ برای مثال بخشی از علت ماجرا خشکی تالاب‌هاست، برای درمان آن هم باید آن کسی که مسئول است و کسی که مسئول تأمین منابع آب است، اقدام کند». رئیس سازمان جنگل‌ها و مراتع کشور در ادامه می‌افزاید: «از بین صدها ‌هزار هکتار کانون گردوغبار در خوزستان، حدود 200‌ هزار هکتار از این زمین‌های کانون گردوغبار، باید برای‌شان آب تأمین شود؛ یعنی باید آب مشکلش را حل کند و هیچ کار دیگری جز این نمی‌شود برای آن انجام داد. بخش دیگری از مشکل در حوزه زمین‌های کشاورزی است که باید در برنامه‌های خاک‌ورزی و در کشاورزی حفاظتی که جزء برنامه‌های وزارت جهاد است، مشکلشان حل شود. بخشی دیگر هم می‌ماند که شامل منابع ملی است که آن در حوزه ماست و ما باید مشکلش را حل کنیم و داریم کار آن را هم انجام می‌دهیم، همه جا هم پاسخ‌گو بوده‌ایم و جواب هم داده. موضوع از این قرار است که ما بیشتر سازمانی عملیاتی و اجرائی هستیم تا اینکه تبلیغاتی و رسانه‌ای باشیم». جلالی در ادامه اضافه کرد ما تاکنون به صورت کلی در کشور هشت ‌میلیون هکتار کار بیابان‌زدایی انجام داده‌ایم و براساس آمارهای کنوانسیون بین‌المللی جهان در زمینه بیابان‌زدایی، جزء سه کشور اول آسیا در این زمینه هستیم و به ‌همین‌ دلیل معتقدم اینکه گفته شود ما به اندازه کافی تبلیغ نمی‌کنیم، بله احتمالا درست است، اما اینکه گفته شود ما مسئولیت خودمان را گردن کس دیگری می‌اندازیم، نه این‌طور نیست. رئیس سازمان جنگل‌ها در بخش‌های دیگری از این نشست خبری همچنین در رابطه با موضوع قاچاق خاک صحبت کرد و گفت: صادرات خاک به جز خاک‌های معدنی، ممنوع است و قاچاق آن نیز تاکنون براساس اسناد و مدارک موجود تأیید نشده است. صادرات خاک‌های معدنی آزاد است، اما خاک کشاورزی و خاک‌های مربوط به جنگل‌ها و مراتع صادراتش ممنوع است و با توجه به اینکه تاکنون هیچ‌گونه اسناد و مدارک متقنی برای قاچاق خاک نداشته‌ایم، نمی‌توان گفت این پدیده در کشور وجود دارد. وی با بیان اینکه مأموران ما به دقت این مسئله را رصد می‌کنند، افزود: اینکه گفته می‌شود از طریق برخی کشتی‌ها یا لنج‌ها خاک کشور را خارج می‌کنند، موردی را مأموران ما مشاهده نکردند. جلالی برخی ترفندها در این زمینه را مورد اشاره قرار داد و گفت: گفته می‌شود برخی تحت عنوان صادرات گل و گیاه خاک را از کشور خارج می‌کنند به‌این‌ترتیب که در گلدان آن گیاه مقدار زیادی خاک جاسازی کرده و از کشور بیرون می‌برند که وزیر جهاد کشاورزی نیز در این زمینه هشدار داده است که اگر چنین سوءاستفاده‌هایی می‌شود، حتما کنترل شود. معاون وزیر جهاد کشاورزی تصریح کرد: احتمال دارد که بخشی از خاک کشور به صورت قاچاق خارج شود، اما ما به‌شدت این مسئله را کنترل می‌کنیم. وی همچنین در بخش دیگری افزود: بیش از ۸۰ درصد کانون‌های گردوغبار در غرب کشور به عربستان و عراق اختصاص دارد و یکی از کانون‌های اصلی گردوغبار در زمین‌هایی است که در تصرف داعش قرار دارد و البته برای مقابله با کانون‌های گردوغبار حدود ۸۰۰‌هزار‌هکتار داخلی و استان‌های همجوار ایلام و خوزستان تدابیری اندیشیده شده تا بتوانیم با ریزگردها در حد توانمان مقابله کنیم. رئیس سازمان جنگل‌ها با بیان اینکه مقابله با پدیده ریزگردها و بیابان‌زدایی در بازه زمانی کوتاه امکان‌پذیر نیست و نیاز به برنامه‌ریزی و اجرا در بازه‌های زمانی کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت دارد، گفت: در ۱۵ سال اخیر، بیش از یک ‌میلیون هکتار از تالاب‌های کشور خشک شده و همین اراضی به کانون‌های تولیدکننده گردوغبار تبدیل شده‌اند و در حوزه خوزستان نیز ۸۰۰‌ هزار هکتار کانون‌های بیابانی وجود دارد که باید بیابان‌زدایی در آنجا صورت گیرد، اما حدود ۳۵۰‌ هزار هکتار از این کانون‌های بیابانی در جنوب شرقی اهواز، یکی از منشأهای تولید گردوغبار برای استان خوزستان است که بادهای موسمی از خلیج فارس به سمت خوزستان عامل تشدیدکننده آن شده است. جلالی اضافه کرد: در فصل زمستان سال گذشته به دلیل اینکه بارش‌های مناسبی در فصل‌های قبل از آن به‌ویژه پاییز وجود داشت و پوشش گیاهی مناسبی در آنجا ایجاد شده بود، از نظر فرسایش بادی مشکلی نداشتیم و بادهایی که از جنوب‌شرقی وزیده می‌شدند گردوغبار ایجاد نمی‌کردند. البته سهم هرکدام از کانون‌های گردوغبار خارجی و داخلی در پدیده ریزگردهای خوزستان دقیقا مشخص نیست، اما آنچه برآورد شده نشان‌دهنده این است که حدود ۸۰درصد این پدیده منشائی در کانون‌های خارجی کشورهای همسایه مانند عراق، کویت و عربستان دارد که کنترل و مقابله با آن در دستور کار قرار گرفته است. به گفته رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری، استانداری ایلام با استانداری همجوار خود در کشور عراق تفاهم‌نامه‌ای امضا کرده که با بیابان‌زایی مقابله کنند و در این منطقه حدود هزارو ۶۰۰ هکتار نهال‌کاری با هزینه عراقی‌ها و همکاری اداره کل منابع طبیعی استان ایلام انجام شده است. وی با اشاره به اینکه برای حل مشکل کانون‌های گردوغبار در کشورهای دیگر و اجرای عملیات برون‌مرزی بیابان‌زدایی سازمان حفاظت محیط‌زیست و وزارت امور خارجه متولی اصلی به‌شمار می‌رود، اظهار کرد: هم‌اکنون با کشور عربستان روابطی نداریم تا دراین‌زمینه مذاکره کنیم و امیدواریم تا شرایطی فراهم شود که با مسئولان کشور عربستان در این زمینه وارد تعامل شویم. معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه کشور کویت نیز سهم کمتری در این زمینه دارد و مذاکرات با این کشور انجام شده است، افزود: قرار است به‌زودی یک کنفرانس بین‌المللی از سوی سازمان محیط‌زیست درباره ریزگردها برگزار شود که امیدوار هستیم مؤثر باشد؛ مسئله حل مشکل ریزگردها باید به صورت یک تکلیف بین‌المللی دربیاید تا کشورها در این زمینه مشارکت‌های لازم را انجام دهند درغیراین‌صورت شاید این موضوع خیلی برایشان جدی نباشد. رئیس سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری همچنین درباره مالچ‌های نفتی که برای تثبیت شن‌های روان استفاده می‌شود و سرطان‌زابودن یا نبودن آن گفت: آزمایش‌های زیادی برای مضرات مالچ‌های نفتی انجام شده است. در این زمینه فرضیه‌هایی نیز وجود دارد، اما هیچ‌کدام از آنها ثابت نشده و به تأیید نرسیده است، ضمن اینکه نقش مالچ‌های نفتی در تثبیت شن‌های روان بی‌نظیر است و مالچ‌های دیگر نمی‌توانند به این شکل عالی عمل کنند. جلالی درباره طرح تنفس جنگل‌های شمال که به تصویب مجلس شورای اسلامی رسیده و به دستور وزیر جهاد کشاورزی از آبان‌ماه امسال اجرائی شده است، اعلام کرد: توقف بهره‌برداری صنعتی و تجاری از جنگل‌های شمال از سه سال گذشته با مصوبه هیئت دولت در دستور کار قرار گرفت و تنها قطع درختان شکسته، افتاده و ریشه‌کن مجاز شمرده شد و با اجرای طرح تنفس جنگل‌های شمال تا پایان امسال بهره‌برداری از ۱۵۰‌هزار هکتار در جنگل‌های شمال متوقف می‌شود و در آن مناطق قرارداد جدیدی منعقد نخواهیم کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.