|

تضاد تنوع خلاقیت با درجازدن نویسنده‌ها

به‌به، سمانه قاسمی سمانه قاسمی، یکی از تصویرگران جوانی است که با اشتیاق در حیطه کودک و نوجوان با طراحی متفاوت خود امسال در خلق و تهیه سه اثر همکاری داشته است. یکی از آثار دیگر سیاه کوچولو و سفید کوچولو است. این کتاب‌ها برای خردسالان زیر پنج سال است و با شکل ویژه‌ای با کاغذ سخت و حتی طراحی‌های دستی در هر کتاب به چاپ رسیده است. در «به‌به» ماجرای یک کرم است که درون سیبی زندگی می‌کند. مخاطب خردسال با این کرم از درون سیب عبور می‌کند، سوراخ‌ها و شکل ویژه طراحی این کتاب خواندن آن را برای کودک جذاب کرده است. در کتاب «سیاه کوچولو و سفید کوچولو» نیز این طراحی ویژه رخ داده است و داستان دو گوسفند روایت می‌شود که هر کدام با تفاوت‌هایشان قرار است در این دنیا زندگی کنند؛ بهترین شیوه برای آنکه کودک را با اطراف و آنچه قرار است با آن مواجه شود، آماده کند. البته همان‌طور که بسیاری می‌دادند، اولین هدف هر کتاب کودکی سرگرم‌کردن و رشد خلاقیت است. این دو کتاب نیز در این زمینه موفق بوده‌اند به طوری که کودک با این کتاب می‌تواند با دنیای اطراف آشنا شود. زیبا صدایم کن، نوشته فرهاد حسن‌زاده فرهاد حسن‌زاده، جزء موفق‌ترین نویسندگان کودک‌ونوجوان است. او جوایز و نشان‌های متعددی را در طول این سال‌ها دریافت کرده است. این اثر به IBBY در زمینه تألیف کتاب برای کودکان با نیازهای ویژه معرفی شده بود. اما می‌توان گفت تنها نقطه ضعف حسن‌زاده در خلق رابطه دخترها و پدرهاست. این را می‌توان در دو اثر او نظیر هستی و زیبا صدایم کن دریافت. بی‌تردید زیبا صدایم کن توانست یکی از ماندگار‌ترین آثار کودک و نوجوان در توصیف دختران بدسرپرست باشد اگر نویسنده در نقش مصلح اجتماعی وارد داستان نمی‌شد. در این کتاب که روایت یک روز رابطه دختر و پدر در روز تولد دختر است به روایت برخی از مشکلات دختران کار می‌پردازد؛ دختری که در 15سالگی به سراغ پدرش می‌رود و او را از تیمارستان خارج می‌کند، آنها در خیابان‌ها می‌گردند و خواننده کم‌کم با زندگی و سرنوشت دختر آشنا می‌شود. اما در طول این روز دختر با سختی‌های زیاد سعی می‌کند که پدر را کنترل کند تا مثل همیشه عصبانی نشود و او را کتک نزند. یکی از نکته‌های برتر این کتاب ثبت خیابان‌ها و زندگی شهر تهران است، خواننده به خیابان ولیعصر می‌رود، به خیابان میرداماد و... . در یک کافه ماجرا درست می‌کند و در یک تشک‌فروشی می‌خوابد و در تمام این مدت دختر در رنج و اضطراب است. این نقطه قوت رمانی است که حسن‌زاده خلق کرده است، هرچقدر در مونولوگ‌ها و خلق فضای ذهنی دختر موفق است، در بیان کلمات و ارتباط با پدرش مشکل دارد. سایه هیولا، عباس جهانگیریان تلفیق داستان و دغدغه‌هایی نظیر محیط زیست یکی از اتفاقات خوبی است که در رمان «سایه هیولا» نوشته عباس جهانگیریان رخ داده است. نویسنده کتاب به سراغ یوزپلنگ ایرانی رفته است و محیط‌بانانی که قصد دارند این حیوانات را از چنگ سودجویان نجات دهند. نویسنده آنچنان با جزئیات مخاطب را به «آلمه»، به پارک وحش گلستان، می‌برد. مارال 16، 17 ساله، به همراه برادر کوچک‌ترش تایماز، برای گذران تعطیلات تابستان به محل کار پدر در پارک ملی گلستان می‌روند. آنان در این مدت در کنار همزیستی با پرندگان و حیوانات آسیب‌دیده با حوادث تلخ و ناگواری در قرارگاه محیط‌بانی آشنا می‌شوند. آدم‌های این داستان بارها بر سر دوراهی‌های دشوار انتخاب قرار می‌گیرند. این رمان بومی همراه با جزئیاتی است که نشان می‌دهد نویسنده با دقت و با حضور در محل آن را نوشته است. هرچند داستان کتاب از دو نثر متفاوت برخوردار است؛ یکی نثر ساده و روان و بخش دیگر برگرفته از نثر روزنامه‌ای است. تاکنون هیچ رمانی به موضوع انقراض یوزپلنگ ایرانی نپرداخته است. مجموعه قصه‌های نترسناک(ما، همه، تاریکی، نقاشی هیولولوها)، نازنین آیگانی نازنین آیگانی را بیشتر به‌عنوان تصویرگر می‌شناسیم. اما این‌بار او مجموعه‌ای چهارجلدی را در نشر زرافه منتشر کرده است. نشر زرافه در گام‌های ابتدایی خود است «غول سیصدساله و میز جادویی‌اش» نیز یک مجموعه سه‌جلدی داستان منظوم است که اشعار آن سروده ناصر کشاورز بوده و تصویرگری آن از سوی الهام عطایی‌آذر انجام شده است. مجموعه سه‌جلدی دیگر این نشر «اگر به یک...» است که با ترجمه مژگان کلهر و امیر لعلی چاپ شده است. در مجموعه «قصه‌های نترسناک» اضطراب‌های کودکان را دست‌مایه خلق اثرش کرده است. چهار ویژگی کودکان اضطراب و خجالت از حضور در جمع، ترس از تنهابودن و خلاقیت در این داستان‌ها مورد توجه قرار گرفته‌اند. کودکی که خود خواندن می‌داند وقتی که سراغ داستان می‌رود، می‌تواند همذات‌پنداری کند. در خلق تصاویر استفاده از رنگ برای آشنایی کودک با فضای داستان نیز به کمک آمده است و از این توانایی نویسنده تصویرگر سود برده است. این كتاب‌ها برای خواندن در جمع کودکان می‌تواند آغازگر صحبت از هراس‌ها و نگرانی‌های آنان باشد، ولی درعین‌حال داستان آن نیز می‌تواند برای کودک جالب باشد. آناهید ملکه‌ سایه‌ها، جمال‌الدین اکرمی نویسندگان در عرصه رمان‌های تألیفی نوجوان گام‌های بزرگی برداشته‌اند. آناهید ملکه سایه‌ها رمانی تاریخی است که درباره‌ شاپور اول ساسانی است که سه امپراتور روم را شکست می‌دهد و همیشه درگیر جنگ بوده، اما آناهید که عشق اوست، مجبور است در کاخ بماند و با توطئه‌های مختلف و سایه‌های درون محیط اطرافش مانند موبدها و سران مذهبی بجنگد. نویسنده در این رمان تلاش کرده است از نقش زنان در زمان قدیم بنویسد. نماد زن در این کتاب به‌عنوان نماد مقاومت در کنار همسرش است درعین‌حال از نحوه زندگی شاهان و لشکرکشی و مقابله با دسیسه‌های اطرافیان نیز در این کتاب داستان‌هایی گفته شده است. برخی معتقدند می‌توان این کتاب را یکی از آثار متفاوت برگرفته از متون کهن نظیر شاهنامه دانست. البته برخی نیز پایان این کتاب را جزء نقاط ضعفش می‌دانند. اما این کتاب بی‌تردید مجموعه‌ای از لحاظ تاریخی را به شکلی خلاقانه روایت کرده است و می‌تواند برای مخاطب نوجوان ماندگار باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.