پروتکلی که رعایت نشد
غيبت پرچم ايران در اولين دور مذاكرات حج
انصار اميني
به باور بسياري از تحليلگران حوزه روابط بينالملل و ديپلماتهاي باتجربه، تشريفات ديپلماتيک (Diplomatic Protocol) و جنس برخورد طرفين در مذاکرات، بيش از مراسم استقبال و پذيرايي کشور ميزبان اهميت دارد. اين در حالي است که اگر از برخي از رويههاي پروتکلي پس از قرارداد وين (1815) و کنوانسيون وين درباره روابط ديپلماتيک (1961) بگذريم، ميتوان ريشه تشريفات ديپلماتيک را در عرف و سنت و رويهاي که در مذاکرات بينالمللي وجود دارد، پيدا کرد. براين اساس اکثر قواعد و رسوم تشريفاتي بينالمللي بوده و عرفي است و اگر استثنائات را از اين مسئله حذف کنيم، به نوعي ميتوان گفت که اين رويه از قبل تعيين شده است. بايد اذعان کرد که تشريفات و پروتکلهاي بينالمللي تا حدي مهم است که ديپلماسي بدون تشريفات قابلتصور نيست. اما گاهي اوقات اتفاقاتي خلاف عرف ديپلماتيک تشريفات ميافتد که نمونه آن را در اولين دور مذاکرات حج که پنجشنبه 05/12/1395 برگزار شد، ديديم. اين نشست دوساعته در محل وزارت حج عربستان و با استقبال رسمي وزير حج عربستان از سرپرست سازمان حج و زيارت و هيئت همراه در جده برگزار شد. اين نشست در پي بينتيجهماندن مذاکرات پيشين، انجام شد؛ چنانکه عربستان اعلام کرده بود براي حضور در حج آينده از ايران دعوت کرده است و مقامات ايراني به دنبال اين خبر اعلام کردند که هيئت مذاکرهاي را به عربستان اعزام خواهند کرد که پنجشنبه گذشته اين جلسه برگزار شد. فارغ از معلومنشدن نتيجه، اگر از لحاظ ديپلماتيک اين جلسه را ارزیابی کنیم، خواهيم ديد با اينکه دو طرف پيش از اين بارها اعلام کردهاند که مسئله حج را نبايد با سياست خلط کنند اما برخورد تحکمي عربستان در اين مذاکرات به روشني به چشم ميخورد، يعني با توجه به جزئيات اين مذاکره درمييابيم که در محل جلسه، مسائل پروتکلي و تشريفات براي طرف ايراني رعايت نشده است. ميدانيم که در مسائل ديپلماتيک و پروتکلي از پرچم مرتب و بدون چروک برافراشته در ديدارها، مراسم و نهادهاي خارج از کشور گرفته تا لباسهاي ديپلماتها و طرز نشستن و برخاستن آنها همگي بايد در شأن ملتشان باشد. اين در حالي است که اولين نکته در اولين دوره مذاکرات حج که به چشم ميآيد قرارندادن پرچم کشورمان چه روي ميز که محل قرارگرفتن پرچمهاي دو طرف مذاکره است و چه در پشت مذاکرهکننده ايراني است. اين مهم به روشني بيانگر نگرش سياسي عربستان درخصوص ايران است و اين مسئله را به ذهن متبادر ميکند که اگر عمدي از جانب طرف عربستاني براي حذف پرچم ايران در اين جلسه وجود داشته است، به نوعي اين حرکت، توازن در مذاکره را زير سؤال برده و عربستان را برتر از ايران قبل از شروع هرگونه بحثي نشان داده است. در عکسي که در برخي خبرگزاريها از مکان مذاکره از قاب دوربيني که وزير حج عربستان و سرپرست هيئت ايران را نشان داده، منتشر شده، غيبت پرچم کشورمان به آساني قابل تشخيص است. اين نوع برخورد سياسي همچنين صحبتهاي تند وزير امور خارجه عربستان عادل الجبير را در کنفرانس مونيخ عليه ايران در چند روز قبل از اين جلسه به ياد ميآورد. بنابراین به نظر ميرسد بايسته است نسبت به برگزاري جلسات احتمالي آتي دقت بيشتري به عمل آيد و همچنين توجه به اعتبار کشور در اولويت قرار گيرد. پس مسئولان تشريفات و کساني که بهعنوان نماينده کشورمان در اين جلسات حضور پيدا ميکنند، بايد با جزئيات امور ديپلماتيک آشنايي کامل داشته باشند، کمااينکه غيبت پرچم ايران در ميز مذاکره ايران بايد مورد اعتراض نماينده و سرپرست تيم اعزامي حج قرار ميگرفت تا روند مذاکرات با توازن و احترام بين طرفين شروع شود و پيش برود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.