ملاقات با سياست در سينما
مهرداد حجتي
جنجال در جشنواره فيلم فجر چندان هم غافلگيرکننده نبود. شايد از آن رو که پيشتر ازايندست وقايع هم رخ داده بود؛ اما هرگز تا اين حد بازتاب نيافته بود. اتفاقا نهتنها در جشنواره فجر که در جشن سينما هم چنين رخدادي سابقه دارد. تعويض جوايز در آخرين دقايق مراسم اختتاميه از آن اتفاقهاي فراموشنشدني اين قبيل رخدادهاست؛ اما آنچه جشنواره امسال را قدري متمايز ميکرد، تمايل برگزارکنندگان به جلب رضايت «جناح رقيب» بود. همان جناحي که در مدت نزديک به چهار سال از زمان رويکارآمدن اين دولت مدام از عملکرد آن اظهار نارضايتي کردهاند. همانهايي که پيشتر بر سر کار بودند تا با ريلگذاري سينما آن را به مسير انقلاب بازگردانند؛ اما چرا اين رويکرد حتي از سوي همان جناح هم با استقبال روبهرو نشد؟ هرچند که پيش از شروع جشنواره نشانههايي از رضايت بروز داده شده بود. مثل اظهار رضايت روزنامه مشهور آن جناح که از «هيئت انتخاب جشنواره» تشکر کرده بود؛ اقدامي کمسابقه که به نظر میرسد برگزارکنندگان را به رويکرد تازهشان اميدوار کرده بود. اين رويکرد از جايي آغاز شد که وزير جديد ارشاد در سفري به قم در ديدار با گروهي از مراجع به آنها تضمين داده بود که در جشنواره امسال هيچ فيلم مسئلهداري به نمايش درنيايد و حتي تضمين داده بود که فيلمهاي ارزشي نسبت به دورههاي پيش بيشتر شده باشند. به دنبال آن بود که حضور يک روحاني در هيئت انتخاب فيلمهاي جشنواره به اين پرسش دامن زد که آيا امسال جشنواره قصد خانهتکاني دارد؟ مصاحبهاي مشروح با اين فرد روحاني در نخستين شماره بولتن جشنواره تا حدودي به اين پرسش پاسخ داده است. او در معرفي خود و ميزان آشنايياش با سينما ميگويد که با سينما آشنايي ندارد! فقط از آن رو به اين هيئت پيوسته تا از وجه مذهبي و ديني، درباره فيلمها نظر دهد! از زمان معرفي هيئت داوران هم واکنشها گسترده بود. چنانکه در دورههاي قبل هم در مواردي به نوع چينش داوران اعتراض شده بود. مثل دورهاي که «حسن عباسي» به هيئت داوران اضافه شد تا از منظر «ديپلماسي» فيلمها را داوري کند! اما هياهو زماني به اوج رسيد که کانديداها يکبهيک کانديداتوري خود را به چالش کشیدند و آن را به ريشخند گرفتند. شبکههاي اجتماعي هم اين موضوع را دست گرفتند و به آن دامن زدند. آش چنان شور شد که «سيماي جمهوري اسلامي» هم ترجيح داد از اين نمد براي خود کلاهي بدوزد تا از قافله عقب نماند. «هفت» که از همان روز نخست برگزاري جشنواره کمر همت به ضديت با سياستهاي مديران سينمايي گرفته بود، با عزمي دوچندان به برجستهکردن ضعفها پرداخت. برشمردن نقاط ضعف جشنواره ميتوانست در روزهاي پاياني دولت «اميد» بسياري از علاقهمندان به «روحاني» و تيم فرهنگي او را نااميد کند. در اين کارزار که هواداران دولت پيشين چندان بيميل به دامنزدن به آن نبودند، قطعا نه دولت فعلي، بلکه سينما بازنده بود. آثار بهنمايشدرآمده هيچيک در قواره سينماي ملي ما نبودند؛ سينمايي که از درون آن همواره آثار برجستهاي بيرون آمده و همگان را به تحسين واداشته است. آشفتگي در برگزاري جشنواره بيش از آنکه به مديران فرهنگي لطمه بزند، به سينما لطمه زد. دلسردکردن هواداران و دورکردن چهرههاي تأثيرگذار از پيامدهاي اين اتفاق بود. اين شکل برگزاري جشنواره به اين ابهام دامن زد که در آستانه انتخابات رياستجمهوري دولت قصد دارد با سينما چه کند؟ بهتر است دولت تکليفش را با سينما روشن کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.