دشواری تنفس در هوای آلوده
جدال سلامتی و ریزگرد
فاطمه کاظمی
امروزه هوای تهران، بسیاری از کلانشهرها و همچنین بسیاری از شهرهای جنوب و غرب کشورمان حاوی ذرات معلق بسیار ریز است. این ذرات یا مانند گردوغبار منشأ طبیعی دارند و با جریان باد وارد هوای شهرمان میشوند یا از احتراق انواع سوختها در کورهها و مشعلها و بهویژه در خودروها تولید میشوند. گفتنی است خودروهای دیزلی و خودروهای بنزینی کاربراتوری به دلیل نوع سوخت و همچنین مکانیسم احتراق سوخت، مقدار بیشتری از این ذرات را تولید میکنند. در هر صورت، چه این ریزگردها، منشأ طبیعی داشته باشند، چه محصول فعالیتهای انسانی باشند، باید فکری برای آن کرد، چراکه تأثیرهای بسیاری بر سلامتی انسان دارند. هرچند همه این ذرات، اثرهای سوئی بر سلامت انسان دارند، اما تفاوت عمده اثر ذرات بر سلامتی انسان در منشأ و اندازه آن است. ذراتی که از احتراق تولید میشوند بهمراتب سمیتر و خطرناکتر از ذرات طبیعی هستند. علاوهبرآن ذرات ناشی از احتراق بسیار ریزتر از ذرات طبیعی هستند و به همین دلیل میتوانند تا اعماق دستگاه تنفسی انسان نفوذ کنند و حتی وارد جریان خون شوند. ازاینرو قرارگرفتن در معرض دود موتور دیزل و دود خودروهای کاربراتوری بسیار خطرناک است و این خطر در صورتی که زمان مواجهه با این ذرات بیشتر باشد، افزایش مییابد. بررسیهای علمی متعدد روی این ذرات نشان میدهد قرارگرفتن در معرض ذرات آلاینده باعث بروز مشکلات زیادی میشود از جمله: مرگ زودرس در افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و ریوی حملات قلبی غیرکشنده ضربان قلب نامنظم تشدید آسم کاهش عملکرد ریه افزایش مشکلات تنفسی و تحریک راههای هوایی با سرفه یا تنفس افراد مبتلا به بیماریهای قلبی و ریوی، کودکان و افراد مسن در صورت قرارگرفتن در معرض آلودگی ذرات، بیشتر تحتتأثیر قرار میگیرند. بااینحال، حتی افراد سالم هم ممکن است در صورت قرارگرفتن در معرض مقدار زیاد آلایندهها، به طور موقت دچار عوارض آن شوند. به دلیل نقش اندازه ذرات بر میزان تأثیر آنها بر سلامتی، این آلایندگی براساس استاندارد در دو سایز مختلف شامل همه ذرات با قطر کوچکتر از 10 میکرون و همه ذرات با قطر کوچکتر از 2.5 میکرون اندازهگیری و با واحد جرم در مترمکعب هوا گزارش میشود. بر اساس پژوهشها، برای هر آلایندهای یک حد مجاز یا حد استاندارد تعیین میشود. در مورد ذرات معلق کمتر از 10 میکرون، این حد برابر 154 میکروگرم و حد استاندارد ذرات معلق کمتر از 2.5 میکرون برابر 35 میکروگرم بر مترمکعب است، به بیان دیگر اگر متوسط غلظت این آلایندهها در طول شبانهروز کمتر از این مقدار باشد، هوا سالم است و اگر بیش از آن بود، بسته به میزان غلظت، هوا در شرایط ناسالم قرار دارد. در چنین حالتی، بهترین کار دوری از هوای محیط است بهویژه برای گروههای حساس جامعه شامل سالمندان، افراد باردار، کودکان، مبتلایان به بیماریهای قلبی و تنفسی و آسم. تحقیقات نشان داده است، استفاده از ماسکهای تنفسی معمولی، تأثیری بر جلوگیری از نفوذ این آلایندهها ندارد. در شرایط نامناسب که مقدار زیادی ریزگرد در هوا وجود دارد، علاوه بر دوری از هوای آلوده، رعایت نکات تغذیهای نیز بسیار حائزاهمیت است. استفاده از مواد غذایی دارای آنتیاکسیدان، میوهها و سبزیجات با برگهای سبز میتوانند اثرات نامطلوب ناشی از گردوغبار را کاهش دهند. بهتر است در این وضعیت، از فستفودها، غذاهای حاوی مواد افزودنی و آلرژیزا کمتر استفاده شود، ضمن اینکه مصرف لبنیات بهخصوص شیر و غذاهای دریایی توصیه میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.