از کارافتادن شبکه برق به دلیل توفان ریزگرد
آب، برق، آلودگی
یاسان زرکوب
وقوع پدیده گردوغبار در استانهای جنوبی و غربی کشور، مشکلات بسیاری را برای هموطنان ما ایجاد کرده است. در پی بروز این مشکل، زندگی عادی در این مناطق مختل شد و بسیاری از روزها ادارات و مدارس هم تعطیل شد، اما نکتهای که برای بسیاری از شهروندان عجیب بود آنکه در این وضعیت، جریان آب و برق این مناطق نیز در برخی روزها قطع شد. قطع برق و همچنین قطع و اختلال مخابراتی و اینترنتی در برخی مناطق، زندگی ساکنان این مناطق را در روزهای گذشته مختل و روند فعالیت مردم را از حالت عادی خارج کرد. اما چرا در زمان وقوع گردوغبار، جریان برق شهری قطع میشود؟ ریزگرد چه کاری به برق دارد؟ ریزگرد به خودی خود کاری به شبکه برق ندارد، مشکل وقتی ایجاد میشود که این ذرات روی سطح مقرههای برق مینشینند. اما مقره چیست و گردوخاک روی آنچه مشکلی ایجاد میکند؟ مقره یک عایق از جنس چینی سرامیک یا پلاستیک است که روی تیر برق یا دکل برق و برای نگهداشتن سیمهای برق و درعینحال بیبرق نگهداشتن خود دکل به کار میرود. مقرهها در اندازههای مختلف (ولی همواره با شکلی کمابیش شبیه هم) تولید میشوند و از آنها برای حفاظت در برابر ولتاژهای مختلف استفاده میکنند. مقره با توجه به جنس آن، عایق است و معمولا مشکلی ندارد، اما مشکل اصلی در سطح آن است، چراکه به مرور زمان و با نشستن گردوخاک و چربی و رطوبت، یک لایه رسانا یا نیمهرسانا روی آن شکل میگیرد که هم میتواند موجب اتصال زمین و هم اتصال کوتاه فاز به فاز شود. علت اصلی شکل چیندار و لایهلایه مقره هم این است که طول این سطح زیاد شود تا چنین اتصالی شکل نگیرد. پس احتمالا قطع برق در شهرهای جنوبی ایران پس از وقوع توفان گردوغبار را میتوان اینگونه توجیه کرد: در مواجهه با توفان ریزگردهای شدید مانند آنچه شهروندان اهوازی شاهد آن بودند، در مدت کوتاهی لایه ضخیمی از ریزگرد روی تعداد زیادی از مقرهها مینشیند. این اتفاق به موارد متعددی از اتصال کوتاه روی خطوط متفاوت و در سطوح ولتاژی مختلف و درنهایت به قطعی گسترده برق در اهواز و متعاقب آن قطعی آب منجر شد. در نظر داشته باشید در همان روزها، رطوبت هوا بسیار بالا (بیش از 95 درصد) بود یعنی هوا از بخار آب اشباع شده است. در زمانی که هوا از بخار آب اشباع باشد، قطرات آب روی هر سطحی تشکیل میشود و احتمال وقوع اتصال کوتاه در شبکه را بسیار بیشتر میکند. بههمیندلیل، جریان برق خواسته یا ناخواسته قطع میشود. چهبسا اگر مدتزمان قطعی برق بیشتر از این میبود، با تمامشدن باتری یوپیاس دکلهای مخابراتی، خطوط موبایل هم از کار میافتادند. اما چرا آب این مناطق نیز قطع شده است؟ برای اینکه آب قابل استفاده شود، باید آن را تصفیه کرد. معمولا تصفیهخانهها استخرهای بزرگ روبازی دارند که فرایندهای فیزیکی و شیمیایی و زیستی تصفیه آب در آنها انجام میشود. در این استخرها فرایندهایی مانند تهنشینشدن مواد معلق در آب، گندزدایی و مواردی مانند آن انجام میشود اما در زمان وقوع توفان گردوغبار و ریزگردها، این ذرات روی آب مینشینند و عملا آب را گلآلودتر میکنند. درنتیجه این آب فاقد حداقل استانداردها برای مصرف خواهد بود و پمپهای تصفیهخانه بهناچار خاموش خواهند شد و جریان آب قطع میشود. علاوه بر این، وقتی قطعی گسترده برق در جایی رخ میدهد، نهفقط خطوط توزیع (همان نیرویی که درنهایت به خانه ما میرسد)، که خطوط 63 و 132 کیلوولت حاشیه شهر هم قطع میشوند و درنتیجه فیدر (تغذیهکننده) تصفیهخانه هم بیبرق میشود و در نتیجه به علت ازکارافتادن پمپهای انتقال آب، آبی وارد لولههای آب منطقه نمیشود. این همان اتفاقی است که در هر قطعی گسترده برق (یا بلکاوت) اتفاق میافتد، یعنی قطع همزمان آب و برق و حتی در مواردی تلفن.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.