یک حسابوکتاب سرانگشتی میلیاردی
زاهد بیگدلی . استاد دانشگاه شهید چمران اهواز
کار فوتبالیستها پرخطرتر از کارگران و مهندسانی است که در کارخانهها، سدها، نیروگاهها، کورههای ذوب و مانند آن کار میکنند؟ این افراد چه میزان حقوق ماهانه دریافت میکنند؟ کدام شغل پرخطرتر است؟ قراردادهای اخیر برای جذب بازیکنان باشگاههای دارای تیم فوتبال در لیگبرتر میتواند جای سؤال و تأمل بسیار باشد. با یک حساب سرانگشتی ساده مبلغ اعلامشده قرارداد برخی بازیکنان لیگبرتر فوتبال 150 برابر حقوق ماهانه یا برابر با حقوق 12 سالونیم یک استادتمام دانشگاه با بیش از 35 سال سابقه تدریس است. این دستمزدها برابر 125 میلیون تومان در ماه و در ردیف دریافتیهای نامتعارف مدیران برخی دستگاههای دولتی است. پرسشی که مطرح میشود این است «چرا؟» مسائل حاشیهای بسیار فراوان و دلالبازیهای بیشماری که فوتبال ما را احاطه و آلوده کرده است و به نظر میرسد پایانناپذیر باشد، بازنگری دقیق را در این زمینه میطلبد. تجربه نشان داده است که جامعه ما هنوز آمادگی لازم را برای اجرای فوتبال حرفهای ندارد و به نظر بنده، اصولا در شرایط فعلی هیچ ضرورتی به داشتن فوتبال حرفهای نیست. در جامعهای که استادان دانشگاه، معلمان، پلیس و بسیاری دیگر از اقشار جامعه از میزان درآمد ماهانه خود ناراضی و درصد قابلتوجهی از مردم زیر خط فقر هستند، داشتن فوتبال حرفهای نوعی لوکسگرایی است؛ بهویژه وقتی مشاهده میشود که ما در سالهای اخیر جز دستمزدهای کلان و خارج از عرف پرداختهای جامعه، نشانی از فوتبال حرفهای در کشور نمیبینیم. بسیاری از بازیکنان فوتبال لیگ برتر ما در دنیای فوتبال حرفهای جایگاهی ندارند و به قول مهندس بازرگان، گویا قحطالرجال است. اینگونه بازیکنان تنها در باشگاههای دسته دوم و سوم کشورهای صاحب فوتبال یا در باشگاههای کشورهای عربی همسایه میتوانند نقشی داشته باشند و بس. در کشوری که مدارس آن فاقد زمین و وسایل ورزشی است و در شهرهای زیادی جوانان از داشتن یک زمین چمن ساده برای فوتبال یا سالن و وسایل ورزشی محروم هستند، چه ضرورتی به داشتن فوتبال حرفهای است؟ آثار سوئی که این سبک باشگاهداری و فوتبال بهاصطلاح حرفهای بر تمامی تشکیلات و ارکان جامعه داشته است قابلتأمل و مطالعه است. نگاهی به دستمزد ورزشکاران سایر رشتهها از جمله کشتی، والیبال، بسکتبال، تکواندو و... شکاف بسیار بزرگ موجود در این زمینه را نشان میدهد. کارگران، مهندسان، استادان دانشگاهها و... چه میزان دریافتی دارند؟ فوتبال کدام درد را دوا کرده است که تاج سر همه رشتهها و حرفهها و مشاغل شده است؟ چه باید کرد؟ راه چاره در این است که ما از خیر فوتبال حرفهای بگذریم و عطای فوتبال حرفهای را به لقایش ببخشیم، درحالیکه فوتبال خوب هم داشته باشیم. چرا باید بخش بزرگی از درآمد کشور به برخی باشگاهها در راه فوتبال هزینه شود؟ منطق این کار چیست؟ میتوان به صورت زیر، هم فوتبال خوب داشته باشیم و هم از ورزش برای سلامت جسم و روح تمام آحاد جامعه استفاده کنیم: فوتبالیستها و سایر ورزشکاران با توجه به سطح مهارت و پذیرش در باشگاهها و لیگهای کشور رتبهبندی شوند. حقوق ماهانه مناسبی در حد یک کارمند عالیرتبه دولت به هر ورزشکار (از جمله فوتبالیست) با توجه به رتبه و سطح مهارت و پذیرش وی پرداخت شود. مستمری بازنشستگی آنان نیز همانند سایر کارکنان دولت یا بخش خصوص لحاظ شود. وزارت ورزش، ورزشکاران و خانواده آنها را به طور کامل و بدون محدودیت بیمه سلامت کرده و با بهترین پزشکان و مجهزترین مراکز درمانی به این منظور قرارداد منعقد کند. وزارت ورزش میتواند با توسعه بخش پزشکی ورزشی و ایجاد مراکز مجهز نیز به این مهم دست یابد. مام ورزشکاران متناسب با رتبه و سطح مهارت با رقم قابلقبولی بیمه عمر شوند و به این وسیله، اگر خدای ناکرده برای ورزشکاری حادثه ناگواری رخ دهد (مانند مرحوم هادی نوروزی)، خانواده وی حداقل از نظر مادی در مضیقه نباشد. از صرفهجوییهای حاصل از پرداختنشدن رقمهایمیلیاردی و سایر وجوهی که در این راستا هزینه میشود، میتوان برای توسعه عمومی ورزش در تمام استانها و شهرستانها و توسعه ورزش عمومی بهره برد. درهمینراستا، هیچ مدرسهای نباید بدون زمین و سالن و امکانات ورزشی باقی بماند. در محلههای مختلف شهری و روستایی و متناسب با نیاز و جمعیت، امکانات اولیه ورزشی برای اقشار و سنین مختلف فراهم آید. ورزش بهعنوان یک ضرورت در زندگی ماشینی امروزی و بخشی از فعالیت روزمره آحاد مردم دیده شود و دولت خود را متعهد به تأمین تمام زیرساختها و امکانات بداند. ورزش مانند آب، نان، برق، گاز و... یک ضرورت فردی و اجتماعی تلقی شود. اگر فرد یا رشتهای میتواند در سطح جهانی نیز افتخار کسب کند، آن هم غنیمت است؛ اما هدف اصلی نباید قهرمانپروری باشد. توسعه عمومی ورزش درنهایت منجر به ایجاد قهرمان خواهد شد. دراینصورت، جامعه با در اختیار داشتن بستر لازم و حضور مربیان متخصص ورزشی به سوی سلامتی بیشتر سوق داده میشود. درصد بالای بیماران و بهویژه بیماران دیابتی و برخی دیگر از گرفتاریهای اجتماعی امروزی ما از جمله چاقی و اضافه وزن، بیکاری و اعتیاد، میتواند در صورت تحقق بستر لازم و عمومی برای ورزشکردن، کاهش یابد و بهتدریج کشور از مردمانی با سلامت بالای فیزیکی و روانی برخوردار شود. ما در وضعیت کنونی بسیاری از امور را فدای دستیابی به فوتبال حرفهای کردهایم، هدفی که نیل به آن، نه آسان و نه منطقی است. داشتن جامعهای سالم و با طراوت، ارزشمندتر از داشتن فوتبالی حرفهای است؛ درحالیکه در گوشهوکنار کشور هزاران مشکل و کمبود ریزودرشت به آن دهنکجی میکنند. مهمتر از همه اینکه فوتبال کنونی ما، فوتبال حرفهای نبوده و نخواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.