|

رحمانیان در نشست خبری نمایش «نام تمام مادران...»:

اين نمايش به‌شدت زنانه است

شرق: محمد رحمانیان، نویسنده و کارگردان، در نشست خبری نمایش «نام تمام مادران» گفت: «هرگز نمایش‌نامه زینب(س) را با نام درخت چاپ نمی‌کنم. تنها اشارات کوچکی در جهان معاصر خواهم کرد تا بگویم آن اسطوره‌ها هنوز در جهان امروز کاربرد دارند و وقتی به آنها رجوع کنیم پاسخ‌هایی برای امروز ما خواهند داشت». او معتقد است که نمایش «نام تمام مادران» در دوره معاصر روایت شده و فقط اشاراتی به مضمون زندگی حضرت فاطمه (س) دارد. رحمانیان با اشاره به اینکه «نام تمام مادران...» سومین نمایش اوست که به آیین‌های ایرانی و دینی و به این هم‌زمانی می‌پردازد، گفت: داستان در روز چهاردهم جمادی‌الثانی؛ یعنی چند روز مانده به عید و تولد حضرت فاطمه (س) در یک خانه قدیمی در جایی نزدیک مثل شهرک مختارنامه اتفاق می‌افتد؛ جایی که تلویزیون و سینما در آن فیلم‌هایی می‌سازند. از جمله این فیلم‌ها درباره حضرت زهرا (س) است. در این خانه قدیمی که پایگاه استقرار گروه فیلم‌برداری ‌شده، هشت زن روایت‌های خودشان را از زندگی‌شان برای ما می‌گویند؛ ارتباط خودشان را با موضوع زنانگی، مادری و همه آن‌چیزی که در آیین اسطوره‌ای حضرت فاطمه (س) با آن برخورد می‌کنیم. بنا بر نظر رحمانیان، نمایش «نام تمام مادران» نمایشی به‌شدت زنانه است و اگر دست خودش بود می‌گفت آقایان برای دیدن این نمایش نیایند! «نام تمام مادران» نه‌فقط موضوعی زنانه دارد، بلکه درباره بروز احساسات زنانه است. حس‌های زنانه در این کشور کتمان می‌شود. این حس‌ها از یاد برده شده و کمتر به آنها اهمیت داده می‌شود. رحمانیان پیش از این نیز نمایش «خروس» را به مادران تقدیم کرده و بعد از نمایش «خروس» به این فکر می‌کرد که حقیقت گمشده‌ای در مورد زنان تاریخ معاصر وجود دارد که باید آن را بنویسد. هم‌زمانی 20 جمادی‌الثانی با نوروز امسال این امکان را به او داد که از قانون‌های باروری در ایران کهن استفاده کند و در باستان معاصر به آن بپردازد. فراموش نکنیم که اسطوره‌های کهن ایرانی مثل ناهید، آناهیتا یا زهره در خصوصیات خود؛ یعنی نور و روشنایی با زهرا که به معنای درخشانی و روشنایی است شریک هستند. او اظهار خوشحالی کرد که بعد از مدت‌ها چیزی نوشته که آن را دوست دارد و با گروه به‌شدت‌ حرفه‌ای روی صحنه می‌آورد. رحمانیان با بیان اینکه پیش از این نمایش «شب سال نو» را نوشته بود که آن را در ونکوور و در شب سال نو اجرا کرده، گفت که داستان نمایش «نام تمام مادران» دقیقا در همین روزها و در زمانی که ماه جمادی‌الثانی براساس گردش تقویم ماه قمری با ماه اسفند، یکسان شده است و تقریبا بیستم جمادی‌الثانی که در نمایش به آن خیلی اشاره می‌کنند دقیقا با 29 اسفند و شب عید هم‌زمان شده است. برای او این نزدیکی و مقاربت خیلی اهمیت داشت و شاید همین باعث شد این نمایش را بنویسد. رحمانیان با بیان اینکه آیین‌های اسطوره‌ای که از دل دین اسلام گرفته شده و آیین‌های اسطوره‌ای ایران کهن همدیگر را کامل می‌کنند و به‌هم پاسخ می‌دهند، گفت: دقیقا منظورم اسطوره آناهیتاست که با آیین‌های اسلامی مثل تولد حضرت زهرا (س) در بیستم جمادی‌الثانی تطابق دارد. پیش از این در نمایش «مجلس‌نامه» هم این تفاهم را جور دیگری نشان داده بودم. در نمایش «اسب‌ها» هم آیین مهرگان را با آیین مربوط به حوادث عاشورا نمایش دادم. برای من درام‌نویسی و پژوهش در این زمینه خیلی جذاب است. بنا بر گفته رحمانیان؛ استفاده از موسیقی در این نمایش مانند موسیقی نمایش‌های پیشینش است. در حقیقت موسیقی همیشه بخشی از روایت در تاریخ ما بوده و درواقع استفاده از آن بازگشت به همه چیزهايی است که در تئاتر قدیم مثل تئاتر یونان، ژاپن، هند، چین و ایران وجود داشته و در شبیه‌خوانی ما هم استفاده می‌شده که در استفاده از موسیقی در نمایشش کار جدیدی نکرده، بلکه از همان تجربه‌های پیشین استفاده کرده است. برای مثال برای هنرمندی مثل برشت موسیقی آن‌قدر مهم بوده که در آثار ترجمه‌شده او نام آهنگ‌ساز کنار نام نویسنده می‌آید. استفاده از موسیقی نمایش مربوط به 10 سال پیش و نمایش «مسافران» است. این نمایش که متعلق به فرشید نوایی و الهام چرخنده بود، در تئاتر شهر روی صحنه رفته و همین اصطلاح را داشت؛ درواقع او شروع‌کننده موسیقی نمایش در ایران نیست. در ادامه «بهنوش طباطبایی» با بیان اینکه دوست ندارد قبل از اجرا صحبت کند، گفت: من قبل از اثر زیاد نمی‌خواهم صحبت کنم. فقط می‌گویم که باعث افتخار من است که با محمد رحمانیان کار کنم. رحمانیان درباره حضور طباطبایی در این اثر گفت: زمانی که نمایش سیندرلا را می‌دیدم تصمیم گرفتم حتما با بهنوش طباطبایی کاری را اجرا کنم زیرا بازی این بازیگر روی صحنه به پایان نمی‌رسد، بلکه در پشت صحنه هم ادامه دارد و این نشان می‌دهد که این بازیگر به کارش علاقه دارد. هانا کامکار، خواننده هم‌خوان و بازیگر نمایش «نام تمام مادران...»، درباره حضورش در این نمایش توضیح داد: نقش من، یک زنی کرد است که طراح لباس این پشت صحنه هم هست که سه قطعه را در این نمایش اجرا می‌کنم. رحمانیان نیز درباره حضور کامکار افزود: خوشحالم که «هانا کامکار» در کنار من است؛ چه به‌عنوان بازیگر، چه به‌عنوان هم‌خوان و خانه تئاتر هم با دادن جایزه بهترین بازیگر به او گفت که جامعه تئاتر ایران او را دوست دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.