|

آمریکا نیازمند یک سیاست خارجی جدید

عاطف الغمری

کم نیستند کارشناسان سیاست خارجی آمریکا - براي مثال هنری کیسینجر- که به نهادهای تصمیم‌ساز در کشورشان تذکر می‌دهند و می‌گویند جهانی که پیرامون آنهاست تغییر کرده و دیگر سیاست خارجی کنونی آمریکا با قواعدی که در نظام جهانی فعلی موجود است، همخوانی ندارد. این مشکل دارای دو بخش است؛ بخش اول به عدم پذیرش تعداد زیادی از نخبگانی مربوط می‌شود که با کناره‌گیری آمریکا از این وضعیت به‌عنوان یک قدرت برتر که در مرکز رهبری جهان قرار دارد، مخالف هستند. بخش دیگر اما خود آمریکایی‌هایی هستند که به طور کلی نمی‌توانند تصور کنند آمریکا در مدیریت جهانی با سایر دولت‌ها و در حالتی مساوی قرار گیرد. در بطن این جدال است که جامعه سیاسی آمریکا به ادوارد گولدبرگ نویسنده این کشور توجه می‌کند؛ کسی که در نوشته‌های خود به ابعاد مختلف این مسئله پرداخته است. سایت‌ها و رسانه‌های آمریکایی نیز فضای مناسبی را برای بررسی دیدگاه‌های او اختصاص می‌دهند. او کتابش را با عنوان «چرا آمریکا به سیاست خارجی جدیدی نیاز دارد» در سال 2016 به چاپ رساند. گولدبرگ، نکته‌هایی را طرح می‌کند که متعلق به تحولات نظام جهانی بوده و با شیوه‌های کنونی سیاست خارجی آمریکا تناسبی ندارد. او سپس دراین‌باره بحث می‌کند که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور جدید آمریکا، برای برخورد با این مسائل چه می‌تواند بکند؟ گولدبرگ در کتاب خود می‌گوید: سیاست خارجی آمریکا تا حد زیادی بر جهانی اتکا دارد که دیگر وجود خارجی ندارد. جهانی که در آن قدرت سیاسی با توانمندی‌های نظامی یا ایدئولوژیک مقایسه می‌شد. اما سرنوشت آمریکا درحال‌حاضر به ویژه به لحاظ منافع اقتصادی با بقیه شرکایش درجهان به هم گره ‌خورده است. علاوه بر آن، انتظار می‌رود آمریکا با دولت‌هایی مانند روسیه یا برخی دولت‌های خاورمیانه تعامل داشته باشد. مسئله مهم‌تر اینکه آمریکا چگونه می‌تواند رتبه نخست خود را حفظ کرده و درعین‌حال با گروهی از دولت‌های برابر در فضایی که منافع همه با هم گره‌خورده است، تعامل داشته باشد. گولدبرگ می‌گوید همین تداخل منافع است که سیاست خارجی کنونی آمریکا را دور از واقعیت‌های فعلی قرار می‌دهد. در یک جهان متغیر، اصطلاح متحد دیگر بلا موضوع می‌شود. برای مثال، بریتانیا یک متحد قدیمی آمریکا بود اما به دلیل اتکای متقابل دولت‌ها امروزه چین برای ایالات متحده آمریکا اهمیت بیشتری پیدا کرده است. براساس تحولات جهانی، دیگر اصطلاح «آمریکا دولتی که از آن نمی‌توان بی‌نیاز بود » را که مادلین اولبرایت، وزیر خارجه اسبق آمریکا، در 18 سال پیش اختراع کرد، با شرایط کنونی جامعه بین‌المللی تناسبی ندارد. به جای این اصطلاح باید آمریکا خودش را شریکی تلقی کند که دیگران از آن بی‌نیاز نیستند. گولدبرگ حوادثی را بررسی می‌کند که تحولات نظام بین‌الملل کنونی را به دنبال داشته است. ازجمله سقوط دیوار برلین، صعود چین به‌عنوان یک ابرقدرت، تأسیس مجموعه اقتصادی «بریکس»، تحولات شتابان تکنولوژیک، حوادث 11 سپتامبر 2001، جنگ در عراق، افغانستان، سوریه و صعود گروه‌های تروریستی، بحران مالی سال 2008، بهار عربی، بحران منطقه یورو، بیدارشدن آسیا و گرایش‌های ناسیونالیستی و جهان‌گرایی که آمریکا را نسبت به گذشته مستقل کرد. بر مبنای همه این حوادث و پیامدهای بعدی آن بود که گولدبرگ مجموعه‌ای از پرسش‌ها را در میان می‌گذارد: آیا شیوه اقتصاد سیاسی در جهان با روی‌کارآمدن ترامپ تغییر می‌کند؟ آیا قرار است بین آمریکا و چین شاهد جنگ‌های تجاری باشیم؟ یا همه اینها فرضیات است؟ رابطه آمریکا و اتحادیه اروپا، اصلی‌ترین شریک تجاری‌اش، چگونه تغییر خواهد کرد؟ آیا آمریکا قصد دارد قواعد بازی تسلط بر جهان را به صورت مستقیم یا غیرمستقیم اعمال کند؟ وی سپس می‌گوید: فضای ژئوپلیتیک در جهان با وجود همه این درگیری‌ها، هرج‌ومرج و آشفتگی‌ها به دنبال آن نیست که قاعده بازی از این پس در اختیار یک دولت واحد باشد. تمرکز رسانه‌ها و محافل سیاسی آمریکا بر نوشته‌های گولدبرگ بیشتر به این دليل است که او یکی از مهم‌ترین کارشناسان پیوند بین جهان‌گرایی سیاسی و جهان‌گرایی اقتصادی است. او استاد اقتصاد سیاسی در دانشگاه نیویورک و استاد میهمان در دانشگاه کالیفرنیاست. ازاین‌رو او در کتاب اخیرش دقیقا به همان چیزی می‌پردازد که دل‌مشغولی بسیاری در آمریکاست و آن اینکه تا چه حد آمریکا نیازمند یک سیاست خارجی جدید و متفاوت است؟ منبع: الخلیج

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.