|

روسیه به دنبال خروج از بحران سوریه

طه خلیف

در کنفرانس آستانه چنان‌که پیش‌از‌این گفتیم و دیدیم، روسیه به دنبال مفری برای خروج از بحران سوریه بود. مسکو ابتدا در پرونده سوریه به صورتی قوی حاضر شد و به‌ویژه از زمان دخالت نظامی در این کشور تلاش کرد در حمایت از نظام بشار اسد جنگ را به پیش ببرد. روسیه از سی‌ام سپتامبر 2015 مشت آهنین خود را بر سوریه گذاشت. جنگنده‌های روسی نخستین حملات خود را با هدف‌قرار‌دادن مخالفان نظام در برخی شهرها شروع کردند. در‌این‌میان گاه نیز موشک‌های روسی به سمت «داعش» یا «النصره» نشانه رفت تا دنیا بگوید مسکو هزاران مایل را طی کرده تا چنان‌که ادعا می‌کند، با تروریسم مقابله کند. چند روز پیش از برگزاری کنفرانس آستانه در قزاقستان که قرار بود بین مخالفان و نظام مذاکره شود، «سرگئی لاوروف»، وزیر خارجه روسیه، گفت اگر مسکو دخالت نکرده بود، نظام دمشق در عرض دو الی سه هفته سقوط می‌کرد. سخنان لاوروف در آن دوران کاملا مشهود بود. نیروهای مخالف دست به اقدامات گسترده‌ای زده و به سمت دمشق در حال حرکت بودند. نظام حاکم بر سوریه قدرت مقابله با آنها را نداشت؛ زیرا نیروهایش کاملا پراکنده و تضعیف شده بود. حتی این نظام قادر به دفاع و حراست از پادگان‌های خود نیز نبود. دولت سوریه دیگر سربازی نداشت که برای جنگ بفرستد و جوانان ساکن دمشق و برخی دیگر از استان‌ها نیز از پیوستن به صفوف سربازان امتناع می‌کردند. شبه‌نظامیان طرفدار نظام در جبهه‌های مختلف درگیر جنگ بودند و آنها نیز وضعیتی بهتر از نیروهای ارتش سوریه نداشتند. اینجا بود که متحدان سوریه دیدند بدون دخالت مسکو قادر به ادامه درگیری‌ها نخواهند بود. البته روسیه نیز در سوریه منافع استراتژیکی داشت که نمی‌توانست از آنها چشم‌پوشی کند. از سوی دیگر، روسیه قصد داشت یک حضور بین‌المللی قوی از خود نشان دهد و جایگاه خود را در نظام جدید بین‌الملل تحت رهبری آمریکا تثبیت كند. همچنین روسیه تمایل داشت در واکنش به تحریم‌های غرب علیه این کشور به دلیل اوکراین، بتواند برگی برای چانه‌زنی‌های بعدی با کشورهای غربی و به‌ویژه بر سر تحریم‌ها در اختیار داشته باشد. تا حدودی دخالت سوریه در سوریه موفقیت‌آمیز بود و توانست توازن قوا را در زمین برهم بزند. اگر کسی بگوید که باراک اوباما درباره بحران سوریه کاملا واداده بود، با توجه به این مسائل باید گفت این حرف کاملا درست است. این کوتاهی و رخوت و تحقیر گروه‌های مخالف و ارزش‌های دموکراتیک و حقوق بشری، بزرگ‌ترین مصیبت‌ها را در تاریخ به وجود آورد. اینها همه در جلوی چشم کاخ سفید انجام شد و تاریخ به‌همین‌دلیل دولت باراک اوباما را نخواهد بخشید. عجیب اینکه رئيس‌جمهوری جدید آمریکا، یعنی دونالد ترامپ، نیز موضعی تقریبا نزدیک به پوتین اتخاذ کرده است. به نظر می‌رسد که او نیز اهمیتی به بحران سوریه و مصائب مردم این کشور نمی‌دهد. از‌این‌رو اسد خوشحال شد و دست‌هایش را به سوی ترامپ دراز کرد؛ هرچند موضع‌گیری بعدی ترامپ درباره لزوم ایجاد مناطق آزاد همه را غافلگیر کرد. این پیشنهادی بود که ترکیه و برخی کشورهای عربی سال‌ها پیش در دوران اوباما آن را مطرح کردند؛ اما مانند سایر پیشنهادها درباره سوریه، کاخ سفید هیچ پاسخی به آن نداد. پیشنهادهایی که اگر به آنها توجه شده بود، شاید خون بسیاری ریخته نمی‌شد و میلیون‌ها نفر دیگر آواره نمی‌شدند. باید سوریه را بعد از ویتنام و افغانستان و عراق یکی دیگر از شکست‌های آمریکا به حساب آورد. در ظاهر امر به نظر می‌رسد که پوتین از سوریه پیروز بیرون آمده است؛ اما این درست نیست؛ زیرا او ابتدا زمان دخالت نظامی خود در سوریه را فقط سه ماه اعلام کرد؛ اما تنها جایی را که توانست بازپس بگیرد، شرق حلب بود. روسیه در این ماجرا هزینه‌های سنگین نظامی، مالی، سیاسی و بین‌المللی را متحمل شد. در نهایت دیدیم که روسیه به مجرد بازپس‌گرفتن حلب، نظام حاکم بر سوریه را مجبور کرد به آتش‌بس تن دهد. به دنبال آن مذاکرات آستانه را به راه انداخت تا از این بار سنگین که شانه‌هایش را فرسوده کرده، خلاص شود. به بیان دیگر روسیه قصد دارد هرچه زودتر از تنگنایی که به آن گرفتار شده، خلاص شود. منبع: الرایه

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.