شب ژاله
محمدجواد لسانی
امروز حوالی دو بعدازظهر با نامزدم قرار دارم تا بعد از چند هفته دوری، یک بار هم شده راحت و بیدغدغه ببینمش و نصف روزی کنار هم باشیم. همیشه یک مشغله فوری و حیاتی در روزنامه، مانع از آن شده تا قراری تضمینی با او داشته باشم، سرانجام امروز خواسته دل ما اجابت شد. دیدن ژاله برایم مهم است، اما من مقاله سنگینی هم برای روزنامه دارم که با ماجرای قرار ما تلاقی کرده است. هرسال نوشتن از یک مناسبت مهم تقویمی بر عهده من بود. با خود کلنجار رفتم تا متن آن را امسال متفاوت با سالهای گذشته بنویسم. سالگرد رویدادی که نگارش آن، کار هرکسی نیست و من بار دیگر، نوشتم تا مانند گذشته تحسین شوم اما این بار چیز دیگری از آب درآمد. امروز بیستوپنجم شهریور ۲۵۳۶ است، مراسم تاجگذاری در چنین روزی انجام شد، نوشتن از آن جشن، پس از سال سوم، هر سال به دوش من بوده و همه از بالا تا پایین از مقالههایم تعریف و تمجید کردهاند، اما الان دلم گواهی میدهد که خبرهای خوشی در راه نیست. با تمامشدن مقاله، احساس یک آدم مرده را پیدا کردهام، اینکه خطاب به شاه چه چیزهایی نوشتم، توصیفش کمی سخت است. بدتر از آن این است که مدیرم چنان در این سالها به من اعتماد کرده که نوشتههای مرا نخوانده به چاپ میسپارد. «ژاله» را در شلوغی میدان پیدا میکنم. دیدار او آبی است بر آتش سینهام. به او نزدیک میشوم، در کنار کسی هستم که عمیقا دوستش دارم. او ضلع شرقی میدان، کنار مسجدی ایستاده که نامش را فراموش کردهام. شوقی در چهرهاش میبینم، او چیزی هم در دست دارد، سوار میشود؛ - سلام جمشیدجان... چطوری؟ - سلام عزیزم ... بدک نیستم. ژاله از همان ابتدای دیدار، حس میکند که من حال همیشگیام را ندارم، به چشمانم مینگرد؛ - خب چه خبر نامزد ناپیدای من؟ - کمی خستهام ژاله، کارم سنگین شده. - منم جای خوبی نیستم. مجله شده رنگیننامه. - اوضاع عجیبی داریم... خب کدوم طرف بریم ژاله جان؟ - برو پایین... روزولت خلوته... راستی اینارو خریدم، خوشگلن؟ بلوز و دامن به رنگ کالباسی تیره؛ چیزی که تو دوست داری. از خریدش استقبال میکنم ولی تشویش خاطر رهایم نمیکند... سر تقاطع تختجمشید، به سمت راست میپیچم تا سینماهای بیشتری در مسیر ببینیم و به تماشای یک فیلم خوب برویم. ژاله با پخش رادیوی ماشین ور میرود تا روشنش کند. من کمکش میکنم. گوینده معروفی با آبوتاب فراوان اخبار نیمروزی را میخواند؛ - ... شاهنشاه آریامهر فرمودند افراد زائد، دیگر جایی در تولید ندارند آنها را باید جابهجا یا بازخرید کرد. معظمله افزودند مبارزه با فساد امری دائمی است از بالاترین مقامات تا مردم عادی، هر کسی که زائد است باید طرد شود... . گویا شخص اول مملکت به من دشنام میدهد. از کنار سینما پارامونت میگذریم؛ میخوانم «قمارباز سینسیناتی». هیچکدام تمایل نشان نمیدهیم. پس به سمت خیابان بالا میپیچم و سینمایی دیگر نرسیده به میدان ولیعهد که نقاشی تمامقدی از یک بازیگر دیده میشود که تمام صفحه را پرکرده اما قشنگ نیست. همچنان مسیر را رو به شمال خیابان ادامه میدهم و با سینما آتلانتیک روبهرو میشوم که فیلم ایرانی «سرسپرده» با شرکت یک زن بلوند خارجی را اکران کرده است. کلمه سرسپرده را با ناراحتی ادا میکنم، حس تلخ مرا ژاله میفهمد؛ - نمیخواد بالاتر بری؛ سر آریامهر بپیچ پایین! ژاله این بار پخش نوار کاست را روشن میکند؛ - پس از تو نمونم برای خدا/تو مرگ دلم را ببین و برو چو طوفان سنگی زشاخه غم/ گل هستیام را بچین و برو صدا مرا منقلب میکند. راه رفته را برمیگردم، ژاله میخواهد بداند چرا حال من بد است و من، نمیتوانم از آن حرفی بزنم. بغضم سنگین میشود نمیتوانم بهراحتی نفس بکشم، از «پهلوی» به سمت «الیزابت» میپیچم، بلوار خنکتر است و خبر از پاییز سردی میدهد. ماشین را حوالی پارک فرح خاموش میکنم. هر دو پیاده میشویم، دکهدار، روزنامهها را روی بندی آویزان کرده، زمانی که مقالهام را در روزنامه به شکل معکوس تشخیص میدهم، التهاب وجودم بالا میگیرد، احساس نیاز میکنم با مدیرم تماس بگیرم. به دو سوی خیابان سرک میکشم. ژاله نگران حال من است، کیوسک تلفن را گوشه سینما بلوار نشان میدهم؛ به سمتش میروم، دستوپایم لرز گرفتهاند. بهسرعت سکه را از جیب کتم درمیآورم و شماره مخصوص اتاق مدیر را میگیرم. - الو سلام... خودم هستم... حال خودم بدتر از توست... یه لحظه گوش کن.. اجازه نمیدی. حرف بزنم؟.. ببین من تو مقاله، به خدمات اعلیحضرت اشاره کردم؛ انقلاب سفید، اصلاحات ارضی، سپاه دانش، مدرنیزم... اما... حرفم تموم نشده، فقط یک انتقاد کوچیک کردم... کشور چرا تکحزبی شده؟ معنیش خودکامگی نیست؟... فقط یک نفر حرف بزنه بقیه هیچی،... مگه خودشون نفرمودن آزادی بیان... نفرمودن دموکراسی؟... بله؟... شخص اول نباید جواب منو بده؟... عجب... من الان الیزابتم... نه با نامزدم هستم،... باشه شاید شامو بریم «کوچینی»... تو اگه بیای که حالم بهتر میشه... الو... چرا قطع میکنی؟ یک ترس غریب تمام وجودم را پر میکند از دور میبینم که ژاله بلیتها را بالای سرش تکان میدهد تا به تماشای فیلم «غزل» برویم. در طول نمایش فیلم در حال خودم نیستم اما باز خوب است که ژاله کنارم هست. درهای سالن که بازمی شود نفسی تازه میکنم و ترجیح میدهم در غروب دلگیر بلوار، قدمی بزنیم. هرچه هوا تاریکتر میشود هراس من بیشتر میشود، جشن و چراغانی در بلوار هم کمکی به حال خراب من نمیکند. پیاده تا رستوران سر الیزابت دوم میرویم. منتظر میمانیم غذا آماده شود. ژاله معتقد است در جای دنج و شاعرانهای نشستهایم، بالای سر ما چراغ مهتابی کمنوری میتابد، به موزیک زنده گوش میدهیم. ناگهان میبینم چند سیاهپوش به دنبال کسی میگردند. با دیدن من به سمتم میآیند و با نشاندادن برگه احضاریه مرا از ژاله جدا میکنند. نامزدم شوکه میشود. تلاش میکند علت را بپرسد. اما زبانش یاری نمیکند. هنگام بیرونبردن من، خواننده گروه موزیک همچنان میخواند؛ - ... رویت رخ من، سویت ره من/هستی چو بهشت، کاشانهی من پروانه من، پروانه من/ بی تو چه کنم، مستانه من برای آخرین بار به ژاله نگاه میکنم به این فکر میکنم که او شبیه زنهایی شده که مردهایشان را به زندان میبرند و آنها فقط بیصدا گریه میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.