فاشیستها را تحقیر کنیم
سیاوش رزمند: گروه ییدیشپانک «دانیل کان اند پینتد برد» اهل دیترويت و ساکن برلین ترانهای دارد با عنوان «پیوستن به صف بیکاران» که در اصل برگرفته از ترانهای انقلابی در دوران جمهوری وایمار است که جمهوریای پارلمانی بود و صدالبته دموکراتیک که در تناقضی بنیادین با مشت آهنین رایشس ور (ارتش آلمان) و جوخههای دستِراستی امنیت شکنندهاش را در مقابل تظاهرات بیپایان و شورشهای کارگری حفظ میکرد. بیکاری گسترده و تورم سرسامآور رأیدهندگان آلمانی را تا آنجایی از این دموکراسی خیانتکار منزجر کرد که از صندوقهای انتخاباتی آزاد و دموکراتیک، هیتلر که وقعی به ارزشهای جامعه آزاد نمینهاد با اکثریت رأی و اقبال عمومی سر برآورد. این واقعیتی ابلهانه است که خلاف جریانهای چپگرا در قرن بیستم (از انقلاب بلشویکی روسیه گرفته تا انقلاب ساندینیستی نیکاراگوئه) که با قهری انقلابی قدرت را به دست گرفتند، جریانهای راستِ افراطی کمابیش از درون صندوق رأی راه به قدرت بردند. دونالد ترامپ که اکنون در کاخ سفید پرچم ناسیونالیسم آمریکای سفید را برافراشته، شاید با توجه به ذات کاسبکارانهاش چندان نژادپرست به حساب نیاید، اما لشكر فراموششدگان سفیدپوستی که در تصور بهشتی مملو از فرصتهای شغلی جدید و عاری از خارجیها هستند، در عمل مُهرِ آن جعبه پاندورایی را گشودهاند که شهروندان جمهوری نامحبوب وایمار در آخرین نفسهایش در سال 1933. نتیجه اینکه ما به تکرار تاریخی رسیدهایم که از مشخصه آن خیزش ناسیونالیسم افراطی و پوپولیسمِ خارجیستیز است. در کتاب بینظیر «او بازگشته است»، تیمور ورمش، هیتلر بازآمده را در سال 2014 به تصویر میکشد که در رویارویی با هولگر اپفل، رهبر حزب دموکرات ملی آلمان (دستِراستیترین حزب آلمان و بهنوعی وارث حزب نازی)، او را برای خیانت به نظام سیاسی آلمان سرزنش میکند و با طنزی تلخ بیزاری خود را از زبونی و حاشیهنشینی جریان ناسیونالسوسیالیست (همان نازی) اعلام میدارد. در این کتاب هیتلر که بازآمده به دوران معاصر از رسانه (شبکههای تلویزیونی، شبکههای اجتماعی مانند یوتیوب، سینما و...) برای ارسال پیامش استفاده میکند، مردم سرخورده از سیاستبازیهای حاکمان قدرت را بهسوی خود فرامیخواند. آیا هیتلرِ ورمش همان دونالد ترامپِ دوستداشتنی شبکههای تلویزیونی یا توییتر نیست؟ در این شرایط است که از اسلاوی ژیژک باید پرسید که آیا مشتکوبیدن به صورت «ریچارد اسپنسر»، افراطگرای شبهفاشیست که با سلام نازی در سخنرانی، ترامپ را تقدیر کرد، از لحاظ اخلاقی عملی است پسندیده یا خیر؟ خب، اینبار پاسخ او با انتظار همگان فرق دارد. ژیژک میگوید: «نه! حتی اگر به خشونت احتیاجی باشد، من مدل گاندی را ترجیح میدهم که نوعی خشونتِ مثبت است. من معتقدم مسئله هیتلر این بود که او به اندازه کافی خشن یا سنگدل نبود، درصورتیکه گاندی بارها خشنتر از هیتلر عمل کرده است. خشونت هیتلر یک خشونت واکنشگراست و درست است که او میلیونها نفر را به کام مرگ فرستاد، اما تمام تلاشش این بود که به بیان ساده سیستم را (رایش نازی) آنگونه که بود حفظ کند، در صورتی که گاندی به دنبال بهزیرکشیدن قدرت بریتانیا بود. این خشونت گاندی جنبهای سمبولیک دارد: تظاهرات صلحآمیز، اعتصابات سراسری و از این دست تحرکات اجتماعی».* حقیقت در همین است، باید امثال «ریچارد اسپنسر» و دیگر گانگسترهای کتوشلوارپوش دستِراستی را کتمان کرد و به آنها توجهی نشان نداد. این نکته میتواند سرمشقی برای جریانهایی همچون جنبش 99 درصديها باشد، اما پیش از هر راهحلی باید به این باور رسید که «هیچچیز ترسناکی در فاشیسم وجود ندارد»، در نتیجه نباید از ترامپ، ماری لوپن، نایجل فراژ یا رونالد گلازر ترسید. شانتاژهای رسانهای، افسانهپردازیهای قومی یا نژادی و احتمالا نفرتپراکنیهای خیابانی شاهرگ جریانهای دستِراستی است. میتوان البته مانند «آلدو رین» - (یا آپاچی) با بازی بِرد پیت در فیلم «حرامزادههای لعنتی» کوئنتین تارانتینو- با لهولوردهکردن نازیها آنها را به زیر خاک کشاند، اما آنچه امروز به چشم میآید این است که باید راهحلی دیگر جست، چون اینان بقایای نازیها هستند که از زیرِ خاک بیرون آمده و با تغییر در رخت و لباس به پارلمانهای اروپایی و کاخ سفید وارد شدهاند! تنها 25 سال از برچیدن دیوار برلین گذشته و جهان در انتظار ریزش دیوار نیکوزیا متعاقب مذاکرات صلح قبرس است که «دونالد ترامپ» کسی که در بهترین حالت تنها میتواند نقش پرزیدنت آمریکا را در یک فیلم بازی کند دستور میدهد که دیواری حائل میان آمریکا و مکزیک بنا شود. در این زمان است که همگان میتوانیم با تعجب به تلویزیون خیره شویم و ناباورانه با خود بگوییم: «ببین چه کسی بازگشته است!؟ آدولف کوچک خودمان». هیتلر امروز بازتولید شده است: برای همین است که خیرت ویلدرس، فرائوکه پتری، نوربرت هوفر و نیک گریفین لازم نمیبینند که صلیب شکسته را بر پیشانیخود بهمنظور شناختهشدن بهعنوان فاشیست حک کنند. هیچگاه پس از جنگ جهانی دوم، تاریخ معاصر تا این حد به دهه 30 میلادی شبیه نبوده است. تنشهای سیاسی، درهمریختگیهای مرزی و تنفرهای مذهبی همانند آن دوران در اوج است و راستهای افراطی یکی پس از دیگری در گوشهوکنار جهان سر برمیآورند بحران اقتصادی با دولتهای وایمارگونه درمانده از چانهزنیهای احزاب میانه و بیپایگاه فضای لازم برای رشد جریانهای عوامگرا با عقبههای نژادپرستانه و خارجیستیز را فراهم آورده است. در چنین شرایطی که دونالد ترامپ و مایک پنس یا رفقای اروپاییشان، رؤسای هیئت عامل شرکتهای چندملیتی، دلالهای نفتی، پولشویان بهشتهای مالیاتی و صاحبان صنایع سنگین را بر صندلی قدرت مینشانند و توریستهای چینی بیخبر از دنیا با دروازه براندنبورگ عکس یادگاری میگیرند و طرفداران آقای ترامپ به سبکِ نازیها درود میفرستند، باید به سیل معترضان نژادپرستی، نفرت مذهبی و بیکاری پیوست و از میان خشم فاشیستها بهسوی جهانی که مرزها، انسانها را در آن از هم جدا نمیکنند قدم برداشت. *مصاحبه اسلاوی ژیژک با «کوارتز»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.