|

تلاش‌های بی‌نتیجه صلح

عملیات موسوم به توفان قاطعیت عربستان پس از ۲۷ روز در تاریخ ۲۱ آوریل ۲۰۱۵ میلادی با اعلام آتش‌بس از سوی عربستان پایان یافت. عربستان‌سعودی ضمن اعلام اینکه به اهداف خود در این عملیات رسیده است، از شروع عملیات سیاسی برای بازگشت منصور هادی به قدرت خبر داد. رسانه‌های مخالف اما این آتش‌بس را شکست عربستان و ائتلاف یمن توصیف کردند. عربستان بلافاصله عملیات تازه‌ای را به نام «احیای امید» کلید زد و درعین‌حال بر تلاش‌های سیاسی برای حل بحران یمن تأکید کرد. تلاش‌های صلح در چند مرحله از سوی اسماعیل ولدالشیخ احمد، فرستاده ویژه بان‌کی‌مون، دبیرکل وقت سازمان ملل، صورت گرفت. وی بارها به ریاض، تهران، عدن و صنعاء سفر کرد تا با طرف‌های مختلف در این جنگ گفت‌وگو کند. مذاکرات صلح ابتدا به صورت فردی صورت می‌گرفت، اما بعد ولدالشیخ موفق شد طرف‌های درگیر را به ژنو سوئیس بکشاند. در مذاکرات ژنو ابتدا کشورهای منطقه منهای ایران مشارکت داشتند، اما سپس ایران نیز به این مذاکرات دعوت شد. ولدالشیخ در مذاکرات ژنو اتکای اصلی خود را بر اجرای قطع‌نامه 2216 سازمان ملل متحد گذاشته بود که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس بر اجرای آن تأکید داشتند. در این قطع‌نامه از شورشیان خواسته شده تا سلاح‌های خود را زمین گذاشته و از مناطق تصرف شده عقب‌نشینی کنند تا آنگاه مذاکرات سیاسی شروع شود. روشن است که حوثی‌ها و متحدانشان چنین قطع‌نامه‌ای را نپذیرفته و حاضر نبودند بدون گرفتن تضمینی جدی از مواضع خود عقب‌نشینی کنند. آنها اساسا دولت منصور هادی را به رسمیت نمی‌شناسند. بعد از چندین دور مذاکرات یک، دو و چندجانبه سرانجام ولدالشیخ اعلام کرد که مذاکرات به نتایج مطلوب نرسیده است. هرازچندگاهي در جریان مذاکرات، طرفین درگیر به آتش‌بس‌های موقت می‌رسیدند، اما روند مذاکرات فراتر از این نمی‌رفت. برخی از این مذاکرات در مسقط، پایتخت عمان، برگزار شد که ایران هم در آنها مشارکت غیرمستقیم داشت. در مراحلی از این مذاکرات، سعودی‌ها موفق شدند به صورت مستقیم با طرف‌های حوثی گفت‌وگو کنند. در همین مراحل بود که حوثی‌ها موفق شدند با سعودی‌ها برای تبادل اسرای خود به توافق برسند. بااین‌حال این مذاکرات نیز درنهایت پیشرفتی جدی نداشت. دخالت‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز در حل بحران یمن کارآمد نبوده است. این شورا تاکنون به غیر از قطع‌نامه 2216 حاضر به صدور قطع‌نامه جدیدی دراین‌باره نشده است. برخی از ناظران، صدور این قطع‌نامه را به دلیل عدم توازن، یکی از عوامل مهم ادامه جنگ در یمن می‌دانند. قطع‌نامه ۲۲۱۶ شورای امنیت سازمان ملل متحد قطع‌نامه‌ای بود که در تاریخ ۱۴ آوریل ۲۰۱۵ با ۱۴ رأی موافق و رأی ممتنع روسیه تصویب شد. این قطع‌نامه ذیل فصل هفت منشور سازمان ملل تصویب شد و بدون اشاره به عملیات نظامی عربستان در خاک یمن، نیروهای نظامی در یمن را تحریم تسلیحاتی کرد. همچنین این قطع‌نامه از مشروعیت عبدربه منصور هادی رئیس‌جمهور فراری یمن، حمایت کرده است. به‌موجب این قطع‌نامه، فروش هرگونه سلاح به نیروهای مردمی جنبش انصارالله و نیروهای علی عبدالله صالح، رئیس‌جمهوری پیشین این کشور، را ممنوع اعلام کرد. شورای امنیت همچنین از انصارالله خواست که قدرت را تحویل دهد و از شهرهای یمن عقب‌نشینی کند. سازمان ملل متحد در تکمیل این قطع‌نامه تعدادی از شخصیت‌های یمنی از جمله علی عبدالله صالح و عبدالمالک الحوثی را تحریم مالی و تجاری کرد. سال گذشته ولدالشیخ به دعوت امیر کویت تصمیم گرفت طرف‌های درگیر را به کویت دعوت کند. چند ماه مذاکرات صلح یمن در کویت برگزار شد، اما باز به نتیجه نرسید و هر یک از طرف‌های درگیر، دیگری را به کارشکنی در روند مذاکرات متهم می‌کرد. در نهایت جان کری، وزیر خارجه آمریکا، در مذاکرات صلح یمن دخالت کرد و با ارائه طرحی جدید تلاش کرد این مذاکرات را به نتیجه برساند. طرح کری با موافقت عربستان و حوثی‌ها مواجه شد، اما این‌بار دولت منصور هادی و طرفدارانش در یمن بودند که نتیجه مذاکرات را قبول نداشتند. زیرا در طرح کری مقرر شده بود که اختیارات از منصور هادی به یک دولت توافقی انتقال یابد. در لحظاتی که این گزارش نوشته می‌شود، اسماعیل ولدالشیخ دور تازه سفرهای خود را به منظور مذاکره با طرف‌های درگیر در یمن آغاز کرده است. او همچنان به تلاش‌های بی‌نتیجه خود ادامه می‌دهد و درهمان‌حال جنگ در یمن نیز جریان دارد. با وجودی که همه طرف‌ها می‌دانند بحران یمن هیچ راه‌حل نظامی‌اي ندارد، اما هیچ‌کدام نیز حاضر به کوتاه‌آمدن از مواضع خود نیستند و می‌کوشند هرطور شده طرف مقابل را تسلیم کنند. رویترز در گزارشی از یمن نتیجه‌گیری کرد: «جنگ در یمن، چه به تجزیه این کشور منجر شود و چه به تقسیم قدرت بین طرف‌های درگیر، موجب تغییری مهم در منطقه خواهد شد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.