توقف ۳۰روزه صدور ويزا، بر اقتصاد ايران اثر ندارد
دستاورد «هيچ» ترامپ
شرق: هرچه اوباما تلاش كرد روابط سياسي و اقتصادي با ايران را بازسازي كند، ترامپ معادلات پيشين را برهم ميزند. از دستيابي به توافق هستهاي گرفته تا آزادي حدود 22 میلیارد دلار (عدد به نقل از منابع غيررسمي است) از آزادشدن روابط دلاري ايران با كشورهاي غيراروپايي گرفته تا مساعدت براي تبادل تكنولوژي و پذيرش دانشجو. حالا ترامپ آمده و همه چيز تغيير كرده است؛ هرچند او به شكلي مشخص و مبسوط از برنامههايش- چه درباره ايران و چه ديگر سياستهاي داخلي و خارجياش- سخن نميگويد، اما سخنانش بهخوبي نشان ميدهد كه سر سازگاري با ايران ندارد. نمونهاش هم گمانش درباره برجام است كه ميگويد به بازنگري نياز دارد؛ تمديد تحريمهاي موسوم به داماتو و حالا هم در آخرين اقدام، توقف صدرو ويزا براي ايرانيان به مدت 30 روز. او پنجم بهمنماه (۲۴ ژانویه) در توييترش نوشته بود: «فردا روز بزرگی برای امنیت ملی آمریکا خواهد بود. کنار کارهای بسيار دیگري، ما دیوار (مرز مکزیک و آمریکا) را هم خواهیم ساخت». او در اين روز كه براي امنيت آمريكاييها مهم توصيف كرده بود، قانوني را امضا كرد كه براساس آن براي هفت كشور ويزا صادر نشود. نام «ايران» ميان اين كشورها و كنار عراق، سوریه، لیبی، سومالی، سودان و یمن قرار داشت. كشورهايي فقير كه عموما درگير جنگ هستند. براساس اين قانون رئیسجمهوری آمریکا به ادارات گمرک و حفاظت مرزی آمریکا دستور داد از ورود افرادي که از این هفت کشور هستند و ویزای آمریکا را هم دارند، جلوگیری کنند. از لحظه آمدن او، تكانههاي اقتصادي انتخابش نهتنها بازارهاي جهاني كه بازار ايران را هم درنورديد. مهمترين نمونهاش هم افزايش شديد قيمت دلار بود كه پس از حدود سهسالونيم دوباره تا چهارهزار و 200 تومان بالا رفت. دولت ايران براي كنترل اين روند، به تكاپو افتاد و دست آخر هم بانك مركزي ناچار به مداخله در بازار شد تا افزايش قيمت ارز آمريكايي كنترل شود. هرچه باشد، دولت تدبير و اميد زحمت زيادي براي كنترل تورم و بهاي دلار كشيده بود و در نتيجه در سال منتهي به انتخابات رياستجمهوري نبايد براي اين موضوع هزينه ميداد. حالا ترامپ تصميم گرفته براي مدت محدودي، يعني 30 روز صدور ويزا براي ايرانیان را متوقف كند. البته قرار است از ورود افرادي كه ويزا هم دارند، پيشگيري شود. «شرق» در گفتوگو با كارشناسان و اعضاي اتاق بازرگاني و صنايع و معادن ايران تلاش كرده ابعاد اقتصادي اين تصميم را بررسي كند. آيا اين تصميم بر اقتصاد ايران اثر خواهد گذاشت؟ اگر بله يا نه، چرا و چگونه؟ اگر اين تصميم بلندمدت شود چطور؟ ابعاد و پيشامدهاي آن براي ايران چيست؟ موضع ايران چه بايد باشد و چه ميتوان كرد؟ اقتصاد 2 كشور به هم چسبندگي ندارد «واقعيت اين است كه اقتصاد ايران هيچ چسبندگياي به اقتصاد آمريكا ندارد. مهمترين كالای صادراتي ايران نفت است كه مقصد آن هم آمريكا نيست. در واقع ايران به كشورهايي جز آمريكا نفت ميفروشد و بزرگترين خريدار نفتياش رقيب اقتصادي ايالات متحده، يعني چين است». اينها را هادي حقشناس، اقتصاددان به «شرق» ميگويد. به بيان او گذشته از صادرات، بخش بزرگ واردات ايران هم از كشورهاي آسياي جنوب شرقي و اروپاست. درست به همين دلايل است كه اقتصاد ايران چسبندگي چنداني به اقتصاد آمريكا ندارد و امتناع از صدور ويزا براي ايرانيان نميتواند خللي در روند اقتصاد ايران ايجاد كند. به گفته اين اقتصاددان اقتصادي از چنين شرايطي آسيب ميبيند كه در ارتباط مستقيم با يك كشور باشد؛ اما روابط اقتصادي ايران و ايالات متحده، روابط بازي نيست؛ از همينرو اين روند «هيچ اثري» بر اقتصاد كشور ما نخواهد داشت. به گفته حقشناس، ادامه اين روند در بلندمدت هم اثر خاصي بر روابط اقتصادي اين دو كشور نخواهد داشت؛ دليل اين مورد هم درست مانند بياثربودن چنين قانوني در كوتاهمدت است. واقعيت اين است كه از زمان اشغال سفارت آمريكا در تهران، روابط اقتصادي ما كمرنگ شده است. او ادامه ميدهد: درست است كه در همين مدت گذشته قراردادي مانند قرارداد بويينگ امضا شده و اين به نفع اقتصاد ايران است اما تصميمهاي جديد ترامپ نميتواند عوارضي را متوجه نقل و انتقال كالاي ما با طرف آمريكايي كند. موضوع ويزا هم يك بحث حاشيهاي است كه بيشتر حواشي سياسي دارد. سیاست بیاثر ترامپ بر اقتصاد ایران مسعود دانشمند، یکی از بازرگانان عضو اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران است. او هم درباره آثار این تصمیم کابینه جدید آمریکایی به «شرق» میگوید: چنین سیاستی هیچ اثری بر اقتصاد ایران ندارد. او توضیح میدهد: دقت کنید که کل صادرات ایران به ایالات متحده چیزی حدود 200میلیون دلار است؛ وارداتمان از این کشور هم چیزی حدود 300میلیون دلار در سال. او توضیح میدهد: زمانی که مجموع تجارت خارجی ما حدود 75میلیارد دلار در سال است، رقم 500میلیون دلار، عدد ناچیزی در این بین به حساب میآید. به گفته این بازرگان، این روند توقف صدور ویزا برای ایرانیان اگر طولانی هم شود، اثر خاصی بر اقتصاد و تجارت خارجی ایران نخواهد داشت. او ادامه میدهد: این سیاست احتمالا تنها برای خانوادههایی که در ایران یا آمریکا وابستگانی دارند، آنهایی که برای تفریح به آمریکا سفر میکنند یا دانشجویان ایرانی مشکلساز خواهد بود. به گفته دانشمند، چنین سیاستی حتی بر روند مبادلات تکنولوژیکی هم اثر نخواهد داشت، چه اینکه تکنولوژیای که در ایران استفاده میشود، بیشتر آلمانی یا فرانسوی است. تجارت خارجی همچنان ادامه خواهد داشت محمدحسین برخوردار، دیگر عضو اتاق بازرگانی ایران است. او هم در گفتوگو با «شرق» سیاست توقف صدور ویزا از سوی ایالات متحده برای ایرانیان را بر اقتصاد بیاثر توصیف میکند. به بیان این تاجر، بیشتر واردات ایران از آمریکا اقلام دارویی است و صادراتمان هم به این کشور شامل فرش و پسته و زعفران میشود؛ اقلامی که ایران میتواند بهراحتی به دیگر کشورها هم صادر کند. البته او توضیح میدهد: بعید است سیاست جدید، اثری بر این میزان تجارت بین دو کشور داشته باشد؛ چراکه برای این تجارت نیاز به حضور افراد نیست که برایشان ویزا صادر شود یا خیر. بنابراین شاید در مورد سفرها یا جابهجاییهای توریستی یا رفتوآمد ورزشکاران و هنرمندان مشکل ایجاد شود، اما واقعیت این است که بر اقتصاد اثر خاصی نخواهد داشت. به گفته برخوردار، در نگاه طولانیمدت هم بعید است که اثر خاصی بر اقتصاد ایران ایجاد شود. او ادامه میدهد: آمریکا با اینکه کشوری است که پیشگام تجارت باز و اقتصاد آزاد است، هرگاه با مشکل اشتغال داخلی مواجه شود، بهسرعت بر واردات مالیات وضع میکند و با این روند باید بگویم، کشوری که تا این حد بر تجارت خارجیاش حساس است، بعید است کاری کند که در نهایت به ضررش تمام شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.