|

دونالد ترامپ دستور تدوین طرح ایجاد منطقه امن در سوریه را صادر کرد

در برزخ سوری

تشدید مداخله نظامی ایالات متحده در سوریه از همان ابتدا یکی از قابل‌‌‌پیش‌بینی‌ترین اقدامات دولت دونالد ترامپ بود که انتظار می‌رفت در سایه موافقت بدنه اصلی جمهوری‌خواهان خیلی زودتر از سایر وعده‌های او عملی شود. بااین‌حال، او چنان سریع فرمان‌های تجاری، ضدمهاجرتی و تبعیض‌آمیز خود را یک‌به‌یک امضا کرد که هنوز یک هفته از ریاست‌جمهوری‌اش نگذشته، برخی از تجدیدنظر او در قبال بحران سوریه سخن می‌گفتند. ترامپ اما با اعلام آنکه قصد دارد با ایجاد یک منطقه امن در سوریه، از هجوم جنگ‌زدگان سوری به خارج از آن کشور جلوگیری کند، نشان داد به‌راستی به دنبال تشدید مداخله نظامی کشورش در میدان جنگ سوریه است. به گزارش رویترز و به ‌نقل از منابع دولتی کاخ سفید، دونالد ترامپ در حالی به پنتاگون و وزارت خارجه آمریکا دستور داده تا در مدت 90 روز از تاریخ صدور این فرمان طرحی را برای ایجاد مناطق امن در سوریه و مناطق اطراف آن تدارک ببینند تا سوری‌های آواره بتوانند تا زمان حل‌وفصل قاطعانه و کامل بحران کشورشان در آن بمانند که انتظار می‌رود چنین اقدامی جدای از تشدید حملات هوایی نیروهای ائتلاف به رهبری ایالات متحده، موجبات ورود نیروهای زمینی آمریکایی برای حفاظت از غیرنظامیان ساکن در این مناطق را فراهم آورد. با تمام این اوصاف و در شرایطی که هنوز جزئیاتی از گستره و محدوده جغرافیایی این منطقه اعلام نشده، بسیاری از طرف‌های درگیر در میدان جنگ سوریه از همین حالا از این طرح استقبال کرده‌اند. دراین‌میان، ترکیه که خود میزبان ‌هزاران جنگ‌زده سوری است، به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین ذی‌نفعان چنین اقدامی، آشکارا به حمایت از طرح رئیس‌جمهوری آمریکا برآمده است. سخنگوی وزارت خارجه ترکیه روز پنجشنبه ضمن تأکید بر آنکه کشورش از ابتدای جنگ داخلی سوریه ایجاد منطقه امن را توصیه و خود در شهر جرابلس الگوی خوبی از نحوه برپایی چنین مناطقی ارائه کرده است، خاطرنشان کرده آنکارا بی‌صبرانه منتظر نتایج بررسی کارشناسان آمریکایی و جزئیات طرح پیشنهادی آنان است. فرانسوا دلاتر، نماینده دائم فرانسه در سازمان ملل، نیز با اعلام آنکه کشورش آماده بررسی طرح پیشنهادی آمریکا برای ایجاد منطقه امن در سوریه است، تأکید کرده پاریس همواره پشتیبان چنین ایده‌ای بوده و البته به‌خوبی بر دشواری‌های اجرای آن نیز واقف است. این در حالی است که مسکو موضع محتاطانه‌تری اتخاذ کرده است. روسیه که احتمال مواجهه نظامی جنگنده‌هایش با هواپیماهای ائتلاف بر فراز مناطق امن یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش‌روی چنین طرحی است، از طرح دونالد ترامپ به‌عنوان تصمیمی در حوزه حاکمیت ملی آمریکا نام برده و خاطرنشان کرده از آنجایی که ایجاد چنین مناطقی نباید شرایط موجود و وضعیت پناه‌جویان را وخیم‌تر کند، تمامی ابعاد این طرح باید به دقت مورد ارزیابی قرار گیرد. مذاکره درباره قانون اساسی جدید در مذاکرات ژنو مسکو اما تنها دل‌نگران جزئیات طرح برپایی منطقه امن در سوریه نیست؛ بلکه از همین حالا نسبت به مفاد پیش‌نویس قانون اساسی جدید سوریه که امید دارد در مذاکرات آینده ژنو مورد بررسی قرار گیرد نیز ابراز نگرانی کرده است. سرگئی لاوروف، وزیر خارجه روسیه، در نشستی که پنجشنبه گذشته با گروهی از مخالفان سوری داشته، ضمن تأکید بر آنکه هیچ راه‌حل نظامی برای بحران سوریه وجود ندارد، از مذاکرات آستانه به‌عنوان جاده‌صاف‌کن گفت‌وگوهای صلح ژنو به میانجی‌گری سازمان ملل نام برده و ابراز امیدواری کرده اکنون که آتش‌بس و مکانیسم سه‌گانه نظارت بر آن در پی نشست آستانه تثبیت شده، مذاکرات ژنو بر مسائل مشخصی از جمله تلاش برای تدوین پیش‌نویس قانون اساسی جدید سوریه متمرکز باشد؛ قانون اساسی‌ای که به گفته او نباید بدون هماهنگی میان طرف‌ها به مردم سوریه تحمیل شود. لاوروف همچنین ضمن اعلام این خبر که مذاکرات ژنو از هشتم فوریه به پایان همان ماه موکول شده، از مخالفان سوری خواسته اکنون که در سایه آتش‌بس، فعالیت‌های نظامی در سوریه متوقف شده، پای میز مذاکرات حاضر شوند. این در حالی است که سخنگوی استفان دی‌میستورا، فرستاده سازمان ملل در امور سوریه، روز گذشته در پاسخ به اظهارات لاوروف، ضمن تقدیر از دستاوردهای بزرگ نشست آستانه در پیشرفت روند صلح سوری، تأکید کرده تعویق مذاکرات ژنو که از سوی مسکو اعلام شده، قطعی نیست و دی‌‌میستورا هفته آینده برای بررسی این موضوع به نیویورک سفر خواهد کرد. صف‌آرایی مخالفان علیه جبهه فتح‌الشام مذاکرات آستانه شاید به گمان روسیه، ترکیه و دیگر قدرت‌های درگیر موجب تثبیت آتش‌بس بین نیروهای دولتی و شورشیان شده باشد، اما شراره‌های آتش را در اردوگاه مخالفان شعله‌ور کرده است. در حقیقت، توافق روسیه و ترکیه بر لزوم جداسازی گروه‌های مخالف از تروریست‌هایی چون داعش و جبهه النصره که چندماهی است برای اعلام جدایی از گروه القاعده، نام خود را به جبهه فتح‌الشام تغییر داده، چنان منجر به بالاگرفتن درگیری‌ها بین گروه‌های شورشی شده که به نظر می‌رسد دست‌کم در کوتاه‌مدت، جبهه جدیدی در میدان جنگ خونین سوریه گشوده شده است؛ در یک‌سو، جبهه فتح‌الشام که این روزها شاید تنهاترین گروه مسلح فعال در سوریه باشد و در سوی دیگر، مخالفانی که بیش از پیش زیر پرچم جنبش احرارالشام به پشتیبانی ترکیه جمع شده‌اند. احرارالشام در بیانیه‌ای که پنجشنبه گذشته منتشر کرده، از پیوستن شش گروه شورشی دیگر در منطقه شمال‌غرب سوریه به صفوف خود خبر داده و اعلام کرده هرگونه حمله از سوی تروریست‌های جبهه فتح‌الشام به نیروهای وابسته به آنان به‌مثابه اعلان جنگی خواهد بود که حالاحالاها متوقف نخواهد شد. پیش‌تر و به‌دنبال آغاز مذاکرات آستانه، جبهه فتح‌الشام مقر جیش‌المجاهدین و ارتش آزاد سوریه را در حومه جنوب‌شرقی ادلب محاصره کرده و از افراد مسلح ارتش آزاد خواسته بود تا خودشان را تسلیم کنند؛ اقدامی که منجر به اعلان جنگ گروه‌های منسوب به ارتش آزاد سوریه علیه جبهه فتح‌الشام شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.