گزارش «شرق» از وقوع سیل بیسابقه در جنوب استان سیستانوبلوچستان
تولد «باران» در سیل
صدرا محقق: سیل هفته اخیر در جنوب سیستانوبلوچستان خسارتهای زیادی به بار آورد؛ خانههای آبگرفته، جادههای تخریبشده و تلفن و آب و برق قطعشده تنها بخشی از این خسارات بود، اما این سیل با خودش فقط خبر بد نیاورد، بارش 164 میلیمتر باران در سه روز برای بسیاری از اهالی این منطقه که 10 سال پیاپی را خشکسالی و بیآبی کشیدند بهترین خبر ممکن بود. در همین سه روز تیمهای امدادی هلالاحمر و اورژانس دستکم 12 زن باردار را در روستاهای سیلزده با انواع وسایل، اعم از آمبولانس، کامیون و لودر از سیلاب خروشان عبور داده و به بیمارستانها و مراکز درمانی رساندند. آنطور که غلامرضا اربابی، مدیرکل مدیریت بحران استان سیستانوبلوچستان، به «شرق» خبر داده: «والدین یکی از همین نوزادان که فرزندشان در مسیر رساندن به مراکز درمانی در آمبولانس به دنیا آمد، تصمیم گرفتند به شکرانه بارش این بارانها که نویدبخش پایان خشکسالی است، اسم نوزادشان را باران بگذارند». سیستانوبلوچستان تا هفته قبل، از خشکسالی و بیآبی شدید رنج میبرد و در نمودار آمار میزان بارش سال آبی جاری، بین همه استانهای کشور در رده آخر بود. رودخانهها و سدهایش خشک و زمینش لبتشنه و بیرطوبت بود؛ اما یکباره ابرهای بارانی از اوایل این هفته بر فراز آسمان این استان ظاهر شدند، اهالی استان از خوشحالی دست به دعا بلند کردند، بارش شروع شد و بارید و بارید آنقدر که خود به بلایی جدید بدل شد. حالا خبرها از این استان از بیآبی به سیل و طغیان رودخانهها و سرریزشدن سدها و آسیب به خانههای برخی از اهالی تغییر کرده است. علیاوسط هاشمی، استاندار سیستانوبلوچستان که برای بررسی وضعیت مناطق سیلزده از نزدیک به مناطق آسیبدیده رفته است، ظهر روز گذشته در اظهارنظری اعلام کرد: «خالیبودن سدها توانست از بروز یک فاجعه جلوگیری کند». به دلیل وقوع سیل، ستاد مدیریت بحران به ریاست استاندار و با حضور فرماندار کنارک و سرپرست فرمانداری چابهار و دیگر دستگاههای اجرائی در کنارک تشکیل شد تا به موضوع رسیدگی شود. براساس اعلام علی ملاشاهی، کارشناس اداره پیشبینی هواشناسی سیستانوبلوچستان، براساس آخرین آمار جمعبندیشده تا صبح روز گذشته منطقه دستگرد شهرستان نیکشهر با 164میلیمتر بارش باران، رکوردار میزان بارشها در چند روز اخیر استان بوده است. برای اطلاع از جزئیات بیشتر پیرامون موضوع با محمد بلوچزهی، بخشدار مرکزی شهرستان نیکشهر، تماس گرفتیم. او در گفتوگو با «شرق» دراینباره، اینطور توضیح داد: «تقریبا میتوان گفت که در 10 الی 12 سال گذشته، چنین بارندگیهایی با این حجم درخور توجه در سطح مناطق ما کمنظیر بوده است. حدود سه روز است پیاپی باران میبارد. به طور میانگین، میزان بارشهای این چند روز از متوسط سالیانه گذشته است؛ یعنی در همین چند روز، در مقیاس بارشهای یکسال بیشتر بوده است». بلوچزهی همچنین درباره تلاشهای امدادی برای حل مشکلات مردم سیلزده نیز میگوید: «درحالحاضر، تیمهای امداد و نجات در مناطق مختلف روستایی مشغول امدادرسانی هستند و از میزان خسارتها در سطح بخش نمیتوان آمار دقیقی ارائه کرد؛ فقط میتوان اشاره کرد که طغیان رودخانهها و جاریشدن سیل، منجر به آسیبدیدن زیرساختهای روستایی ازجمله راه، برق، تلفن و... شده است. درحالحاضر، بیشتر مسیرهای ارتباطی ما به علت طغیان رودخانهها مسدود شده، ارتباط جادهای ما با روستاهای چهار دهستان بخش مرکزی با اختلال مواجه شده و با توجه به حجم بالای آورد رودخانهها و اینکه در بلوچستان رودخانهها به تعبیری وحشی هستند، اقدامات ما منوط به فروکشکردن آبهای خروشان است». وی همچنین در پاسخ به این سؤال که آیا سیل اخیر در منطقه شما تلفات جانی هم بر جای گذاشته است، گفت: «خدا را شکر درحالحاضر بارندگیها هیچگونه تلفات جانی نداشته است؛ فقط در روزهای گذشته دو خودرو به علت بیاحتیاطی طعمه امواج خروشان رودخانههای وحشی چاهان شده است؛ یک وانتبار با هفت نفر سرنشین در پی بیاحتیاطی در رودخانه کوراندپ دهستان چاهان واژگون شده که آسیبدیدگان دچار زخمهای سطحی شدهاند و بلافاصله افراد گرفتار در سیل، از امواج خروشان نجات پیدا کردهاند. یک کامیون نیز بر اثر بیاحتیاطی در چاهان گرفتار سیل شده و راننده کامیون با اقدامات انجامگرفته نجات یافته؛ اما درحالحاضر حجم بالای امواج خروشان شرایط را برای انتقال کامیون به خشکی نامساعد کرده است». این بخشی دیگر از توضیحات بخشدار مرکزی نیکشهر درباره سیل اخیر در منطقه بلوچستان است: «خوشبختانه این سیل با وجود خسارتهایی که به بار آورده است، ابعاد مثبت زیادی هم دارد؛ چراکه در سالهای اخیر اقدامات خوبی برای ساخت بندهای خاکی و سدسازی انجام گرفته است و با توجه به بارندگیهای اخیر، انتظار میرود آبهای ذخیرهشده در پشت سدها و بندهای خاکی، سنگی و بتنی، کمآبیها و خشکسالی چند سال گذشته را جبران کرده و به رونق کشاورزی و دامداری در منطقه کمک کند. در سالهای اخیر با توجه به خشکسالی، مردم زیانهای بسیاری را از این پدیده مخرب دیدهاند. خشکسالیهای اخیر معیشت مردم را با خطر جدی مواجه کرده است. بیش از 70 درصد روستاهای بخش مرکزی نیکشهر با تانکر آبرسانی سیار میشوند. آب قنوات و چاههای منطقه کاملا خشک شده، درختان خرما، انبه و مرکبات 40 تا 50 ساله در مدت یکسال کاملا خشک شدهاند و دامداری نیز از بین رفته است؛ بهتبع آن آمار سوءتغذیه کودکان و مادران باردار در منطقه بسیار بالا رفته است؛ اگرچه در برخی از روستاها تخریب منازل نیز به ما گزارش شده است؛ اما خوشحالی و شادی مردم از پایانیافتن خشکسالی چندینساله باعث شده است که مردم خسارات را احساس نکنند. یک خبر جالب و درخورتوجه این است که بیش از 15 نفر از جوانان روستای رمضان کلگ بخش مرکزی نیکشهر به دلیل بارندگیهای درخور توجه چند روز گذشته سه روز نذر روزه کردهاند و همینطور یک کشاورز خسارتدیده در روستای زیرکآباد بخش مرکزی دو بز نذر کرده و گوشت آنها را بین فقرا و همسایهها تقسیم کرده است». بلوچزهی همچنین در ادامه میافزاید: «بیشترین خسارتها را در پی خشکسالیهای اخیر مردم روستای رمضان کلگ متحمل شدهاند، البته خسارت ناشی از طغیان رودخانهها و جاریشدن سیلابها هیچگاه از حلاوت شادمانی و خوشحالی مردم نکاست. مردم بخش مرکزی نیکشهر با وجود مسدودشدن مسیرهای ارتباطی جشن آب برپا کردهاند. دهیاران و شوراها کماکان از طریق تلفن با ما ارتباط دارند و ما نیز به طور پیوسته با آنها ارتباط داریم. هیچ خطری تاکنون روستاییان را تهدید نکرده است. در چند روز گذشته خطوط تلفن با شدتیافتن بارندگیها اختلال پیدا کرده بودند که بلافاصله با اعزام نیرو مشکلات مخابراتی و همینطور قطع برق رفع شد». وی همچنین درباره میزان دقیق خسارتها به «شرق» گفت: «هنوز بررسی دقیقی انجام نگرفته است. باید در روزهای آینده برآورد خسارات شود. اگر امروز مسیرها باز شود، کارشناسان را به مناطق مختلف اعزام خواهیم کرد؛ البته پیشبینی میکنم حجم خسارات بالا باشد». غلامرضا اربابی، مدیرکل بحران استان سیستانوبلوچستان، نیز در گفتوگو با «شرق» درباره باران اخیر در استان سیستانوبلوچستان اینطور گفت: «بعد از 10 سال خشکسالی که کل میانگین متوسط بارندگی سالانه ما 106 میلیمتر بوده است، در این سه روز در استان 164 میلمتر باران باریده است که دو برابر میانگین سالانه استان بوده که باعث آبگرفتگی و سیل شده است؛ بههمیندلیل هم اگرچه بسیاری از مردم از بارشها خوشحال شدهاند؛ اما یکسری مشکلات نیز ایجاد کرده است، به دلیل همین بارشها، 15 راه فرعی در مناطق جنوبی استان مسدود شدهاند که تا ظهر چهارشنبه باز شدهاند». طبق گفته وی مناطق دروگان، ایرانشهر و کنارک به جاسک بیشترین خسارتها را از سیل این هفته استان سیستانوبلوچستان متحمل شدهاند. بیشتر آبگرفتگیها در مناطق روستایی بوده؛ اما در برخی مناطق شهری مثل کنارک و زرآباد نیز آبگرفتگی داشتهایم. براساس آخرین آمار ما تا روز چهارشنبه رویهمرفته 168 واحد مسکونی در جنوب استان خسارت دیدهاند و 195 خانوار هم اسکان اضطراری داده شدهاند؛ همچنین برق 30 منطقه قطع شده بود که تا ظهر چهارشنبه وصل شده است». دراینحال آنطور که خبرگزاری ایرنای این استان خبر داده است، مدیرعامل جمعیت هلالاحمر سیستانوبلوچستان گفت: نیروهای امدادی این نهاد از آغاز جاریشدن سیل در یک بهمن تاکنون به چهارهزارو 635 نفر از مردم سیلزده جنوب استان در قالب 993 خانوار امدادرسانی کردند. رسول راشکی گفت: همچنین در این مدت سههزارو 329 نفر از مردم جنوب استان در قالب 724 خانوار اسکان اضطراری داده شدند و با رهاسازی 122 خودرو از سیلاب 488 نفر نجات یافتند. وی ادامه داد: 651 باب چادر، 672 تخته موکت، هزارو 461 تخته پتو، دوهزارو 595 کیلوگرم نایلون، 495 شعله چراغ والور، 239 شعله فانوس، 157 دست ظرف، هفتهزارو 306 قوطی کنسرو، 199 عدد کُلمن آب، 700 قرص نان و 622 کیلوگرم برنج ازجمله اقلام توزیعشده در این مدت بین مردم جنوب سیستانوبلوچستان بوده است. وی تصریح کرد: 646 نفر امدادگر در قالب 114 تیم عملیاتی با 84 دستگاه خودرو به مردم 162 روستای جنوب استان در این مدت امدادرسانی کردند. مدیرعامل جمعیت هلالاحمر سیستانوبلوچستان با قدردانی از استانهای مختلف در کمک به مردم این استان گفت: کمکهای ارسالی جمعیت هلالاحمر استانهای یزد، فارس، کرمان، خراسانرضوی و سازمان امداد و نجات کشور در قالب پتو، موکت و چادر امدادی روز چهارشنبه به استان رسید. در خبری دیگر به نقل از رئیس جمعیت هلالاحمر خاش اعلام شد بر اثر بارندگی شدید سقف صد منزل در این شهرستان ریزش کرده است. برخی رسانهها همچنین از فوت یک زن به دلیل ریزش سقف خانهاش در این شهرستان خبر دادهاند؛ همچنین براساس عکسها و اخباری که منتشر شد، خانم حمیرا ریگی فرماندار شهرستان قصرقند نیز از مناطق سیلزده این شهرستان بازدید کرد. به غیر از او برخی دیگر از مسئولان شهرستانهای سیلزده این استان با انتشار لحظهبهلحظه اقدامات انجامشده در شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام و توییتر آخرین اخبار در این زمینه را به مخاطبان خود میرساندند. همچنین براساس گزارشهای منتشرشده در اقدامی مهم که با حضور مدیران شهری و دولتی ایرانشهر شامل شهردار، فرماندار، نماینده هلالاحمر، اورژانس و آتشنشانی ایرانشهر انجام شد، با مدیریت سیلی که در حال آمدن به سمت بخشهایی از محلههای شرقی و جنوبی ایرانشهر بود، توانستند بحران سیل در این شهر را مدیریت کنند. یکی از اهالی ایرانشهر دراینباره در توییتر خود نوشته است: «نصف بیشتر جمعیت ایرانشهر در همین قسمت شرقی و جنوبی ساکن هستند. من شاهد بودم در همین قسمت شرقی شهر لودرها مشغول درستکردن سیلبند بودند. من چون خودم ساکن ایرانشهر هستم، میدانم اگه این اتفاق میافتاد، فاجعهای هزار برابر پلاسکو رخ می داد... خدا را شکر». در مدتی که سیل در این استان رخ داده بود، برخی از کاربران شبکههای اجتماعی نسبت به نپرداختن رسانههای کشور به این موضوع انتقاداتی را مطرح کردند که از آن جمله نوید برهانزهی یکی از شهروندان این استان که خود ساکن ایرانشهر است، در توییتر خود نوشت: «سه روزه که مردم سیستانوبلوچستان گرفتار باران و سیل هستند، خونههاشون رو سرشون داره خراب میشه، دریغ از یک خبر». همین خبررسانیها در شبکههای اجتماعی منجر بهراهافتادن یک موج در شبکههای اجتماعی درباره اطلاعرسانی درباره سیل در این استان شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.