72 ساعتی که دود شد
معصومه اصغری: 72 ساعت طلایی؛ این عدد که هر دقیقه و ثانیهاش به جان بازماندگان و مردم یک شهر بسته شده، تنها یک عدد برای مانوردادن و شعار و رفع تکلیف نیست؛ عددی است که از همان ساعات اولیه هر حادثه باید همه نیروهای انسانی ماهر و آموزشدیده و تجهیزات لازم را در آن به کار گرفت، اما در پلاسکو در این 72 ساعت طلایی چه کردیم؟ اگر اقدامات ارگانهای عملیاتی دیگر را کنار بگذاریم و تنها به یکی از آنها؛ یعنی هلالاحمر که مسئولیت بیشتری در نجات جان زیرآوارماندگان داشت بپردازیم، شاید بتوان به این سؤال تا حد زیادی پاسخ داد. حسین کتابدار، مسئول عملیات هلالاحمر در سانحه پلاسکو، در گفتوگویی که روز گذشته داشت، نکاتی را مطرح کرده بود که خوب است آنها را بازخوانی کنیم. او برخی اظهارات مبنیبر دریافت سیگنال از سوی دستگاههای زندهیاب از زیر آوار ساختمان پلاسکو را رد کرد و گفت: «سیگنالهای گرفتهشده کاذب بود و از سوی افراد زنده در زیر آوار نبود. یکی از مشکلات ما در محل حادثه این است که برای دریافت سیگنال باید سکوت کامل برقرار باشد». این اظهارنظر میتواند به این معنی باشد که این دستگاهها در آن حجم عملیات و سروصدا کارایی نداشتهاند؟ کتابدار که در این گفتوگو از لفظ مانور برای حادثه پلاسکو استفاده میکرد، در ادامه به نقش سگهای زندهیاب اشاره کرد و گفت: «مانور هلالاحمر در حادثه پلاسکو به علت حجم آتش کمی بسته شد؛ چراکه هرمقدار آوار برداشته میشد، آتش شعله میکشید. به علت فضای مسمومی که وجود دارد، از سگهای زندهیاب نتوانستیم بهخوبی استفاده کنیم». او در این گفتوگو با ایسنا اعلام کرده است که از ساعت 8:30 صبح روز حادثه که با مرکز فرماندهی هلالاحمر تماس گرفته شد، فرماندهان عملیات، امدادگران و همچنین امکانات سختافزاری ما رأس ساعت 9 در محل مستقر شدهاند. همچنین واحد سگهای زندهیاب و دستگاههای زندهیاب به صورت آمادهباش درآمدند و ساعت 12 تجهیزات ما به صورت کامل در منطقه مستقر بود، اما عمده کار هلالاحمر از روز جمعه و با استفاده از واحد سگهای زندهیاب و دستگاههای زندهیاب آغاز شد. او پلاسکو را درسی برای هلالاحمر برشمرده و گفته است: «در سانحهای که مربوط به ساختمان 17طبقه بود، کاستیهای ما مشخص شد که باید این کاستیها بهسرعت اصلاح شوند». اما کتابدار درباره این اظهاراتش توضیحاتی بیشتر را به «شرق» ارائه داد. او ضمن توضیحی درباره کیفیت و نوع دستگاههای زندهیابی که مورد استفاده قرار گرفته است، در گفتوگوی خود با «شرق» گفت: از سال 90 تاکنون دستگاهها «بیورادار» شدهاند و هر واکنشی حتی نبض و نفسکشیدن و تکانهای اعضای بدن را در فاصله 20 تا 30 متری دریافت میکنند. ما در ساعات طلایی عملیات نجات آنجا بودیم، اما واقعا امکان بسیاری از کارها وجود نداشت و حجم آوار سنگین و زیاد بود. کتابدار میگوید هنوز هم نمیتوان این حرف را با قاطعیت گفت و ما هم امیدوار و منتظر معجزه هستیم، اما واقعیت این است که بعد از 72 ساعت دیگر احتمال زندهماندن افراد به صفر میرسد، اما ما نمیتوانستیم این مسائل را اعلام کنیم چون خانوادهها تا لحظه آخر منتظر هستند. از امروز صبح (صبح یکشنبه) هم ستاد بحران به ما اعلام کردند که به مرور نیروهایتان را تقلیل دهید تا آواربرداری زودتر انجام شود. او در پاسخ به این سؤال که چرا عملیات نجات در حادثه پلاسکو را مانور خواندهاید و اعلام کردید این حادثه و مرگ آتشنشانان و مردم برایتان درس محسوب میشود، به نظر شما این حوادث برای شما مانور هستند؟ گفت: منظور از مانور بیاهمیتبودن مسئله نیست؛ منظور کسب تجربه بیشتر است و ما در این حادثه همه نیروهایمان را به کار گرفتیم تا در این حوادث حضور داشته باشند! ما تجربه داریم، اما چنین وقایعی برای ما اتفاقاتی را رقم میزند و ما با موقعیتها و کمبودهایی مواجه میشویم که قبلا نمیدانستیم! «شرق» از کتابدار پرسید که با توجه به این اظهارات شما و اینکه جز هلالاحمر، سایر ارگانها نظیر شهرداری و نیروی انتظامی و سپاه و عوامل دیگری که در صحنه حادثه حضور داشتهاند، مسئولیت مستقیمی در قبال نجات افراد زنده زیر آوار نداشتهاند، قبول دارید که عملکردتان مفید نبوده و درواقع کاری از پیش نبردهاید و فقط شاهد عملیات آواربرداری بودهایم؟ کتابدار این نتیجهگیری را غیرمنصفانه خواند و در ادامه گفت: ما کوتاهی نکردیم، اما کار دیگری هم نمیتوانستیم انجام دهیم. از کتابدار مجددا میپرسم که هلالاحمر جز دستگاه زندهیاب و سگهای زندهیاب که به نقل از خودتان کارایی نداشتند، چه امکانات دیگری داشت و جز کمک در کشف اجساد و آواربرداری چه کرد؟ و او میگوید: قبول دارم که تجهیزات کارایی نداشتند و ما هم مدعی نیستیم که تجهیزات و تجربیاتمان کامل است، اما این برداشت هم بیانصافی است! با بودجه هزاروصد میلیاردتومانی امسال که تنها صد میلیارد؛ یعنی 9 درصد آن پرداخت شده باید چه کنیم!؟ وی با اشاره به اینکه بودجه سال گذشته و امسال جمعیت هلالاحمر هزاروصد میلیارد تومان بوده است که امسال تنها صد میلیارد تومان آن اختصاص یافته است، گفت: ما وضعیت دولت را درک میکنیم، اما در سانحه پلاسکو، سران سه قوه از محل حادثه بازدید و از نزدیک مشکلات ما را درک کردند. لازم است به جمعیت هلالاحمر و آتشنشانی توجه بیشتری داشته باشند تا شرمنده مردم نشویم.به گزارش «شرق»، اگرچه قرار نیست عملکرد ارگانی مثل هلالاحمر یا سایر ارگانهای فعال دیگر در حوادث را زیر سؤال برد، اما میتوان بدون جهتگیری بررسی کرد که از 72 ساعت طلایی نجات محبوسشدگان زیر آوار چه بهرهای بردیم و چه اشتباهاتی داشتیم و اینکه چه تعدادی از این حوادث باید رخ بدهد و تا عمق جانمان بسوزد تا متوجه شویم کدام دستگاهها در کدام شرایط کارایی دارند؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.