افراشته در دلی ویران
جواد طوسی
یکی از آن مکانهای شکلگرفته در خاطرات دوران نوجوانی و جوانی ما با خاک یکسان شد. ساختمانهای پلاسکو و آلومینیوم جزء اولیننمونهها برای انبوهسازی در بافت تجاری شهر تهران در دهه 40 بودند. هرکس که گذرش به خیابان اسلامبول، کوچه مهران، برلن و لالهزار میافتاد، سری به ساختمان پلاسکو هم میزد. جدا از طبقات بالا که عمدتا اختصاص به تولیدی و عمدهفروشی پیراهن، ژاکت و کاپشن مردانه داشت، طبقه اول و زیرزمین متنوعتر بودند و تکفروشی نیز در آنها دیده میشد. یادم میآید در طبقه زیرزمین یکی، دو آکواریومفروشی و قهوهخانه وجود داشت که اتفاقا دیزیشان معروف بود. در همین طبقه زیرزمین و یکی از طبقات فوقانی آتلیههایی وجود داشت که فعالیت اصلیشان نقاشی پلاکارد فیلمهای ایرانی سردر سینماها بود و نام «حِدَّت» و «باطنی» در گوشه چپ قسمت پایین به عنوان نقاش و طراح این کارها دیده میشد. قبل از احداث ساختمان پلاسکو، یک سینمای خانوادگی به نام تهران در این مکان مستقر بود که سالن تابستانی هم داشت. هتلپالاس معروف نیز در همین محل واقع بود که قسمتی از رخدادهای فیلم «خداحافظ رفیق» امیر نادری در آنجا میگذشت. اما یکی از لوکیشنهای سینمایی ساختمان پلاسکو، باشگاه بیلیارد مجلسی در طبقه فوقانی آن بود که بیشترین میز بیلیارد در سطح تهران را داشت و سکانسهای تعداد زیادی از فیلمهای ایرانی در اینجا فیلمبرداری میشد. بیلیاردبازهای حرفهای و شرطیزن، در این باشگاه حضور و تردد داشتند و در همین فیلمها از آنها به عنوان بازیگر نقشهای فرعی و سیاهیلشکر استفاده میشد. وجود چندین سینما همچون آریا، همای، برلیان، سهیلا و پارک در دوروبر ساختمان پلاسکو، باعث شده بود این مکان جدا از بافت تجاری و کارگریاش، حالت پاتوق طبقاتی عامی و متوسط را پیدا کند. یک ویژگی دیگر این محیط که هرازگاه تیتر صفحه حوادث روزنامهها میشد، خودکشی بعضی افراد ناامید و پریشاناحوال از بالای این ساختمان بود؛ طوری که در میان مردم کوچهوبازار با شوخی و طنز نقل میشد «اگه میخوای دَخل خودتو بیاری، برو بالای ساختمون پلاسکو غزلو بخون». چند روز قبل ساختمان پلاسکو، دوران افولش را با واقعهای تلخ و اندوهبار به نمایش عمومی گذاشت. اینبار قهرمانان و خاطرهسازان اصلی، آتشنشانهای غیوری بودند که در میان آتش و خاک و تیرآهن جان سپردند و تصویری زنده و ماندگار از خود به جا گذاشتند و دوباره این مکان از دور خارجشده را تیتر روزنامهها کردند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.