روز اول کاری ترامپ با تشدید هراس و اعتراضات همراه بود
گام اول ويراني
معترضان به دونالد ترامپ یا شاید بهتر است بگوییم آنچه دولت تازهکار او نمایندگی میکند، از آغاز مقاومت یک روز پس از سوگند او سخن گفته بودند؛ غافل از آنکه چهلوپنجمین رئیسجمهور ایالات متحده حتی ساعتی نیز برای راهاندازی موتور سیاستهای مخرب و تبعیضآمیز خود هدر نمیدهد. او روز جمعه گذشته هنوز بهدرستی پس از بهجاآوردن مراسم تحلیف در کاخ سفید جاگیر نشده بود که ترجیح داد پیش از حضور در میهمانیهای رنگارنگی که به افتخار ریاستجمهوری او ترتیب داده شده بود، دستبهکار خنثیسازی برنامه نظام خدمات درمانی- بهداشتی؛ یعنی یکی از معدود میراثهای ماندگار باراک اوباما، همتای پیشین خود شود. میلیاردر نیویورکی البته دوره دستکم چهارساله ریاستجمهوری خود را تنها با صدور فرمانی اجرائی مبنیبر عزم دولت برای لغو فوری قانون خدمات بهداشتی- درمانی و صدور مجوز برای سازمانهای بهداشتی و آژانسهای فدرال در سرباززدن از اجرای قانون موردنظر در صورت تحمیل هزینههای مازاد اقتصادی آغاز نکرده است. او با بهرهگیری از اختیارات ریاستجمهوری خود و صدور فرمانهایی مشابه، نهتنها طرح ساخت یک سامانه دفاع موشکی در مقابل تهدیدهای ادعایی از سوی ایران و کرهشمالی را کلید زده، بلکه در اقدامی که از سوی بسیاری از فعالان ترقیخواه آمریکایی، امتیازدهی به والاستریت تلقی شده، برخلاف وعدههای پوپولیستی خود با لغو کامل طرح تخفیف حق بیمه رهن مسکن، مسیر طبقه متوسط به سمت خانهدارشدن را سنگلاختر از پیش کرده است. اینها البته صرفا اقدامات روز اول کاری ترامپ است که اگرچه میتواند نگرانیهای شهروندان آمریکایی را نسبت به آنچه در پیش است تشدید کند، اما نمایانگر خطمشی کلی دولت او نیست. برای ترسیم شمایی فراگیرتر از چشمانداز آتی دولت ترامپ شاید بهتر باشد نگاهی به وبسایت نونوارشده کاخ سفید بیندازیم که بهکلی از تمامی رئوس کاری مترقی و البته نمادین دولت قبل پاکسازی شده است. در وبسایت رسمی دولت جدید دیگر نه خبری از مبارزه با تغییرات اقلیمی بهعنوان یکی از اولویتهای کاری آن است و نه با بالا و پایینکردن آن میتوان نشانی از صفحه تاریخچه جنبش حقوق مدنی، صفحه رسمی خدمات بهداشتی- درمانی و همچنین صفحه حقوق اقلیتهای جنسی پیدا کرد. در حقیقت تمامی بخشهای متنوع وبسایت رسمی کاخ سفید که همواره ویترینی از اولویتهای کاری دولت بوده، با شش بخش سیاست خارجه، مشاغل و توسعه، ارتش، نهادهای اعمال قانون، توافقات تجاری و انرژی جایگزین شده است که این آخری متضمن امتناع دولت از هرگونه اقدام در راستای مبارزه با بحران تغییرات اقلیمی و فراخوانی برای استخراج بیرویه منابع انرژی فسیلی و تقویت صنعت زغالسنگ ایالات متحده است. معافیت ماتیس رئیسجمهور جدید آمریکا همچنین روز جمعه و مدت کوتاهی پس از ادای سوگند، فهرست نامزدهای تصدی کابینه خود را نیز به سنا فرستاد. او با صدور فرمانی، ژنرال بازنشسته، جیمز ماتیس، نامزد وزارت دفاع را از قانون مصوب سنا که مستلزم انفصال دستکم هفتساله مقامات دولتی از خدمت نظامی بود، معاف کرد تا با نظر به تأیید صلاحیت سنا، کار خود را بهطور رسمی آغاز کند. این جدای از جان کلی، ژنرال بازنشسته نیروی دریایی، است که روز جمعه در مقام وزیر امنیت داخلی ایالات متحده سوگند یاد کرد. دراینمیان، رینس پریبوس، رئیس دفتر کاخ سفید، نیز در حالی روز جمعه با صدور دستوری، تمامی آژانسهای فدرال را تا اطلاع ثانوی از ارائه و تصویب قوانین و مقررات جدید منع کرده که بنا بود ترامپ روز گذشته برای اولینبار در قامت رئیسجمهور با مقامات آژانس اطلاعات مرکزی، سیآیای، دیدار کند؛ دیداری که اگرچه به گفته سخنگوی کاخ سفید صرفا دیداری تشریفاتی بهمنظور تقدیر از عملکرد این نهاد اطلاعاتی است، اما بدونشک با نظر به اختلافات اخیر دو طرف درباره مداخله احتمالی روسیه در روند انتخابات ریاستجمهوری ماه نوامبر، خالی از تنش نخواهد بود. پوتین به وقت دیگر اما اگر دونالد ترامپ به این زودی ناچار از دیدار با مقامات سیآیای است، به نظر میرسد هنوز باید برای دیدار با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، دندان روی جگر بگذارد. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در گفتوگو با بیبیسی از آمادگی پوتین برای دیدار با رئیسجمهور جدید ایالات متحده خبر داده، اما خاطرنشان کرده آمادهسازی مقدمات چنین دیداری شاید نهفقط چند هفته، بلکه چند ماه به طول انجامد. پسکوف ضمن تأکید بر این نکته که رئیسجمهور روسیه بهزودی در روزهای آتی به صورت تلفنی آغاز به کار رسمی ترامپ را به او تبریک خواهد گفت، اعلام کرده امیدوار است در بهترین حالت در ماههای آینده دو طرف با یکدیگر دیدار داشته باشند؛ چراکه به گفته او، حلوفصل سازنده بحران سوریه بدون مشارکت ایالات متحده امکانپذیر نخواهد بود. زنان علیه نفرت با تمام این اوصاف، موتور دولت ترامپ با هر شتاب و سرعتی هم راه افتاده باشد، معترضان و مخالفانش عزم خود را جزم کردهاند تا از این کورس عقب نمانند. شاهد این مدعا نیز تظاهرات هماهنگ روز گذشته زنان در تقریبا تمامی ایالات آمریکا بود که تنها در واشنگتن بهراحتی بر جمعیت حاضر در مراسم تحلیف ترامپ سایه افکند. اینها جدای از تمامی راهپیماییهای برنامهریزیشده در 57 کشور دیگر از آفریقا، آسیا و اقیانوسیه گرفته تا اروپا و آمریکایجنوبی است که میلیونها نفر از زنان را در یک نمایش پررنگ همبستگی جهانی، برای ایستادگی و مقاومت در برابر تمامی هراسهای پیشرو راهی خیابان کرده است. راهپیماییهای روز گذشته که در ابتدا بهمنظور بازآفرینی راهپیمایی 300 کیلومتری زنان آمریکایی از نیویورک تا واشنگتن در 104 سال پیش بهمنظور کسب حق رأی پس از مراسم تحلیف رئیسجمهور وودرو ویلسون برنامهریزی شده بود، تنها پس از مدتی کوتاه به یک پلتفرم بینالمللی برای مخالفت با مواضع دولت ترامپ و همتایان بینالمللی او بدل شد که این روزها از آستین راستگرایان افراطی بیرون آمده و با صعود در سپهر سیاسی بسیاری از کشورها، به ترویج نفرت، دیگرستیزی و تخریب منابع طبیعی مشغول هستند؛ تهدیدی که به گفته سازماندهندگان راهپیمایی روز گذشته، تنها در پرتو استمرار و بسط و توسعه این دست اعتراضات به جنبشهای ائتلافی بینالمللی خنثی خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.