درباره حواشي ايرباس
دمسفید، نه دستدوم
سرانجام پس از قریب به دو دهه نخستین هواپیمای مسافربری جدید پنجشنبه هفته گذشته (23 دی) در فرودگاه مهرآباد تهران به زمین نشست. این ایرباس 321، اولین فروند از مجموع 200 هواپیمای جدید خریداریشده برای نوسازی شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران شمرده میشود. درحالیکه بازتاب خبر در بسیاری از رسانههای معتبر هوانوردی و اقتصادی جهانی قابل توجه بود، در ایران رسانههای منتقد، موجی از اخبار غیرمنصافانه و غیرحرفهای را به راه انداختند؛ از تیترهایی مثل «هواپیماهای کاغذی»، «مجوزهای فلان» و «اتول فرنگی» گرفته تا ادعاهای بیسروتهی که معلوم نیست از کجا سر درآوردهاند. اخبار و تحلیلهایی که از اخلاق حرفهای و روزنامهنگاری دور بودند و کمترین رنگی از حقیقت در آنها پیدا نبود، در این روزها زیاد منتشر شد. معلوم نیست نویسندگان این خبرها و گزارشها در سالهای گذشته که شرایط و وضعیت صنعت هواپیمایی ما هر روز بدتر از دیروز میشد، کجا بودند؟ زمانی که دلالهای معلومالحال، هواپیماهای دستچندم را از کشورهای اروپای شرقی به کشور سرازیر میکردند و از همیشه شادتر بودند، این گزارشگران کجا بودند و چه میکردند؟ امروز این گزارشگران آنقدر ناراحتند که حاضرند حتی به بهای منافع ملی با مسمومکردن فضا، واقعیتها را انکار کنند. دراینمیان شاید بد نباشد چند نکته را با هم مرور کنیم؛ اول اینکه برخلاف ادعای این افراد، ایرانایر هیچ هواپیمای دستدوم یا مرجوعی تحویل نگرفته و قرار هم نیست در چارچوب این قرار داد، هواپیمای دستدوم تحویل بگیرد. هواپیمایی که تحویل شد، ایرباس E321 بود که همین چند ماه پیش از خط تولید ایرباس خارج شد، پروازهای آزمایشی خود را در هامبورگ انجام داد و رنگ هواپیمایی ملی جمهوری اسلامی ایران (هما) نیز اولین رنگی بود که به بدنه آن زدند. تنها علت تحویل زودهنگام آن به ایران هم این بود که یکی از مشتریان، سفارش خود برای هواپیمای جدید را (به علت مسائل اقتصادی یا هر دلیل دیگری) لغو کرده و جای خالی آن شرکت در نوبت ساخت را به ایران دادند. باید بدانیم سازندگان هواپیما از همینحالا برای چندین سال سفارش از کشورهای مختلف دارند و شما باید در نوبت، منتظر باشید مگر آنکه دراینمیان، کسی کنار بکشد و صف جا باز کند. این یعنی هیچکدام از سفارشهای بعدی ما در کوتاهمدت آماده تحویل نمیشوند. بهعلاوه هواپیماهای 330 که اینروزها برخی رسانهها از آنها به عنوان دستدوم، مرجوعی یا هر اسم دیگری یاد میکنند، در حقیقت نو هستند فقط دو، سهسالی از ساخت آنها میگذرد اما استفاده نشدهاند. در عرف دنیای هوانوردی اصطلاحی داریم تحت عنوان «دمسفید». دمسفید به هواپیماهایی گفته میشود که در طول فرایند ساخت یا پس از آن و پیش از تحویل، سفارش خرید آنها به هر دلیلی، مثلا مشکل اقتصادی مشتری لغو میشود. در این شرایط، سازنده برای آنها مشتری جدیدی پیدا میکند، این هواپیماها هم دقیقا دمسفید هستند و چون قبلا تولید شدهاند و اکنون به ایران تحویل میشوند، در فهرست سفارش تولید جدید دریافتی ایرباس از ایران قرار ندارند. داستان دقیقا مثل وقتی است که شما خودرویی را پیشخرید کردهاید، اما وسط یا انتهای کار به دلیل اینکه پول ندارید یا پولتان را برای کار دیگری نیاز دارید، از خرید خودرو منصرف میشوید و خودروی آماده، روی دست کارخانه میماند، اما این خودروی ساختهشده را هیچوقت به دلیل اینکه به سفارش کس دیگری ساختهاند، دستِدوم حساب نمیکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.