وامهاي خارجي براي پروژههاي داخلي
مجيد سليمي بروجني: به تنها چیزی که فکر میکرد، اعتلای ایران بود. اگر به دهه 60 بازگردیم، خواهیم دید که شرایط و اقتضائات زمانی درون دولت آیتالله هاشمیرفسنجانی یکی از مهمترین دلایلی بود که شرایط ورود تکنوکراتها به کابینه ایشان را فراهم کرد. در دولت اول سازندگی، کشور از یک جنگ سنگین هشتساله رها و زیرساختها و تولید کشور، دچار آسیبهای جدی شده بود. افرادی هم که عموما جذب پستهای مدیریتی و اجرائی در کابینه میشدند، مهندسان و متخصصانی بودند که فارغ از نگاههای سیاسی، در موضوع سازندگی ویژگی مشترک داشتند. گروههایی که بهتدریج تکنوکراتهای دولت هاشمی نام گرفتند. بهجرئت میتوان گفت آقای هاشمی نقش بارزی در اعمال این شیوه مدیریتی داشتند که در آن از متخصصان هر حوزه برای سرعتبخشیدن به روند بازسازی کشور استفاده میشد و برنامه کلان کشور به سمت نوسازی و بازسازی زیرساختها و صنعت و تولید حرکت کرد. نتیجه کار نیز بهسرعت خودش را نشان داد. از کاهش بیکاری بهواسطه نیاز به نیروی کار در پروژههای متعدد عمرانی گرفته تا رونق تولید داخلی. از سوی دیگر به دلیل نیاز ارزی کشور برای اجراکردن پروژههای تعریفشده، استفاده از فاینانس و وامهای خارجی بهعنوان اهرمهای مالی برای راهانداختن و سرعتبخشیدن به پروژهها در داخل کشور ضرورت یافت. در دولت اول و دوم سازندگی، تلاشها بر این بود تا در زمینه اجرائی و عملیاتی مدیریت کشور از سمت چهرههای صرفا سیاسی به سمت افراد با تجربه فنی و اجرائی لازم در هر حوزه منتقل شود. خوشبختانه بدنه سیاسی کابینه نیز از این رخداد به خوبی استقبال کرد و بههمیندلیل بود که تکنوکراتها در آن دوران، به دور از بازیهای سیاسی معمول، با یک سرعت پذیرفتنی، اقتصاد کشور را به جلو بردند. در این دوران، «آزادسازی اقتصادی» و «خصوصیسازی» جایگزین الگوی اقتصادی نامنظم و مختلط دوره قبل شد. بنابراین استراتژی مشاركت گروههای خارجی در بخش خصوصی و دولتی بهعنوان الگوی مناسبی برای بهبود مدل اقتصاد ایران مطرح شد. این امر كه در برنامه پنجساله توسعه به تصویب رسید، مهمترین محور سیاستهای دولت هاشمیرفسنجانی در جهت تحقق برنامه اول توسعه، تأكید بر نقش بخش خصوصی و حمایت از مشاركت آنها در روند اجرای برنامه بود. در برنامه اول توسعه (1368-1372) تشویق بخش خصوصی به سرمایهگذاری مورد تأكید قرار گرفت. آنچه هاشمی را از چپ و راست متمایز میكرد، تفكرات اقتصادی وی بود. ایشان با تمام وجود به اقتصاد آزاد و سرمایهداری باور و اعتقاد داشت و معتقد بود اقتصاد فاسد، دولتی و غیركارآمد ایران كاملا باید از بین برود و به جای آن یك اقتصاد كاملا آزاد جایگزین شود. در دولت سازندگی همواره به آنچه كشور را جلو میبرد، فكر میكرد. در مسائل اجرائی بهشدت پیگیر و دقیق بود و با بحث و كارشناسی، گرهها را باز میكرد. در آن سالها بسیاری منتقد جدی وی بودند، اما ایشان میدانست آینده بسیار زود خواهد رسید. در تصورات ایشان، ایران باید كشوری پیشرفته و توسعهیافته میشد. در مجموع میتوان گفت هاشمیرفسنجانی همواره یك «مدیر بحران پراگماتیك» در سیاستهای ایران بوده است. نهتنها برای نخبگان سیاسی، بلكه برای بسیاری از ایرانیان در قشر متوسط نیز، وی یك چهره سیاسی بااعتبار و مصلحتسنج برای حل بحرانهای جاری در اقتصاد، سیاست خارجی و امور داخلی به شمار میرود. آنهایی كه در سه دهه گذشته به ایشان جفا كردند، بدون شك مدیون وی و كشورمان خواهند بود. امروز كه آن سنگ صبور به ملكوت اعلی پیوسته، تنها مشتی افسوس برای همه باقی مانده و... .
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.