|

«چین» مانع نزدیکی ترامپ و پوتین

اکثر ناظران بین‌المللی انتظار دارند روابط چین و آمریکا با ورود «دونالد ترامپ» به کاخ ‌سفید دچار تنش‌های فراوانی ‌شود؛ سخنان غیردوستانه او درباره پکن، چه به لحاظ اقتصادی و چه سیاسی تا حد زیادی ماهیت مواضع جدید واشنگتن در قبال تایوان و مسئله «چین واحد» را روشن کرد. این تحولات سیاسی به شکلی درخورتأمل با تنش‌های نظامی بین دو کشور که در ماه‌های گذشته و در اواخر دوران «باراک اوباما» بر سر دریای «چین‌ جنوبی» بالا گرفته بود، هم‌زمان شده است. کمااینکه با گزارش‌های مخفی دیگری هم‌زمان شده که تأکید دارند نهادهای نظامی چین از حمایت بی‌سابقه ترامپ از تایوان به‌شدت نگران‌اند و به دنبال اتخاذ تدابیری سخت هستند تا اجازه ندهند این جزیره به تحرکات سیاسی غیرمنتظره‌ای دست بزند یا اعلام استقلال کند. تماس تلفنی چندی‌پیش ترامپ با رئیس‌جمهوری تایوان اقدام بی‌سابقه و خطرناکی بود. فصل جدید رویارویی دولت ترامپ با چین در شرایطی است که وضعیت سیاسی چین از سال 1990 تاکنون متمرکز بر سه نقطه استراتژیک بوده است؛ نخست، تلاش برای الحاق مناطق تاریخی از طریق بازگرداندن هنگ‌کنگ (1997) و ماکائو (1999) و تلاش برای بازگرداندن تایوان به حاکمیت چین. دوم، تلاش برای تحمیل هژمونی چین بر اقیانوس آرام و آسیاپاسیفیک و توسعه مناطق نفوذ در دریاهای جنوبی. سوم، پکن باید تلاش کند به منابع قدرت نظامی، اقتصادی و فرهنگی‌اش تنوع بخشیده و به این وسیله بتواند منافع خود را در سطح جهان حفظ کند. پکن این استراتژی را از طریق فعالیت‌های غیرسنتی مانند خرید سندهای خزانه‌داری آمریکا برای گفت‌وگو با واشنگتن از موضع قدرت و زمینه‌سازی برای روابط دیپلماتیک و تجاری با شرکای سنتی واشنگتن در کنار سرمایه‌گذاری در بریتانیا، فرانسه و بخش‌های وسیعی از قاره آفریقا دنبال می‌کند. ازاین‌رو فعالیت نظامی رو به رشد چین در حوزه نیروی دریایی بیشتر برای حمایت از کشتی‌های تجاری و گذرگاه‌های دریایی است که به این کشور در استمرار سیاست‌های اقتصادی‌اش یاری می‌رساند. چین تلاش می‌کند هیمنه آمریکا را از طریق توافقات دوجانبه با برخی از کشورهای آسیایی در دریاهای آسیا بشکند تا بتواند حضور ناوگان دریایی‌اش را در سریلانکا، بلوچستان پاکستان، کامبوج و تایلند تضمین کند. چین به این وسیله می‌خواهد شکوه تاریخی کشورش را به عنوان یک «امپراتوری میانه» در این منطقه جغرافیایی بازسازی کند. پکن همین‌طور تلاش می‌کند جایگاه خود را به عنوان ابرقدرتی در حال رشد تقویت کند و در این راه توان نظامی خود را از طریق اتخاذ برخی رویکردهای اساسی تبلور بخشد: رویکرد نخست، تأکید بر دو مفهوم «اوج‌گرفتن پلکانی» و «توسعه پلکانی» است که در خلال سال‌های 2003 و 2005 در چارچوب سیاست عمومی با هدف تقویت جایگاه چین در منطقه اتخاذ شد. رویکرد دوم نیز مبتنی بر سیاست «قدرت فراگیر» است که در نسخه‌های مختلف کتاب سفید جمهوری چین نیز آمده و هدفش تبدیل چین به یک رقیب نخست و برجسته برای آمریکا در سطح جهان است. علاقه وافر پکن به توسعه مستمر قدرت نظامی خود به‌ویژه در دو حوزه دریایی و هوایی و حتی فضایی از اینجا ناشی می‌شود. چین در رویکرد سوم خود به دنبال استراتژی «دفاع فعال» است که یک نسخه از آن در سال 2008 در کتاب سفید آمد و به سیاست توان پیشگیرانه قدرت‌های رزمی در زمینه‌های مختلف برای دفاع از منافع داخلی و خارجی چین اشاره دارد. این کار از طریق نوسازی تجهیزات نظامی به‌ویژه در حوزه جنگ‌های تکنولوژیک و اطلاعاتی صورت می‌گیرد. اما در رابطه با رویکرد چهارم و آخر باید گفت پکن به دنبال آن است که ارتش و نهادهای دولتی را ترغیب کند. در پایان می‌توان گفت، مظاهر اولیه رویارویی چین و آمریکا پدیدار شده است و می‌تواند در مقایسه با مثلا درگیری‌های سنتی بین آمریکا و روسیه، پیامدهای منفی بسیار بیشتری برای صلح و ثبات جهانی داشته باشد. بنابراین بعید است ترامپ که سیاست عادی‌سازی روابط خود با مسکو را دنبال می‌کند، بتواند همه انرژی خود را برای مقابله با چین صرف کند چراکه با وجود اینکه ترامپ بارها گفته پوتین شخص هوشمندی است؛ باید بداند رئیس‌جمهوری روسیه هرگز از ائتلاف استراتژیک خود با چین دست نخواهد کشید. منبع: الخلیج

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.