توسعه صادرات کشاورزی با تحریک سرمایهگذاری خارجی
فاطمه پاسبان. کارشناس کشاورزی
صادرات در لغت به معنای انتقال کالا یا ارسال و فرستادن کالا از جایی به جای دیگر چه در داخل کشور یا از داخل به خارج کشور است. به عبارتی صادرات خارجی، انتقال کالا و خدمات از داخل کشور به خارج از مرزهای یک کشور اطلاق میشود. در واقع کشورهای مقصد صادراتی، بازار فروش محصولات تولیدات داخلی هستند. در ادبیات توسعه یکی از راهکارهای رشد و توسعه اقتصادی کشورها توجه به توسعه کمی و کیفی صادرات است. تقویت بخش صادرات کالاها و خدمات نهتنها با فراهمکردن بازار فروش برای تولیدات داخلی موجب رونق تولید میشود، بلکه دریافتیهای ارزی ناشی از صدور این محصولات، درآمد ارزی را برای کشور به همراه دارد. در کنار آن، ایجاد فرصتهای شغلی و درآمدی برای نیروی کار کشور یکی دیگر از آثار مثبت توسعه صادرات است. آمار و ارقام نشاندهنده توجه کشورهای جهان به توسعه صادرات است. براساس گزارش سازمان جهانی تجارت، در سال 2014 تجارت کالا در جهان 19002 میلیارد دلار بوده که در مقایسه با سال 2005 که رقم 10509 میلیارد دلار است، در حدود 8493 میلیارد دلار افزایش داشته یعنی حدود 81 درصد تغییر مثبت داشته است. صادرات کالاها در سال 2014 حدود 2.5 درصد تولید ناخالص داخلی جهان بوده است. در این میان بخش کشاورزی و فعالیتهای مرتبط با آن در تجارت جهانی سهم دارند. آمارها نشان میدهد در سال 2014 صادرات تولیدات کشاورزی حدود 1765 میلیارد دلار بوده است که حدود 9.5 درصد صادرات کل جهانی را به خود اختصاص داده است. این رقم نسبت به سال 2013 حدود دو درصد و در دوره 2010 تا 2014 حدود 20 درصد تغییر مثبت داشته است. صادرات بخش کشاورزی بر حسب مناطق متفاوت است بهطوریکه از مجموع صادرات بخش کشاورزی در سال 2014 سهم آمریکای شمالی حدود 11.1 درصد، سهم آفریقای جنوبی و مرکزی... حدود 30.6 درصد، اروپا حدود 10.6 درصد، آفریقا حدود 11.5 درصد، خاورمیانه 2.3 درصد، آسیا حدود 6.7 درصد و کشورهای مستقل مشترکالمنافع حدود 9.2 درصد سهم دارند.مشاهده میشود بیشترین سهم مربوط به آفریقای جنوبی و مرکزی است. از طرف دیگر تجارب کشورهای جهانی نشان میدهد برای توسعه کمی و کیفی صادرات بخش کشاورزی الزاماتی مانند توسعه کمی و کیفی زیرساختهای حملونقل، انبارداری و ذخیرهسازی، استانداردها و کیفیت، برندسازی، بستهبندی مناسب، تولید صادراتمحور، قیمت رقابتی، صنایع فراوری، تشکلهای صادراتی قوی و از این قبیل وجود دارد. طبیعتا دستیابی به این الزامات نیازمند سرمایهگذاری بوده و بدون آن نمیتوان انتظار توسعه و ارتقای صادرات و افزایش سهم در بازار جهانی داشت. تأمین بخشی از منابع مالی برای توسعه کمی و کیفی میتواند از طریق سرمایهگذاری خارجی تأمین شود. مروری بر تجربیات جهانی نشان میدهد بسیاری از کشورهای جهان برای توسعه صادرات از سرمایهگذاری خارجی استفاده کردهاند. برای نمونه میتوان از کشور تایلند نام برد. اطلاعات نشان میدهد در تایلند، به طور میانگین در دوره 1970 تا 2009 سرمایهگذاری خارجی مستقیم در صنایع فراوری غذایی بیشتر از بخش کشاورزی بوده به طوری که حدود 111.295 میلیون دلار برای صنایع فراوری غذایی بوده که در همین دوره برای بخش کشاورزی حدود 8.173 میلیون دلار است. سهم صنایع فراوری غذایی حدود 45.2 درصد و بخش کشاورزی حدود 0.41 درصد از کل سرمایهگذاری خارجی است. در این کشور در دوره 1970 تا 2009 حدود 16 پروژه در بخش کشاورزی و تولیدات آن به وسیله سرمایهگذاری خارجی تأمین مالی شده که 11.4 درصد کل پروژهها را شامل شده و حدود 291 میلیارد بات (Baht پول کشور تایلند) را با سهم 5.3 درصد از کل داراست. همچنین اطلاعات نشان میدهد سرمایهگذاری خارجی مستقیم در بخش کشاورزی و تولیدات آن به منظور تولیدات صادراتمحور در دهه 1970 حدود 13 پروژه با 317.8 میلیون بات بوده که در دهه 2000 به 321 پروژه با 82.6 میلیارد بات رسیده است. آمارها نشاندهنده رشد سریع سرمایهگذاری خارجی برای توسعه تولیدات صادراتمحور در این کشور است. سرمایهگذاری خارجی در این کشور ضمن تولید محصولات کشاورزی که برای صادرات تولید میشود، باعث ایجاد درآمد و اشتغال شده است. در دهه 2000 سرمایهگذاری صادراتمحور در بخش کشاورزی باعث ایجاد 87 هزار شغل در این کشور شده است. سرمایهگذاری خارجی در این کشور بر رشد صادرات تأثیر داشته و سهم شرکتهای خارجی که از طریق سرمایهگذاری در این کشور فعالیت کردهاند، حدود 21.8 درصد بوده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.