پیوند نوظهور سوری
جنگندههای روس در چرخشی حائز اهمیت که نشان از بهبود هرچه بیشتر روابط مسکو و آنکارا دارد، با انجام حملاتی هوایی به پشتیبانی از عملیات ارتش ترکیه علیه داعش در شمال سوریه برآمدهاند؛ تحولی که ضمن تعمیق روابط دو کشور، جایگاه ایالات متحده در تلاشهای جهانی برای شکلدهی به سرنوشت نهایی سوریه را نیز هرچه بیشتر به حاشیه رانده است. این حملات هوایی که برای حدود یک هفته در نزدیکی شهر استراتژیک «الباب» صورت گرفته، اولین نمونه از بهکارگیری قدرت نظامی کرملین در کمک به ترکیه علیه شبهنظامیان داعش بوده است. در حقیقت، روسها در حالی از این روزنه برای تقویت همکاریهای نظامی خود با ترکیه، یکی از قدرتمندترین اعضای ناتو، بهره بردهاند که ایالات متحده همچنان ترجیح داده تمامی توان خود را بر تصرف «رقه»، پایتخت خودخوانده داعش، متمرکز کند. این در حالی است که روسیه و ترکیه مدتی است در تلاشی مشترک، به دنبال برپایی آتشبس سراسری در سوریه هستند؛ تلاشهایی که البته بدون مشارکت آمریکا در حال پیگیری است. همزمان، نگرانی فزاینده «رجب طیب اردوغان»، رئیسجمهوری ترکیه، از نقش پررنگ نیروهای کرد موسوم به یگانهای مدافع خلق در کارزار سوریه و همصفشدن آنها با نیروهای آمریکایی، روابط بین واشنگتن و آنکارا را به شکل روزافزونی دچار تنش كرده است. برخی تحلیلگران بر این باور هستند كه روسیه به سازش و توافقی دست یافته که بر مبنای آن، ترکیه قادر خواهد بود برای جلوگیری از تشکیل یک منطقه خودمختار از سوی کردهای سوری، در شمال آن کشور یک منطقه امن برپا كند. در عوض، ترکها متعهد شدهاند از تلاشهایشان در برکناری «بشار اسد»، رئیسجمهور سوریه، دست بکشند؛ چهرهای که با کمک روسها در حال تقویت و گسترش تسلط خود بر شهرهای عمده جنوبی آن کشور است. «جیمز. اف. جفری»، یکی از سفرای سابق ایالات متحده در ترکیه، میگوید آشتی دوباره روسیه و ترکیه تا حدود زیادی یک اقدام تاکتیکی دوجانبه است. به گمان این دیپلمات سابق آمریکایی، روسیه فعلا میتواند تامادامیکه ترکیه تهدیدی علیه رژیم اسد نباشد، تشکیل یک قلمروی محصور را از سوی ترکها در شمال سوریه تحمل کند. این امر به روسیه اجازه خواهد داد با بهرهگیری از چرخش ایالات متحده به سمت رقیب ترکیه؛ یعنی یگانهای مدافع خلق، آن قسم پشتیبانی هوایی از نیروهای ترک را که آمریکاییها به شکل توجیهناپذیری دریغ داشتهاند، در جنگ علیه داعش فراهم آورند. ترکیه عملیات آزادسازی شهر الباب، در شرق حلب را بدون هماهنگی با ایالات متحده و بدون بهرهمندی از پشتیبانی هوایی آمریکاییها آغاز کرد؛ چنانکه سرهنگ «جان دوریان»، سخنگوی نیروهای ائتلاف علیه داعش در ماه نوامبر گفته بود ترکها تصمیم گرفتهاند این عملیات را به صورت مستقل به سرانجام برسانند. آنطور که پیداست، ترکیه به این خیال بود که میتواند کار تروریستهای داعش را خیلی زود یکسره كند؛ اما درگیریها در الباب بسیار تنگاتنگ بوده است. اواخر ماه نوامبر گذشته نیز معضلات ارتش ترکیه در الباب وخیمتر از گذشته شد؛ وقتی سه نفر از سربازان آن در جریان حملهای هوایی که به گفته نیروهای ترک، کار جنگندههای روسی بوده، جان خود را از دست دادند. کمی بعدتر «ولادیمیر پوتین»، رئیسجمهوری روسیه، در گفتوگویی تلفنی با اردوغان، به او اطمینان خاطر داد کشورش در این حمله هوایی دخیل نبوده است. از آن پس بود که روابط توسعهیافته بین این دو رهبر، درها را به روی همکاریهای گستردهتر نظامی گشود؛ چنانکه ارتش ترکیه در بیانیهای که دوم ژانویه سال جاری میلادی منتشر كرد، به طور علني از نقش کمکی روسیه سخن گفت و اعلام کرد جنگندههای روس در روزهای گذشته اهدافی را در پنجمایلی جنوب الباب بمباران کردهاند. مقامات آمریکایی نیز مدعی شدهاند حملات هوایی روسها در منطقه الباب از اواخر ماه دسامبر گذشته آغاز شده و محدوده هوایی الباب تا همین چند روز پیش، شاهد پرواز جنگندههای روس بوده است. اما هنوز در میزان اثرگذاری عملیات هوایی روسیه که اغلب شامل پرتاب بمبهای کودن یا غیرهدایتشونده است، تردید وجود دارد. همزمان با افزایش روزافزون تلفات ارتش ترکیه در عملیات الباب، مقامات آن کشور بارها نسبت به پشتیبانینكردن هوایی ایالات متحده گله کرده و حتی در لفافه تهدید کردهاند در صورت استمرار این وضعیت، پرواز جنگندههای ائتلاف ضدداعش از پایگاه هوایی اینجرلیک را به حالت تعلیق درخواهند آورد. این در حالی است که مقامات آمریکایی مدعی شدهاند وقفه ایجادشده در پرواز جنگندههای ائتلاف در هفتههای اخیر، جدای از آبوهوای نامساعد، متأثر از تصمیم ترکیه برای ممانعت از پرواز پهپادهای شناسایی آمریکایی بر فراز الباب و مناطق حومه آن شهر است؛ اقدامی که اگرچه به گفته ارتش ترکیه لازمه اطمینان از پروازنكردن هرگونه نیروی متخاصم احتمالی بر فراز نیروهای ترک بوده؛ اما بدون شک، توانایی نیروهای آمریکایی در انجام حملات هوایی بدون بهخطرانداختن جان غیرنظامیان را به شکل شايانتوجهی کاهش داده است. منبع: نیویورکتایمز
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.