|

درگذشت آیت‌الله از نگاه اعراب

آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی شخصیتی شناخته‌شده، به‌خصوص برای کشورهای عرب و مسلمان بود. در دوران ریاست‌جمهوری، او توانسته بود ارتباط خوبی با تمام کشورهای منطقه برقرار کند. این اتفاق پس از یک دوران رکود و فترت شکل گرفت که به دلیل برخی سیاست‌های داخلی و برخی تصورات خارجی، ایران به دخالت در سایر کشورهای منطقه به بهانه صدور انقلاب متهم می‌شد. رفسنجانی در دوران ریاست‌جمهوری خود توانست «ذهنیت ایران‌هراسی» در منطقه را از بین برده و چهره مداراگر و مسالمت‌آمیزی را از ایران ارائه کند. او روابط ایران و عربستان سعودی را بازسازی کرد و با بقیه کشورهای عرب نیز توانست داد‌و‌ستد خوبی داشته باشد. روزنامه‌های عربی به مناسبت درگذشت او هر یک به فراخور خود، این حادثه را پوشش خبری داده و تحلیل‌هایی از شخصیت و منش او ارائه کردند. روزنامه‌های مصری روزنامه‌های رسمی مصر، از جمله «الاهرام» و «الشروق» خبر درگذشت آیت‌الله را مانند دیگر رسانه‌های جهان عرب به طور کامل پوشش ندادند. با‌این‌حال دو روزنامه «الیوم السابع» و «المصری الیوم» که جزء روزنامه‌های انتقادی و اصلاح‌طلب مصر به شمار می‌روند، درگذشت هاشمی‌رفسنجانی را با انتشار گزارش‌هایی پوشش دادند؛ روزنامه الیوم السابع در پایگاه اینترنتی خود چندین عکس از پیکر آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی در حسینیه جماران منتشر کرد که در آنها شخصیت‌های سیاسی ایران در حال عزاداری بودند. این روزنامه درباره هاشمی نوشت: «رفسنجانی چهارمین رئيس‌جمهور ایران بین سال‌های 1989 الی 1997 بود که جانشین [آیت‌الله] علی خامنه‌ای شد و پس از او نیز «محمد خاتمی» رئيس‌جمهور اصلاح‌طلب، جانشین او شد. هاشمی‌رفسنجانی، یکی از شخصیت‌های برجسته نظام ایران و نزدیک به اردوگاه اصلاح‌طلبان است. پیش از مرگ، او رئيس مجمع تشخیص مصلحت نظام بود؛ نهادی که کارش حل منازعات بین پارلمان و شورای نگهبان است». روزنامه المصری الیوم نیز به نقل از خبرگزاری‌های ایرانی نوشت: «آیت‌الله اکبر هاشمی‌رفسنجانی نقش مهمی در به‌ثمررسیدن انقلاب اسلامی و استقرار نظام جمهوری اسلامی ایران داشت و مسئولیت‌های سنگینی را در اداره کشور و جنگ تحمیلی علیه ایران برعهده گرفت». «الحیات» چاپ لندن: روزنامه الحیات در گزارش نسبتا کاملی به معرفی شخصیت هاشمی‌رفسنجانی و جایگاه سیاسی او در ایران پرداخت و به نقل از خبرنگار خود در تهران نوشت: «هزاران نفر در برابر بیمارستان تجمع کردند؛ دولت ایران به این مناسبت سه روز عزای عمومی اعلام کرد.... هاشمی‌رفسنجانی یکی از چهره‌های سه‌گانه‌ای بود که در کنار آیت‌الله خمینی ایستاده و انقلاب را رهبری کردند. او نقش برجسته‌ای در جنگ داشت و نماینده رهبر انقلاب ایران در ماجرای ایران کنترا بود که از مک فارلین در تهران استقبال کرد. رفسنجانی به دلیل سیاست‌های عمل‌گرایی که داشت توانست ارتباط خوبی با همه برقرار کند و همین مسئله دشمنانش را نگران می‌کرد. به نظر می‌رسد مرگ او برای هیچ‌کس به اندازه رئيس‌جمهور کنونی ایران سنگین نباشد. رفسنجانی از سیاست‌های روحانی در جریان توافق هسته‌ای با کشورهای غربی حمایت می‌کرد. او می‌کوشید با دولت‌های غربی ارتباط خوبی داشته باشد. روزنامه الشرق الاوسط روزنامه «الشرق الاوسط» مفصل‌تر از همه روزنامه‌های عرب به حادثه درگذشت آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی پرداخته است. علاوه بر گزارش اصلی و تحلیل مواضع او در ستونی جداگانه، این روزنامه به سال‌شمار زندگی او نیز پرداخت و از هفت‌بار زندان‌رفتن او در قبل از انقلاب تا روز مرگش را پوشش داد. در بخش‌های تحلیلی این روزنامه، نویسنده دوران حیات آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی را به چهار دوره مشخص تقسیم کرده و بعد به هر یک پرداخته است. در بخش‌هایی از این گزارش- مقاله آمده است: «گفته می‌شود هاشمی‌رفسنجانی کسی بود که رهبر انقلاب ایران را برای برکناری «ابوالحسن بنی‌صدر» نخستین رئيس‌جمهور ایران قانع کرد. رفسنجانی در سال‌های اخیر با وجود فشارها نقش مهمی در حل اختلافات حاد بین حوزه‌های تصمیم‌گیری در ایران داشت. رفسنجانی این اواخر به شخصیتی نمادین برای اصلاح‌طلبان در ایران درآمده بود. او که شیخ سیاست ایران بود، از حمایت گسترده اصلاح‌طلبان، به‌خصوص حزب کارگزاران سازندگی برخوردار بود. با مرگ او معلوم نیست چه کسی جانشینش خواهد شد، هرچند برخی انتظار دارند رهبر ایران، آیت‌الله احمد جنتی را جانشین او کند». روزنامه‌های لبنانی روزنامه‌ها و رسانه‌های لبنانی به صورت مشروح و مفصل‌تری به شخصیت و جایگاه آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی و اهمیت فقدان او پرداختند. پایگاه اینترنتی «المنار» وابسته به حزب‌الله لبنان به صورت کامل به زندگی‌نامه و حتی جزئیات مراسم تشییع او که قرار است چگونه و در کجا برگزار شود، پرداخت. همچنین پایگاه اینترنتی شبکه «المیادین» در گزارشی درگذشت هاشمی‌رفسنجانی در روزنامه‌های ایران را با عکس و تصاویر مربوطه پوشش داد. این روزنامه همچنین به صورت مشروح به جایگاه و شخصیت هاشمی‌رفسنجانی پرداخت. در این شبکه‌ها اطلاعیه علمای لبنان درباره درگذشت آیت‌الله هاشمی‌رفسنجانی نیز بازتاب داشت. روزنامه «الدیار» چاپ لبنان در گزارشی درباره هاشمی‌رفسنجانی نوشت: «اسم اکبر هاشمی‌رفسنجانی با انقلاب ایران پیوند دارد. او مبارزاتش را در دهه 70 میلادی در زمان شاه شروع کرد و بارها به زندان ساواک افتاد. پس از انقلاب نیز پست‌های مهمی از جمله ریاست مجلس، ریاست‌جمهوری، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام و ریاست مجلس خبرگان را برعهده داشت. هاشمی‌رفسنجانی اطلاعات خوبی درباره مسئله فلسطین داشت و نقش مهمی را در حمایت پیوسته از مقاومت فلسطین ایفا کرد. او یکی از شخصیت‌های برجسته ایرانی بود که قرائت دقیقی از سیاست‌ها و استراتژ‌های بین‌المللی و منطقه‌ای پیرامون ایران داشت. رفسنجانی با دعوت به تقریب بین مذاهب اسلامی نقش مهمی در ایجاد توازن در روابط بین ایران و کشورهای عرب منطقه داشت و در حل بحران همیشه طرفدار گفت‌وگو بود. با درگذشت او ایران و کشورهای منطقه و جهان یکی از مهم‌ترین شخصیت‌های سیاسی دوران را از دست دادند. شخصی که در معادلات منطقه‌ای و روند سیاسی ایران در جهان تأثیر بسزایی داشت» . برخی دیگر از روزنامه‌ها نسخه اینترنتی روزنامه «رای‌الیوم» به سردبیری «عبدالباری عطوان» در گزارشی به شخصیت و جایگاه هاشمی‌رفسنجانی پرداخت و نوشت: «به محض انتشار خبر درگذشت هاشمی‌رفسنجانی هزاران نفر از ایرانی‌ها به سمت بیمارستان شتافتند تا از حال او اطمینان پیدا کنند... رهبر ایران با صدور بیانیه‌ای او را از مبارزان قدیم توصیف کرد. تلویزیون ایران برنامه عادی خود را قطع و به پخش آیاتی از قرآن پرداخت... رفسنجانی رهبر معنوی جریان اصلاحات در ایران بود و نقش مهمی در حمایت از حسن روحانی و پیروزی او در انتخابات اخیر ایران داشت... رفسنجانی کسی بود که موفق شد ایران را به قبول قطع‌نامه پایان جنگ عراق و ایران ترغیب کند. او در لبنان نفوذ زیادی داشت و توانست گروگان‌های آمریکایی را آزاد کند. او رابطه خوبی با «ملک عبدالله» پادشاه عربستان سعودی داشت و از همکاری با ریاض استقبال می‌کرد». روزنامه «الخلیج» چاپ امارات در گزارشی کوتاه نوشت: «علی‌اکبر هاشمی‌رفسنجانی در 82 سالگی بر اثر ایست قلبی درگذشت. او دومین فرد در ایران و یکی از شخصیت‌های برجسته و تأثیرگذار در سیاست تهران به شمار می‌رفت... رفسنجانی در سال‌های اخیر نقش مهمی در حرکت اصلاحات ایران داشت و به همین دلیل در معرض انتقادات زیادی قرار گرفت. یکی از این انتقادات مسئله مبادله سلاح و گروگان‌ها در دوران ریگان بود... فقدان هاشمی به اعتقاد کارشناسان خللی در توازن قوای ایران به وجود می‌آورد».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.