درباره حاشیههای «نمایش ریچارد سوم اجرا نمیشود»
به دنبال ستارهها نیستیم
سیدحسن عباسیهارویی
نمایش «ریچارد سوم اجرا نمیشود»، سومین تجربه تهیهکنندگی من در تئاتر است. با توجه به اینکه خودم را برای ورود به دوره دکترای تئاتر آماده میکنم، همیشه این دغدغه را داشتم که چطور میتوان هزینه تئاتر دانشجویی را تأمین کرد؟ به این دلیل که کارمند بودم و سرمایهای از این راه داشتم، وارد این کار شدم. کمی بعد به این فکر افتادم که آیا میتوانیم سرمایه را از شرکتهای نیمهخصوصی، خصوصی و دولتی وارد تئاتر کنیم؟ شرکتهایی وجود دارند که دوست دارند برای مطرحشدن برندشان در عرصه فرهنگی وارد کار شوند و تئاتر راه خوبی برای آنهاست. من اول بهعنوان دانشجو، بعد بهعنوان تهیهکننده، برایم جذابیت بیشتری دارد که تئاترهای رادیکالتر به معنای نمایشهایی آزادتر در نگارش، طراحی و اجرا را دنبال و تهیهکنندگی کنم. آثار دانشجویی آزادتر و خلاقتر عمل میکنند و دوست دارم سرمایهام را در این زمینه هزینه کنم و دست به تولید بزنم. نمایش «ریچارد سوم اجرا نمیشود» کارگردانی دارد که هم استاد دانشگاه است، هم مترجمی حرفهای که تئاتر مستقل را بهخوبی میشناسد. او (اصغر نوری) همه عواملش را از بین دانشجوهایی انتخاب کرده است که هیچکدام ستاره نیستند؛ اما همواره در تلاش برای پیوستن به بدنه اصلی تئاتر کشور هستند. متن اثر (نوشته ماتئی وینسیک، فرانسوی- رومانیایی) هم بسیار رادیکال است و از همین دیدگاه از این تئاتر حمایت کردم. اساسا امروز دو گروه تئاتری در کشور داریم؛ گروهی وابسته به برخی رسانهها و اسمورسمدار و گروهی دیگر تئاترهای دانشجویی که تلاشگر و پویا هستند. هرکدام از گروههای فعال مناسبات خاص خودشان را دارند. «ریچارد سوم اجرا نمیشود» اعضای دانشجویی دارد و من هم که دانشجو هستم، ترجیح دادم چنین اثری را تهیهکنندگی کنم. سال آینده برنامههایی دارم که حتما عملی خواهد شد. یکی از هدفهایم تجمیع سرمایههای ارگانهای فرهنگدوست است که جزء سرمایهگذاران صنعتی هستند؛ مثل مخابرات، نفت، گاز و... که کمتر به سمت مسائل فرهنگی رفتهاند. میخواهیم شرایطی ایجاد شود که ارگانها سرویسی به اسم تئاتر داشته باشند و برای برنامهسازی برای این سرویس، گروهها از این نهادها سرمایه جذب کنند. گروههای دانشجویی بهترین گزینه برای این کار هستند و میتوانند از این طریق حمایت شوند و سالنهایی مثل ارغنون، مولوی و... محل سرمایهگذاری خواهند بود. افراد بزرگی در کنار ما هستند تا به این هدف برسیم؛ استادانی مثل آقایان مهندسپور، خاکی، آقایی، معافی و... که به ما کمک میکنند تئاتر دانشجویی را تقویت کنیم. در این هدف به دنبال ستارهسازی و... نیستیم و تجربهگرایی دانشجوها و پژوهشگران تئاتر برایمان اهمیت دارد. با توجه به اینکه پیشینه طولانی کار در حوزه صنایع دارم، فکر میکنم شرکتها و صنایع مشتاق این کار هستند و میتوان از این طریق اقداماتی بزرگ انجام داد. با توجه به تجربه «ریچارد سوم اجرا نمیشود» فهمیدم عدهای از بازیگران وجود دارند که با عنوان بازیگرانی حرفهای وارد کارهایی با مقیاس دانشجویی میشوند تا به این گروهها بهاصطلاح کمک کنند. نشانه بارز این افراد صحبت دائمی درباره حرفهایبودنشان و تعداد اجراهایی که داشتهاند، است. اینها اغلب در کارهایی با اجراهایی محدود و بدون تماشاگر یا اغلب به صورت سیاهیلشکر بودهاند؛ ولی طبق فضای تبلیغاتی دروغینی که در فضای مجازی وجود دارد، برای خود اسم و رسمی به هم زدهاند؛ اما اینها با تئاترهای دانشجویی که بهسختی در این حوزه فعالیت میکنند و زندهاند، چه میکنند؟ اینها پس از استفاده از امکانات خلاقه گروه به ایجاد روابط دست زده و از امکانات ایجادشده برای گروه استفاده کرده و لحظهای که دیگر گروه را از تمام منابع خلاقه خالی کردند، آنها را ترک میکنند. اینها معمولا طلب دستمزد پیش از اجرا میکنند و معمولا از ضعف ساماندهی کارهای دانشجویی استفاده کرده و این پیشپرداختها را درحالیکه گروه را ترک میکنند، باز نمیگردانند و این کار را بهنوعی برای خود به درآمدی مستمر تبدیل کردهاند. قطعا همه ما میدانیم اسم این عمل چیست. میتوانید از دانشجویان کارگردان و کارگردانان گروههای دانشجویی مختلفی بپرسید. هرکدام قطعا تجربهای مشابه دارند. اینها با عنوان بازیگرانی خلاق وارد میشوند و متأسفانه در عمل اهل تجربه و کشف نیستند. آقایی که نقش اصلی نمایش ما را بر عهده داشت و درست نزدیک به اجرا در یک حرکت با مناسباتی که پیشتر توضیح دادم و در پوشش این دلیل که کیفیت عوامل دیگر در حد من نیست، گروه 25نفری ما را درحالیکه برای اجرا آماده میشدیم، ترک کرد و به گروهی دیگر ملحق شد تا به آنها نیز به همین روش آسیب بزند. حال آنکه پس از گذشت حدود 10 اجرا از نمایش ما و ملاقات با حدود 600 تماشاگر، حتی یک نفر از حرفهایترین مدرسان و کارگردانان این مملکت تا عادیترین مردم سالن ما را ناراضی ترک نکردهاند و جامعه تئاتری با واکنش بسیار مثبتی به گروه ما پاسخ داده است. کارگردانان و تهیهکنندگان قطعا باید با توجه به سوابق بازیگرانی اینچنینی دست به حذف ایشان از تئاتر تجربهگرا و پس از آن تئاتر بدنه بزنند. باید پسازاین، چنین افرادی حذف شوند تا به تئاتر تجربهگرا و دانشجویی ضربههای سنگینتر نخورد و هنرهای نمایشی جریان طبیعی رشد خود را طی کنند. به نظرم این اخطاری جدی و خطری دائمی برای گروههای دانشجویی است. * تهیهکننده نمایش «ریچارد سوم اجرا نمیشود»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.