درباره لزوم ترویج علم
بیمه جامعه در برابر جهل
محمدرضا رضایی
اگر بخواهیم جایی را به بیابان و زمینی خشک و غیرقابل استفاده تبدیل کنیم، خرجش چند روز کار با تعدادی لودر است، اما اگر تصمیم بگیریم جنگلی پدید آوریم، لازم است هزاران نهال بکاریم و سالها صبوری به خرج دهیم. حال اگر بیابان را معادل جهل و نادانی تصور کنیم و جنگل را نمادی از علم و آگاهی، میبینیم توسعه علمی جامعه چه کار سخت و زمانبری است. در چرخه توسعه علمی هر کشور مقوله ترویج علم، بحث مهمی است، چراکه جامعهای به توسعه علمی میرسد که افراد آن با علم و دانش مأنوس باشند و آن را بپذیرند. عالمان و دانشگران در جامعهای برمیخیزند که علم به مقولهای بدیهی و حیاتی در آن تبدیل شده باشد. شاید در هیچ برههای، جامعه ما تا این حد به آگاهی و توجه به علم نیاز نداشته است، چراکه جهل و نادانی بهشدت کشور و جامعه ما را تهدید میکند. گواه این ادعا جنگها و درگیریهای خونینی است که در چند کشور منطقه در جریان است؛ جنگهایی که باعث آوارهشدن میلیونها نفر و تخریب بسیاری از شهرها و زیرساختهای زندگی در این کشورها شده است. جنگهایی که اگر علت آن بهدرستی ریشهیابی شود، میتوان آنها را ناشی از جهل و ناآگاهی توده وسیعی از افراد جوامع جنگزده دانست. همین جهل آنها بود که توانست به رشد تفکرات ضدانسانی در جامعه آنها کمک کند و متأسفانه دستاوردی جز خرابی و نابودی برای آنها نداشته است. سخنی به کنفوسیوس، فیلسوف نامدار چینی، منتسب است که میگوید: «کشوری که افراد آن از علم و دانش بهرهمند باشند، دیگر طعم گرسنگی را نمیچشند و زندگی راحت و آسودهای دارند». پس لازم است در جامعه خود از هر حرکتی که به ترویج علم و رشد آگاهی کمک میکند، حمایت کرد. خوشبختانه در سالهای گذشته جامعه ما مروجان علم دلسوز و خلاقی به خود دیده است. آنها اغلب بدون هیچ چشمداشت مالی، به دنبال افزایش آگاهی جامعه هستند. این افراد بخش زیادی از انرژی خود را در این مسیر از جامعهای میگیرند که در حال خدمت به آن هستند. هرچند مروجان علم همواره ثابت کردهاند در این مسیر ثابتقدم هستند، اما بیشک تشویق و تقدیر از مروجان علم، میتواند به آنها در مسیری که در حال حرکت در آن هستند، انگیزه مضاعفی دهد. «جایزه چراغ» دقیقا با همین هدف تأسیس شد. امسال همزمان با شب یلدا، نخستین مراسم معرفی برندگان جایزه چراغ برگزار و هفته بعد به آنان اهدا شد؛ جایزهای که هدفش تشویق و تقدیر از مروجان علم است. قضاوتکردن درباره اثربخشی این جایزه در راه ترویج علم، کمی زود است و باید چندسالی صبر کرد، اما یکی از ویژگیهاي مثبت این جایزه آن است که برندگان جایزه هر سال، در شورای مشورتی آن عضو میشوند و از آنها برای انتخاب برندگان سالهای بعد کمک میگیرند. چنین اتفاقی را باید به فال نیک گرفت، چراکه میتواند تضمینی برای تداوم راهی باشد که بنیانگذاران این جایزه در پیش گرفتهاند. اما چنین حرکتهایی، به حمایتهای بیشتری نیاز دارند؛ حمایتهایي مادی و معنوی که بتواند به مروجان علم این امکان را بدهد که پیام خود را به اغلب مردم ایران در هر شهر و روستای دورافتادهای برسانند، یعنی بتوان علم را در مناطق دورافتاده کشور و در بین اقشاری ترویج کرد که بیشک از بسیاری امکانات شهرهای بزرگ، محروم هستند. این اقشار دقیقا همان بخش از جامعهاند که در مقابل جهل و نادانی بسیار آسیبپذیر هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.