پشت پرده راهبرد روسیه در فضای سایبر
جنگ بدون جنگ
مقالهای به قلم رئیس ستاد مشترک روسیه منتشر شده که از آن با عنوان طرحی برای جنگ سایبری یاد میشود. ژنرال والری گراسیموف در این مقاله که در سال 2013 به رشته تحریر درآمده، با تأکید بر اهمیت جنگ سایبری، مینویسد: «فضای سایبر، فرصتهای نامتقارن گستردهای فراهم میکند که از آن میتوان برای کاستن از ظرفیت مبارزه دشمن بهره برد». روسیه در آن زمان، تحولات موسوم به بهار عربی را زیر نظر داشت و میدید شبکههای اجتماعی چه نقش مهمی در بسیج اعتراضات خودجوش دارند؛ اعتراضاتی که موجب برهمزدن نظم سیاسی در شمال آفریقا و غرب آسیا شد. در مقاله گراسیموف آمده است: «در شمال آفریقا، شاهد آن بودیم که از فناوری و شبکههای ارتباطی برای تأثیرگذاری بر ساختارها و جمعیت کشور استفاده شد. باید فعالیتهای خود در فضای اطلاعاتی، از جمله دفاع از امکانات کشور را به مرحله کمال برسانیم». اکنون که آمریکا سازمان اطلاعات نظامی، اداره اصلی اطلاعات (GRU) و همچنین سرویس امنیت فدرال روسیه را در پی اتهام حملات سایبری تحریم کرده است، احتمالا دکترین روسیه دقیقتر بررسی خواهد شد. به گزارش سایبربان، گراسیموف در مقاله خود به تشریح تمایل ارتش روسیه به تقویت مهارتهای هک به عنوان بخشی از جنگ متعارف و درگیری سیاسی میپردازد. کارشناسان میگویند از آن زمان، روسیه حملات سایبری را به عنوان بخشی از تسلیحات خود علیه کشورهای همسایه به کار گرفته و مقامات و محققان امنیتی غرب معتقدند روسیه از حملات سایبری در مقام سلاح سیاسی بهره گرفته است. محافل دفاعی و امنیتی آمریکا، با ارجاع به مقاله 2013 گراسیموف، استفاده روسیه از حملات پوششی زمینی و حملات در فضای سایبر را که نسبتدادن آنها به کشوری خاص دشوار است، مثالهایی از دکترین موسوم به دکترین گراسیموف ذکر میکنند. در پنتاگون، تلاش برای دفع اینگونه تهدیدات از جانب روسیه، از اولویتهای اصلی وزیر دفاع، اش کارتر و ژنرالهای ارشد کشور محسوب میشود. نخستینبار در سال 2007 بود که عملیات هک روسیه در کانون توجه قرار گرفت. در این سال، استونی یک بنای یادبود جنگ جهانی دوم مربوط به دوران شوروی را در مرکز پایتخت خود، تالین تخریب کرد. در پی این تخریب، حملات سایبری، وبسایتهای وزارتخانههای دولتی، احزاب سیاسی، بانکها و روزنامههای استونی را از کار انداخت. مقامات غربی این حملات را به روسیه نسبت میدادند. مقامات آمریکا نسبت به استفاده احتمالی روسیه از هک برای تأثیرگذاری بر انتخابات سال آینده اروپا هشدار دادهاند. درهرحال، نقش ارتش روسیه چندان روشن نیست. هدف عملیات سایبری در اوکراین و گرجستان، ایجاد درگیری فعال بود. روسیه دخالت در هکكردن انتخابات آمریکا را رد کرده اما کارشناسان و مقامات آمریکا میگویند هک - که اصولا شناسایی قطعی عامل آن دشوار است- این امکان را به روسیه میدهد که دخالت خود را انکار کند. به اعتقاد آنها، اینگونه انکار و فریب، به مشخصه عملیات ارتش روسیه تبدیل شده و نمونه آن را الحاق شبهجزیره کریمه در سال 2014 ذکر میکنند. در آن زمان، روسیه پیش از آنکه بپذیرد مردان سبز کوچک، عملا نیروهای عملیات ویژه روسیه بودند، ارتباط رسمی خود با این متخصصان نظامی مجهز و آموزشدیده که تأسیسات دولتی مهم شبهجزیره کریمه واقع در شمال دریای سیاه را به تصرف خود درآوردند، رد کرد. شرکتهای روسی که بهتازگی مورد تحریم آمریکا قرار گرفتند، ارتباط زیرکانهای با حملات سایبری روسیه داشتهاند. شرکت ANO PO KSI یک شرکت فعال در زمینه میکروالکترونیک است که در روستایی در نزدیکی مسکو واقع شده و کمتر شناخته شده است. این شرکت که در سال 1990 تأسیس شده، اسکنرهای مخصوص کاغذهای رأیگیری تولید میکند و در امور مربوط به نقشهبرداری دیجیتال و فناوری مبتنی بر ریزتراشه فعالیت دارد. همچنین دوربینهای دیجیتال هوایی برای کاربردهای گوناگون را توسعه میدهد. شرکت مذکور از اظهارنظر درباره حضور نامش در فهرست شرکتهای روسی تحریمشده، خودداری کرده است. مرکز فناوری خاص (STC) که در پترزبورگ مستقر است، تجهیزات سنجش و نظارت، هواپیماهای کنترل از راه دور و اجزای سختافزاری مرتبط تولید میکند. یکی از محصولات این شرکت، Orlan-1 است که ارتش روسیه از آن برای نظارت، شناسایی و نقطهزنی توپخانهای استفاده میکند. ZOR یک شرکت امنیت سایبری کوچک است که طبق اعلام فوربس روسیه، تحت هدایت آلیسا شفچنکو اداره میشود. خانم شفچنکو یک کارشناس امنیت سایبری خودآموخته است. ازآنجاکه دسترسی فوری به ایشان مقدور نبود، به سراغ حساب توییتری رفتیم که ظاهرا به وی تعلق دارد. او در آنجا اعلام کرده شرکت ZOR دیگر فعال نیست و با اشاره به قرارگرفتن نامش در فهرست تحریمشدههای آمریکا نوشته: «تحلیلگران اینتل در تعطیلات کریسمس به سر میبرند، آن وقت کارمندان ناشناس وزارت خزانهداری آمریکا در اینترنت، عبارت سایبر را در گوگل جستوجو میکنند و هر اسمی را که دیدند، وارد فهرست تحریم میکنند. شاید هم بابانوئل شیطان، شب کریسمس کامپیوتر اوباما را هک کرده و چند اسم روسی را بهطور تصادفی در آنجا جای داده است».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.