|

مرور

زردی خاطرات «تُرنج قالی» عنوان مجموعه‌داستانی است از فریبا حاج‌دایی با نوزده داستان کوتاه. بیشتر داستان‌ها از سه، چهار صفحه فراتر نمی‌روند، اما این مجموعه، داستان‌هایی هم دارد که تنها یکی، دو صفحه‌اند، ازجمله «فردا دیر بود»، «غذای تازه»، «27 بار دوستش دارم» و «درخت شکسته». اما فضای حاکم بر داستان‌ها همان‌طور که عنوانِ کتاب نیز برمی‌آید با فضاهای نوستالژیک، نسبت روشن دارد. منتها نه نسبتی سرراست و گذشته‌نگر. در بیشتر داستان‌ها راوی اول‌شخص از گذشته و خاطره‌ای آغاز می‌کند و غالبا دیالوگی هم برقرار نمی‌شود و همه‌ داستان در تک‌گویی یا واگویه‌های راوی شکل می‌گیرد و روایت می‌شود، در مسیر این روایت است که نگاهِ کلیشه‌ای به گذشته خاطره‌انگیز به‌مرور از دست می‌رود و جای آن را دلهره و تخریب می‌گیرد. تقطه عطفِ این دیدگاه داستان «ترنج قالی» است. ماجرا بر سر یک قالی قدیمی است که سالیانی است در میهمان‌خانه افتاده و یک گله جای آن به زردی می‌زند. همه‌چیز در طول زندگی این خانواده تغییر کرده، نو شده جز این قالی که نشانه‌ای است گویا از تمام خاطراتِ دوران خانه پدری زنی که اینک راوی داستان است. «صد دفعه به عفت‌خانم گفتم دست از سر آن گُله فرش بردارد و نسابدش و عین صد دفعه جواب گرفته‌ام چشم خانم. ولی باز عفت کار خودش را می‌کند و می‌سابد و می‌سابد. هزار دفعه به این مرد، شوهرِ تاج سرم، می‌گویم مرد! بیا این فرش را با یک فرش نو تاخت بزنیم! به خرجش نمی‌رود. دیگر فقیر نیست و می‌تواند اما شانه خالی می‌کند. از حق نگذریم از شیر مرغ تا جان آدمیزاد برایم فراهم می‌کند اما تا به فرش می‌رسد آدمِ دیگری می‌شود. فرشِ میهمان‌خانه ما همان فرش جهازم است و عوضش نمی‌کند و آن گله جا، همان‌جایی که به زردی می‌زند و شستن سالیان پاکش نکرده، سال‌هاست که مثل کفر ابلیس همراه من است.» این گله زردِ فرش چون «نفرین ابدی» روی دوشِ راوی سنگینی می‌کند و همین تکه است که او را به خاطراتش، به گذشته‌ها و رنج‌های خانه پدری می‌برد. و فضایی که بنا بود با نمادِ فرش قدیمی نوستالژیک باشد، یکباره با تلنباری از غصه‌های ماندگار در راوی فرو می‌ریزد. «هجده نوزده‌ساله‌ام. امروز که عکس‌هام را نگاه می‌کنم می‌بینم هجده‌ساله زیبایی هستم. اما مادرم توی کله‌ام کرده که زشتم و پایم را باید به قدر گلیمم دراز کنم. لباس‌های تن‌کرده‌ی خواهر بزرگم را، که شیرینی‌خورده‌ی بچه‌تاجر معروفی است، تنم می‌کند و اولین کفش دم‌دستی را به پام. من هم خیال‌بافی می‌کنم که حتما سرراهی هستم.» واگویه‌های راوی از دردهای گذشته ادامه پیدا می‌کند و هرچه راوی بیشتر پیش می‌رود مخاطب درک می‌کند که دردهای ته‌نشین‌شده او، درست مثل زردی روی ترنج قالی در طول سالیان بیشتر شده است. «قلعه من کجاست»، «تامارا»، «بازار محلی»، «و امروز»، «پاریسی که من دیدم» از دیگر داستان‌های این مجموعه‌اند.

افسانه‌های ولزی «شهرداران ولز چگونه می‌میرند»، عنوان مجموعه داستانی از علی احمدی است که به‌تازگی توسط انتشارات موج منتشر شده است. این کتاب شامل داستان‌هایی کوتاه از خاطرات و افسانه‌های ولزی است و به زمانی بعد از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد. نویسنده در مقدمه کوتاه کتاب درباره داستان‌های این کتاب نوشته: «سرزمین ولز در جنوب‌غربی جزیره بریتانیا با وسعت 20779 کیلومتر مربع قرار گرفته است که حدود سه‌هزار کیلومتر مربع از استان مازندران کوچک‌تر است. ولز صاحب مردمی خونگرم و متهور است که به زبان ولزی صحبت می‌کنند و داشتن قریب به چهارصد قلعه در این وسعت، نشان از شجاعت و دلیری این مردم دارد. هم‌اکنون از این تعداد، حدود صد قلعه کاملا سالم و سرپا هستند. مجموعه داستان شهرداران ولز به زمانی بعد از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد. زمانی که در آن، از طرف دولت مرکزی افرادی به نام شهردار به صورت انتصابی به نقاطی در سرزمین ولز فرستاده می‌شدند. این افراد که درواقع حاکمانی بی‌چون‌وچرا بودند، با سوء‌استفاده از ضعف حکومت مرکزی که به‌تازگی از جنگ رها شده بود، با این تفکر به ولز می‌آمدند تا هرچه بیشتر به برداشت از داشته‌های ولز اعم از مواد معدنی، جنگل و یا هرچیز دیگری بپردازند. این شهرداران تربیت شده بودند تا هیچ ارتباط روحی و یا همزادپنداری با مردم محلی پیدا نکنند، زیرا باید در حداقل زمان ممکن به حداکثر سوء‌استفاده از تمام داشته‌های ولز می‌رسیدند.» داستان‌های این مجموعه زبانی ساده دارند و اسامی و مکان‌های داستان‌ها نیز غیرواقعی هستند. در بخشی از داستان اول کتاب با عنوان «جنگل آقای شهردار» می‌خوانیم: «خانم گرین‌وود زنی بلندقد و لاغر بود که گردنی بلند و کشیده داشت. چشمان درشت و درخشانش اولین چیزی بود که توجه همه را به خود جلب می‌کرد، قدیمی‌ها می‌گفتند او در زمان جنگ جهانی دوم به همراه مهاجران لهستانی به آنجا آمده است. اما خود او هرگز دراین‌باره حرفی نزده بود. خانم گرین‌وود یک باغچه بزرگ پرورش گل داشت که پروانه‌های زیادی را از جنگل کنار شهر به آنجا می‌کشید، او روزها بین گل‌ها راه می‌رفت و آن‌ها را نوازش می‌کرد و برایشان آواز می‌خواند. مردم گاهی خانم گرین‌وود را می‌دیدند که ده‌ها پروانه ریز و درشت روی دست‌وصورتش نشسته‌اند و این موجب شایعات زیادی درباره قدرت‌های عجیب او می‌شد. ساختمان‌های شهرداری درست وسط شهر ساخته شده بود و آقای شهردار از پنجره اتاق بزرگش در طبقه دوم، هر روز مردم را می‌دید که با خوشحالی همراه بچه‌هایشان برای خرید گل، و گپ‌زدن با خانم گرین‌وود به آنجا می‌آمدند و این موجب حسادت آقای شهردار می‌شد...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.