مسئولان نیازمندان واقعی را نمیشناسند
امانالله قراییمقدم
باید این موضوع تأکید شود که عوامل اقتصادی یکی از عوامل شناختهشده برای خودکشی هستند. بهطورکلی دلایل خودکشی را میتوان در دو گروه تقسیمبندی کرد. گروه اول دلایل فردی و روانشناختی است و گروه دوم دلایل اجتماعی است که در این دسته بحرانهای سیاسی و اقتصادی که تغییرات ناگهانی و جبرانناپذیری از خود بر جای میگذارند، قرار دارند. از همین رو استدلالی که گفته میشود در خودسوزی این فرد تنها مشکلات روانشناختی دخیل بوده است، استدلال درستی نیست. چراکه فشار اقتصادی ممکن است افراد را به مرحلهای برساند که جز آسیبرساندن به خودشان، راه دیگری برایشان باقی نماند. اگرچه برخی ویژگیهای فردی ممکن است راه رسیدن به این تصمیم را تسهیل کند، اما نمیتوان با بیان اینکه این فرد از مشکلات روانی رنج میبرده است، دلایل دیگر خودکشی را نادیده گرفت. در اینجا لازم است یادآوری شود که نقش عوامل اقتصادی در خودکشی سالهاست به اثبات رسیده است. اولین تحقیقات جدی در این زمینه به ابتدای دهه 30 میلادی در ایالات متحده آمریکا برمیگردد. در این دوران به دلیل رکود اقتصادی، فقر و بیکاری افزایش چشمگیری پیدا کرد و به همان میزان خودکشیها هم افزایش پیدا کرد. محققان همبستگی مثبتی بین این دو پیدا کردند. اما نکته دیگری که در این زمینه باید به آن اشاره کرد وظیفه نهادهای مسئول در زمینه ریشهکنکردن فقر در جامعه است. در دنیا در کنار دولتها که نقش اصلی را در سیاستگذاری برای ازبینبردن فقر دارند، نهادهای اجتماعی و غیردولتی وجود دارند که به خدماترسانی به فقرا میپردازند. کمک به فقرا به این شکل از قرن هفدهم میلادی در دنیا وجود داشته است. در سال ۱۶۰۱ و به دستور ملکه الیزابت در انگلستان قانون حمایت از فقرا تصویب شد. این قانون البته موافقان و مخالفان زیادی داشت. اما براساس این قانون، فقرا ازسوی مؤسسات خیریه محلی حمایت و از یک وعده غذای گرم و جای خواب بهرهمند میشدند. در ایران نیز در کنار دولت که برای گسترش رفاه در جامعه یک وزارتخانه تشکیل شده است، نهادهای دیگری نیز مانند کمیته امداد امامخمینی(ره) و بهزیستی تشکیل شدهاند. متأسفانه در کشور ما نهادهای اجتماعی غیردولتی توان لازم را بهویژه از نظر بودجهای، ندارند که مانند سایر کشورها وارد عرصه مقابله با فقر شوند. حال باید پرسید در جامعه ما با این همه نهاد حمایتی، چگونه فردی از فرط فقر دست به خودسوزی زده است؟ معتقدم در این زمینه بیاطلاعی مسئولان ذیربط بسیار تأثیرگذار است. در کشور ما نیازمندان واقعی شناختهشده نیستند و سازوکاری برای شناسایی آنها و تلاش برای نجات آنها از زیر خط فقر وجود ندارد. اگر در این زمینه سازوکاری اثرگذار وجود داشت، نباید شاهد افزایش آسیبهای اجتماعی ناشی از فقر میبودیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.