آمریکا و جهان بعد از ترامپ
امانوئل والرشتاین: پیروزی ترامپ تقریبا همه را شگفتزده کرد. میگویند حتی ترامپ هم شگفتزده شد. البته امروز همگان آنچه را که رخ داده تبیین میکنند، اگرچه تبیینها متفاوت است. همگان از شکافهایی صحبت میکنند که این انتخابات در بدنه سیاسی آمریکا پدید آورد (یا بازتاب آن بود؟). قصد ندارم به این فهرست دورودراز تحلیل دیگری اضافه کنم و تا همینحالا هم از خواندن آنها خسته شدهام. صرفا میخواهم روی دو مسئله متمرکز شوم: پیامدهای پیروزی ترامپ اولا برای ایالات متحده و ثانیا برای قدرت ایالات متحده در بقیه جهان. در سطح داخلی این نتایج را به هر شکلی که بسنجید ایالات متحده را بهشدت به جناح راست میکشاند. اهمیتی ندارد که ترامپ در عمل فاقد آرای مردم در سطح ملی است. همچنین اهمیتی ندارد که اگر فقط 70 هزار رأی در سه ایالت (چیزی کمتر از 0.09 درصد کل آرا) از رأی ترامپ کم ميشد، کلینتون برنده میشد. آنچه اهمیت دارد این است که جمهوریخواهان از بهاصطلاح پیروزی سهگانه بهرهمند شدهاند - کنترل ریاستجمهوری، هر دو مجلس کنگره و سنا و دیوان عالی. درحالیکه دموکراتها ممکن است در چهار یا هشت سال سنا و حتی ریاستجمهوری را بار دیگر به دست آورند، بهدستآوردن اکثریت دیوان عالی خیلی بیش از این طول میکشد. تردیدی نیست که جمهوریخواهان در مورد پارهای مسائل مهم اختلاف دارند. درست یک هفته بعد از انتخابات این موضوع آشکار شد. ترامپ اکنون شروع به نمایش جنبه پراگماتیک خود و بنابراین اولویتهایش کرده است: افزایش اشتغال، کاهش مالیات (البته برخی از انواع مالیات) و حفظ بخشی از قانون «مراقبت درمانی مقرونبهصرفه» (اوباماکر). دولت جمهوریخواه (یک دولت بهغایت دستراستی افراطی) اولویتهای دیگری دارد: ازمیانبرداشتن برنامه اجتماعی مراقبت بهداشتی (مدیکید) و حتی برنامه بیمه اجتماعی ملی (مدیکر)، انواع مختلف اصلاحات مالیاتی و پاپسکشیدن از لیبرالیسم اجتماعی (مانند سقط جنین و ازدواج دگرباشان). کماکان باید دید که آیا ترامپ بر پل رایان (که چهره اصلی جناح راست در کنگره است)، چیره میشود یا پل رایان ترامپ را به عقب میراند. به نظر میرسد چهره اصلی در این مبارزه مایک پنس، معاون رئیسجمهور، است که خودش را به شکل برجستهای بهعنوان مرد شماره دو واقعی در دفتر ریاستجمهوری جای داده است (مانند دیک چنی در هنگام ریاستجمهوری بوش). پنس کنگره را بهخوبی میشناسد و از نظر ایدئولوژیک به پل رایان و از نظر سیاسی به ترامپ نزدیک است. او بود که راینس پریبوس را بهعنوان رئیسدفتر ترامپ انتخاب کرد و وی را بر استیو بانون ترجیح داد. پریبوس درصدد متحدساختن جمهوریخواهان است، درحالیکه پریبوس به جمهوریخواهانی که کمتر از صد درصد به پیام جناح راست افراطی وفادارند حمله میکند. اگرچه برای تسلای خاطر بانون وی را به سمت مشاور داخلی منصوب کردند اما بعید است که در عمل قدرتمند باشد. مبارزه درونی میان جمهوریخواهان هر نتیجهای داشته باشد، این موضوع کماکان صادق است که سیاست ایالات متحده بهشدت به سمت راست گرایش مییابد. شاید حزب دموکرات بهعنوان جنبشی چپگراتر و مردمیتر دوباره سازمان یابد و قادر شود در انتخابات آتی جمهوریخواهان را شکست دهد. این را نیز باید منتظر ماند و دید. اما پیروزی انتخاباتی ترامپ یک واقعیت و یک موفقیت است. بیایید از حوزه داخلی که در آن ترامپ برنده شده و دارای قدرت واقعی است به حوزه خارجی (بقیه دنیا) برویم که در آن واقعا هیچ چیز ندارد. وی در کارزار انتخاباتیاش از شعار «دوباره آمریکا را بزرگ سازیم» استفاده کرد. آنچه او بارها و بارها گفت این بود که اگر رئیسجمهور شود اطمینان میدهد که کشورهای دیگر به ایالات متحده احترام گذارند (یعنی از ایالات متحده اطاعت کنند). درواقع وی به گذشتهای اشاره داشت که در آن ایالات متحده «بزرگ» بود و گفت که آن گذشته را احیا میکند. مسئله خیلی ساده است. نه او و نه هیچ پرزیدنت دیگری - خواه هیلاری کلینتون باشد و خواه باراک اوباما یا در این زمینه رونالد ریگان - قادر نیستند کار چندانی برای افول پیشرونده قدرت هژمونیک سابق انجام دهد. آری ایالات متحده زمانی یکهتاز جهان بود، کموبیش از 1945 تا حدود 1970. اما از آن زمان برای واداشتن کشورهای دیگر به پیروی از خود و انجامدادن آنچه آمریکا خواهان آن است به طور مداوم از تواناییاش کاسته شده است. این افول ساختاری است و چیزی نیست که از حیطه قدرت رئیسجمهور آمریکا ناشی شود. البته ایالات متحده همچنان نیروی نظامی بهغایت قدرتمندی است. اگر از این نیروی نظامی بد استفاده بکند، میتواند خسارت سنگینی برای دنیا به بار بیاورد. دلیل تردید و دودلیهای اوباما حساسیت وی نسبت به این آسیب بالقوه بود و ترامپ در سرتاسر کارزار انتخاباتی متهم میشد که این را نمیفهمد و ازاینرو فرمانده خطرناکتر نیروی نظامی ایالات متحده است. اما درعینحال که آسیبرساندن به جهان کاملا محتمل است، به نظر میرسد آنچه انجام آن برای دولت ایالات متحده خوب است فراسوی توان ایالات متحده است. هیچکس و تأکید میکنم هیچکس امروز اگر فکر کند پیروی از آمریکا بهمنزله نادیدهگرفتن منافع خودش است از رهبری ایالات متحده پیروی نمیکند. این نهتنها در مورد چین، روسیه، ایران و البته کرهشمالی صادق است، در مورد ژاپن و کرهجنوبی، هند و پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه، فرانسه و آلمان، لهستان و دولتهای بالتیک و متحدان ویژه همیشگی ما مانند اسرائیل و بریتانیا و کانادا نیز صدق میکند. تقریبا مطمئنام که ترامپ هنوز به این موضوع پی نبرده است. او در مورد پیروزیهای آسان، مثل پایاندادن به پیمانهای تجاری، لاف خواهد زد. وی از این امر برای نشاندادن عقلانیت موضع تهاجمیاش بهره خواهد برد. اما بگذارید کاری - هر کاری - در مورد سوریه انجام دهد تا خیلی زود پی ببرد که قدرت واقعیاش خیلی کمتر است. بعید است وی از روابط با کوبا دست بردارد. و احتمالا متوجه میشود که در قبال توافق با ایران کاری نباید انجام دهد. در مورد چین، به نظر میرسد چینیها فکر میکنند در مقایسه با کلینتون، قراردادهای بهتری میتوانند با ترامپ ببندند. نتیجه، یک ایالات متحده دستِراستیتر در یک جهان آشوبزدهتر است که حمایتگرایی مضمون اصلی اغلب کشورها است و اکثریت مردم جهان تحت فشار اقتصادیاند. آیا کار به آخر رسید؟ بههیچوجه، نه در ایالات متحده و نه در نظام جهانی. این مبارزهای مستمر بر سر سمتوسوی نظام (یا نظامهای) جهانی آینده است که مستولی باید باشد و مستولی خواهد بود. ترجمه: نقد اقتصاد سیاسی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.