|

توافق آتش‌بس سوریه از روز گذشته اجرا شد

مسیر دشوار صلح

کوتاه‌زمانی پیش‌تر هیچ وجه اشتراکی، ترکیه و روسیه را در بحران سوریه به‌هم نزدیک نمی‌کرد، حالا اما مقامات آنکارا و مسکو پای یک میز نشسته‌اند و میانجی آتش‌بسی شده‌اند که امیدها برای پایان جنگ حدود شش‌ساله سوریه را زنده کرده است؛ جنگی که نزدیک به نیم‌میلیون نفر را کشته و نیمی از جمعیت سوریه را آواره کرده است. روز گذشته پس از توافق میان دولت اسد و مخالفان سوری که با میانجی‌گری ترکیه و روسیه حاصل شد، آتش‌بس در سوریه به اجرا درآمد؛ آتش‌بسی که اگرچه شکننده است، اما نقطه عطفی در بحران سوریه به‌شمار می‌رود و بسیاری امیدوارند با پایدارماندن این آتش‌بس، راه برای مذاکرات صلح میان دولت سوریه و مخالفان هموار شود. آن‌طور که دیده‌بان حقوق ‌بشر گزارش داده، روز گذشته شورشیان دست‌کم در یک مورد در استان حما، آتش‌بس را نقض کرده‌اند، اما یکی از گروه‌های شورشی، دولت سوریه را متهم به بمباران دو روستا در استان ادلب کرده است. با این‌همه به گفته دیده‌بان حقوق بشر، بسیاری از مناطق شامل آتش‌بس، آرام بوده‌اند. ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه و یکی از حامیان اصلی حکومت بشار اسد، روز پنجشنبه خبر داد که حکومت سوریه با اپوزیسیون مسلح این کشور توافق‌نامه آتش‌بس امضا کرده است. وزارت دفاع روسیه می‌گوید، شماری از گروه‌های مسلح مخالف دولت بشار اسد این توافق‌نامه را امضا و تعداد دیگری از گروه‌های مخالف نیز این توافق‌نامه را تأیید کرده‌اند. یک سخنگوی «ارتش آزاد سوریه» هم گفته است که این آتش‌بس را رعایت خواهد کرد. یک فرمانده ارتش آزاد سوریه به رویترز گفته که به نتیجه این آتش‌بس خوش‌بین است. این سومین توافق آتش‌بس در سال جاری میلادی است، اما این‌بار مقامات همه طرف‌ها ابراز امیدواری کرده‌اند که این آتش‌بس تا مذاکرات ماه آینده در قزاقستان حفظ شود و مسیری مذاکراتی باشد که می‌تواند با نگاهی خوش‌بینانه به صلح ختم شود. دو گروه قدرتمند احرارالشام و جیش‌الاسلام هم پس از ساعت‌ها مذاکره در آنکارا توافق را امضا کرده‌اند. بااین‌حساب عملیات دولت سوریه فقط علیه داعش و جبهه فتح‌الشام که شاخه القاعده در سوریه هستند، متمرکز می‌شود. اما غایب ویژه مذاکرات اخیر، آمریکا بود که در چند ماه اخیر و پس از مداخله نظامی روسیه در سوریه، نقشی حاشیه‌ای در بحران سوریه داشته است. سرگئی شویگو، وزیر دفاع روسیه، پیش‌تر گفته بود که این وزارتخانه دو ماه تمام «با میانجی‌گری ترکیه» در حال رایزنی و مذاکره با رهبران «گروه‌های اپوزیسیون میانه‌رو» سوریه بوده است. درحالی‌که دولت سوریه در نشست مسکو و همچنین روند مذاکرات منتهی به برقراری آتش‌بس مشارکت داده نشد و ظاهرا دولت روسیه نمایندگی آن کشور را در دست داشت، وزیر خارجه سوریه ضمن استقبال از برقراری آتش‌بس، نگرانی خود را نسبت به برخی جنبه‌های آن پنهان نکرده است. ولید معلم، معاون نخست‌وزیر و وزیر خارجه سوریه، پنجشنبه‌شب در مصاحبه با تلویزیون دولتی آن کشور گفت توافق آتش‌بس «نشانه اطمینان ارتش و نیروهای مسلح سوریه از پیروزی بر تروریسم بوده و راه را برای دستیابی به حل‌وفصل سیاسی بحران کنونی هموار می‌کند». بااین‌حال وزیر خارجه سوریه در این مصاحبه ترکیه را هدف حمله قرار داد و گفت دولت آن کشور «به طور مستقیم از تروریسم و تروریست‌ها حمایت مالی و نظامی کرده» و با اشاره به حضور ارتش ترکیه در مناطقی از شمال سوریه، گفت: «ترکیه متجاوز و اشغالگر بخشی از خاک سوریه است». ولید معلم گفت: «بنابراین، ما فقط به نقش روسیه و ایران اعتماد داریم و به ضمانت ترکیه و اسنادی که از سوی دولت آن کشور امضا شده اطمینانی نداریم».

واکنش ایران پنجشنبه‌شب، کانال تلگرامی سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گزارش داد که محمدجواد ظریف و سرگئی لاوروف، وزیران خارجه ایران و روسیه، در تماسی تلفنی «از برقراری آتش‌بس فراگیر در سوریه استقبال و بر ادامه مبارزه با تروریسم و گروه‌های تروریستی داعش و النصره و متحدان آنها تأکید کردند». در ادامه این پیام آمده است که «وزرای خارجه ایران و روسیه توافق کردند که در چارچوب همکاری سه‌جانبه ایران، روسیه و ترکیه برای برگزاری گفت‌وگوهای دولت و معارضان سوری در آستانه [پایتخت قزاقستان] هماهنگی و رایزنی مستمر داشته باشند». همچنین، ظریف در یک پیام توییتری نوشت: «آتش‌بس سوریه یک دستاورد بزرگ است. بیایید با استفاده از این فرصت، ریشه‌های تروریسم را هدف قرار دهیم».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.