۳۵ دیپلمات روس از خاک ایالات متحده اخراج شدند
تلافی، بیتلافی
مناسبات دیپلماتیک رودربایستی نمیشناسد: اخراج کنی، اخراج میشوی. این قاعده امر است؛ بهویژه اگر یک طرف متهم به دخالت در امور داخلی طرف دیگر باشد؛ اما این اصل دیپلماتیک زمان و مکان میشناسد. کافی است یک طرف معادله را کرملین و طرف دیگر را کاخ سفید قرار دهید که تنها سه هفته با رویکارآمدن دونالد ترامپی فاصله دارد که کابینهاش و در رأس آن، وزیر امور خارجه سوابق دوستی دیرینهای با مقامات روس در کارنامه خود دارد. آنگاه دیگر شاید حتی اخراج 35 دیپلمات روس به اتهام دخالت در انتخابات ریاستجمهوری ایالات متحده نیز نتواند مسکو را متقاعد کند که به رسم معمول و در اقدامی تلافیجویانه، دیپلماتهای آمریکایی را اخراج کند. شاهد این مدعا نیز بیانیه روز گذشته ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، بود که نشان از احتیاط مقامات کرملین در قبال هرچه محدودتركردن مجراهای دیپلماتیک بین دو کشور دارد. کرملین در حالی روز گذشته تصمیم باراک اوباما، رئیسجمهوری ایالات متحده مبنی بر اخراج دیپلماتهای روس را اقدامی تحریکآمیز در راستای واردآوردن هرچه بیشتر لطماتی بلندمدت به روابط دو کشور دانسته و خاطرنشان کرده دولت قصد ندارد با صدور دستور اخراج، دیپلماتهای آمریکایی را به دردسر بیندازد که تنها ساعاتی پیشتر سرگئی لاوروف، وزیر خارجه آن کشور، از ارائه پیشنهادها خود به پوتین برای اخراج 35 دیپلمات آمریکایی در روزهای آتی خبر داده بود. لاوروف با بیان اینکه اتهامات واشنگتن علیه مسکو درباره مداخله در انتخابات 2016 بیپایه و نتیجه تلاشهای اوباما برای شانهخالیکردن از شکستهایش در عرصه سیاست خارجه است و از سوی دولت بیپاسخ نخواهد ماند، اعلام کرده بود از رئیسجمهوری آن کشور خواسته تا 31 نفر از اعضای سفارت آمریکا در مسکو و همچنین چهار نفر از کارمندان کنسولگری آمریکا در سنپترزبورگ را عناصر نامطلوب اعلام و آنها را از خاک روسیه اخراج کند. اینها جدای از واکنش شدید دیگر مقامات دولتی و پارلمانی روسیه به اقدام اوباما بود که از اظهارات ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه آن کشور، در تشبیه مقامات کاخ سفید به بازندگانی کوتهبین در سیاست خارجه تا سخنان کنستانتین کوساچیوف، دبیر کمیته امور بینالملل دوما، را در بر میگرفت که اقدام اخیر ایالات متحده را تقلای دَم مرگ جسدهایی سیاسی خوانده بود. با تمام این اوصاف و در شرایطی که اقدامی مشابه از سوی جورج دبلیو بوش در سال 2001 و اخراج 51 دیپلمات روس به اتهام جاسوسی، با واکنش بلافصل کرملین و اخراج 50 دیپلمات آمریکایی همراه بود، رویکرد اخیر پوتین حکایت از چشمانداز متفاوتی در آینده روابط دو کشور دارد. مقامات روس اگرچه با تعطیلکردن مدرسه انگلیسی-آمریکایی مسکو که محل تحصیل فرزندان دیپلماتهای بریتانیایی، کانادایی و آمریکایی است، عملا ادامه خدمت کارمندان متأهل سفارت ایالات متحده را با مشکلات عدیدهای روبهرو كردهاند؛ اما به نظر میرسد بهشدت روی احتمال لغو فرمان اجرائی اوباما از سوی دولت آتی دونالد ترامپ حساب باز کردهاند. چهلوپنجمين رئیسجمهوری ایالات متحده که از تاریخ 20 ژانویه به طور رسمی سکان دولت را برعهده خواهد گرفت، روز پنجشنبه در واکنش به اقدام اوباما، بدون تکرار ادعاهای پیشینش مبنی بر مداخلهنکردن مسکو در انتخاباتی که در نهایت به پیروزی او انجامید، از لزوم توجه مقامات دولتی به مسائل بزرگتر و جدیتر سخن گفته و اعلام کرده بود این هفته در راستای منافع کشور و مردم، با رهبران اطلاعاتی آمریکا گفتوگو خواهد داشت تا بلکه درباره ابعاد و پیامدهای این وضعیت تصمیمگیری بهتری شود. این در حالی است که مقامات کاخ سفید اعلام کردهاند تیم انتقالی ترامپ پیش از اعلام رسمی تحریمها و صدور فرمان اخراج دیپلماتها از این موضوع آگاهی داشته و ترامپ و اوباما نیز روز چهارشنبه درباره همین موضوع با یکدیگر گفتوگوی تلفنی داشتهاند. اوباما روز پنجشنبه گذشته عاقبت به وعده خود مبنی بر پاسخگویی به حملات سایبری مسکو که به ادعای واشنگتن، با هدف مداخله در روند انتخابات اخیر ریاستجمهوری به نفع نامزد جمهوریخواهان، کمیته ملی دموکراتها، ستاد تبلیغاتی هیلاری کلینتون و چندین و چند نهاد و سازمان سیاسی دیگر را هدف قرار داده بود، عمل کرده و در فرمانی نهتنها 35 دیپلمات روس را از خاک ایالات متحده اخراج کرد؛ بلکه تحریمهای جدیدی نیز علیه افراد و نهادهای روسی وضع کرد. رئیسجمهوری آمریکا که برای گذران تعطیلات سال نو در جزایر هاوایی به سر میبرد، در بیانیهای درباره تحرکات روسیه در امور داخلی کشورش هشدار داده و اعلام کرده با اتکا به اختیارات خود در پاسخگویی به آن دست فعالیتهای سایبری که میتواند فرایندها و نهادهای انتخاباتی آمریکا و متحدانش را تحت تأثیر قرار دهد، تحریمهای جدیدی علیه پنج نهاد روسی وضع کرده است. این نهادها عبارتاند از اداره اصلی اطلاعات، سرویس امنیت فدرال و همچنین سه شرکت روس که پشتیبانیهای مادی لازم برای عملیات سایبری دو نهاد اطلاعاتی نامبرده را فراهم میآوردهاند. اینها جدای از چهار افسر اداره اصلی اطلاعات روسیه است که هریک جداگانه هدف تحریمهای جدید ایالات متحده قرار گرفتهاند. اوباما همچنین در بیانیه خود از 35 دیپلمات اخراجی بهعنوان عوامل اطلاعاتی نام برده و اعلام کرده این افراد که از سوی وزارت خارجه آمریکا عناصر مطلوب شناخته شدهاند، 72 ساعت فرصت دارند تا خاک ایالات متحده را ترک کنند. گذشته از اینها و البته اقدامات دیگری که شرح آنان به گفته اوباما در اختیار رسانهها قرار نخواهد گرفت، تحریمهای اعمالی جدید حق دسترسی دیپلماتهای باقیمانده روس به دو مجموعه ساختمانهای اداری-مسکونی در مریلند و نیویورک را که به گفته مقامات آمریکایی محل فعالیتهای جاسوسی بودهاند، لغو خواهد کرد. این در حالی است که وزارت خارجه آمریکا نیز در بیانیهای، اخراج دیپلماتهای روس را نه صرفا پاسخی به مداخله سایبری روسیه در انتخابات ماه نوامبر، بلکه واکنشی به روند رو به افزایش آزار و اذیت دیپلماتهای آمریکایی در خارج از مرزها دانسته است. گزارشها حاکی از آن است که شمار دیپلماتهای آمریکایی که با وجود مصونیت قضائیشان، در 12 ماه اخیر به اتهام جاسوسی از سوی پلیس روسیه تعقیب و آزار و اذیت شدهاند، افزایش چشمگیری داشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.