|

چرا جامعه تا این اندازه سیاسی است؟

احمد شیرزاد

اگر پدیده‌ای در جامعه فراگیر شود، به یک موضوع اجتماعی بدل می‌شود و دیگر نمی‌توان انگشت روی گروهی خاص گذاشت یا دسته و فرد خاصی را نقد و محکوم کرد، بلکه باید دست‌به‌کار بررسی علل بروز آن شد. این‌روزها بروز پدیده‌های مختلف خصوصا در بطن جامعه، ما را با این پرسش مواجه می‌کند که چرا جامعه ما تا این اندازه سیاسی شده است؟ و اگر نیاز به مصداق و نمونه هم باشد، می‌توان به موارد زيادي اشاره کرد که گروه‌ها و دسته‌های مختلف مردمی، دانشجویی و... براساس کنش یا واکنش در سطوح مختلف جامعه نشان می‌دهند.

در تحلیل فضای جامعه و عملکرد گروه‌های مختلف، می‌توان به‌عنوان‌نمونه از وضعیت دانشجویان کشور یاد کرد و پرسشی دیگر در کنار پرسش نخست آورد که «چرا جامعه دانشجویی ما کم‌تحرک شده یا در صورت بروز تحرکی، رفتارش محدود به دایره سیاست می‌شود؟» نباید این نکته را از یاد برد که با روی‌کار‌آمدن دولت نهم، موج گسترده‌ای از کینه‌جویی نسبت به جریان دانشجویی پدید آمد که در بدنه جامعه با هزینه سنگینی نیز همراه بود. پرونده‌های بسیاری از فعالان اجتماعی و دانشجویی که از دوره اصلاحات مانده بود، در دستور کار برخی از نهادها قرار گرفت و تعداد زیادی از دانشجویان متأسفانه از ادامه تحصیل محروم شدند. ستاره‌دارشدن، محرومیت از تحصیل و به‌تبع آن مبهم‌شدن آینده شغلی و فردی، دانشجویان را تحت فشار قرار داد و این فشار خارج از تحمل، به حدی بود که مقدمات بی‌تحرکی این فعالان را به‌همراه داشت. از سوی دیگر، این فشار از سوی خانواده‌هایی که نگران آینده فرزندانشان بودند نیز تشدید شده و دلیل محکمی بر بی‌تحرکی آنها شد. نهادهای اجتماعی، فعالیت و مشارکت‌های مدنی و مراکز دانشجویی زمانی می‌توانند به حیات خود ادامه دهند که یک تحمل عمومی همراه با دریچه‌هایی برای رشد و بالندگی وجود داشته باشد، اما زمانی که از هرسو فشار در کار باشد، جنبش‌ها- چه دانشجویی و چه غیردانشجویی- یا تعطیل یا دچار رکود می‌شوند. به‌جای نگریستن به بخش‌های مختلف جامعه و پرسیدن این سؤال که چرا داریم روزبه‌روز سیاسی‌تر می‌شویم، بد نیست کارنامه سه‌ساله وزارت علوم روحانی را نگاهی بیندازیم. وزارت علوم در این سه سال، متحمل فشارهایی شد که قرار بود به دانشجویان وارد شود. سنگ‌هایی که معمولا به دانشجویان پرتاب می‌شد، به پیشانی این وزارتخانه اصابت کرد تا جایی که به اندازه دو، سه وزیر و کاندیدای وزارت متحمل خسارت شدیم. شاید به همین دلیل است که فضای امروز دانشگاه‌ها درست مثل فضای جامعه، با ظاهری آرام و معتدل، منتظر بروز یک فرصت است؛ فرصتی که بخواهد خودی نشان دهد تا مانع از بازگشت مجدد فشارها شود. در چنین فضایی دانشجویان کم‌تحرک و فضای جامعه سیاسی‌تر از همیشه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.