روایت ابومهند از ۶ شبانهروز شکنجه داعشیان
حتی لباس نارنجی اعدامیها را هم پوشیدم
احتمالا سوگوارههای بسیاری شنیدهاید از مردان و زنانی که روزها و شبها در اسارت دشمن بودهاند، شکنجه شدهاند، تهدید به مرگ شدهاند و سرانجام به طریقی راه خود را به سمت آزادی گشودهاند یا جفتشش آوردهاند و فرار کردهاند. این آدمها اما انگار چندان واقعی نیستند چراکه بعد از انتشار گفتوگوها و گزارشهایی از وضعیت بغرنجشان در روزهای اسارت، ناگهان آب میشوند و میروند توی زمین. هیچکس بعد نمیتواند پیدایشان کند و بپرسد آنچه بر سرشان آمده تا چه حد زندگیشان را تحتتأثیر قرار داده و آیا حالا میتوانند دوباره همان آدمی باشند که پیش از اسارت بودهاند. وضع «عبدالرزاق جلال» از این جهت با همه زندانیان آزادشده فرق میکند. او را با همین اسم یا با اسم «ابومهند عبد» میتوانید در شبکههای مجازی دنبال کنید. معمولا به طور روزانه یکی، دو عکس از خودش و خانوادهاش در اینترنت میگذارد و فیسبوکش با عکسهایی که عموما مربوط به دو فرزندش است، چرخشی آرام و برقرار دارد. ابومهند را در فاضلیه یافتم. مرد درشتاندامی با چشمهای تراخمی که 40 سال بیشتر ندارد اما هفت روز و شش شب اسیر داعشیها بوده. در خانه فرمانده فاضلیه نشسته بودیم که خبر داده بودند خبرنگاری برای گزارش به اینجا آمده و او هم ميهمان خانه یونس شبک، فرماندار فاضلیه، شد. پس از اهلاوسهلاهای رایج، از او پرسیدم چه اتفاقی برایش افتاده. مشکل اما در ترجمه بود. من فارس بودم و ميهمان کردها و او عرب بود و هیچکدام تقریبا زبان آن دیگری را نمیدانست. برای همین آنچه از حرفهای او اینجا میآورم، تنها بخشی است که بهدرستبودن درکم از حرفهایش امیدوارترم. ابومهند تعریف کرد که چطور خانهاش در فاضلیه بمباران شده و بعد نوبت به تعمیرگاهش رسیده است: «یک روز کامل اینجا بمباران بود، در حال وارسی آسیبهایی که به ساختمانها رسیده بود، بودم که ناگهان به وسیله نیروهای داعش دستگیر شدم». او را به مکانی نامعلوم میبرند. در آنجا سختترین شکنجهها را در حقش روا میدارند. با اینکه وزن سنگینی داشته، او را قپونی از سقف آویزان میکنند تا اعتراف کند که جاسوسی کرده است: «اول در برابر شکنجهها مقاومت میکردم و فکرم این بود که داعشیها من را اشتباه گرفتهاند و بعد از شکنجه آزادم خواهند کرد، اما خیلی زود فهمیدم که نه، مسئله چیز دیگری است». بعد یک کاغذ از جیبش بیرون میآورد که کپی آن را برای اولینبار «شرق» در همین ستون منتشر کرده است. این حکمی است که دادگاه داعش برای ابومهند صادر کرده: «به جرم جاسوسی برای کردها به اشد مجازات که اعدام است، محکوم میشود». ابومهند با دیدن این حکم و امضای داعشیها در پای آن، نگران میشود. از آن طرف شکنجهها هم برای اعترافگیری شدت میگیرد: «تمام دستها و گردنم کبود است از شدت فشاری که به من وارد شد. با این همه وقتی حکم را دیدم، میدانستم در هر صورت تصمیم آنها بر این است که من را اعدام کنند و همین موضوع واقعا نگرانکننده بود». اگرچه شانس یار جلال بوده و او توانسته به نحوی که توضیح آن کمی سخت است، از زندان داعش فرار کند اما این شانس در میان مفقودان این روستا، فقط برای جلال رخ داده است. دهها نفر از این روستا و روستاهای دیگر در طول بمباران و جنگ میان کردها و داعش، به بهانههای مختلف مفقود شدهاند که هنوز مشخص نیست حکمشان اجرا شده یا راهی برای آزادی خود پیدا کردهاند یا اینکه هنوز در زندانهای داعش به سر میبرند. بالاخره روز محاکمه فرا میرسد. به جلال لباس نارنجیرنگ میپوشانند، همان لباس معروف که داعشیان به تن زندانیهای در شرف اعدام میکنند. مراسم آماده برپاشدن است، فشاری که در این چند روز بازداشت و شکنجه به بدن جلال وارد شده، احتمال شکستن قفسه سینه و خونریزی داخلی را تشدید میکند: «در تمام این مدت آویزان از سقف به شکل وارونه بودم و کتک میخوردم، میدانستم که جز با زیرکی نمیشود از دست آنها گریخت. باید به آنها وعده میدادم که در صورت آزادی، جاسوسان دیگر روستا را معرفی خواهم کرد، باید هر کاری برای نجات خودم انجام میدادم».به احتمال زیاد، آشنایی او با جغرافیای روستا و محلههای همجوار موصل، استفاده از تاریکی شب و... به نجات او از زندان داعش کمک کرده است اگرچه داستان فرار در پیچوخم ترجمه گم میشود. بااینهمه حالا هم که جلال در فاضلیه است، آن ترس نهان وجود دارد، نگران است از اینکه داعش دوباره به این روستای آرام بیاید و اینبار یکی دیگر از همروستاییانش قربانی این قصه تلخ شود؛ قصه تلخی که به نظر میرسد حالاحالاها ادامه داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.