مرور نهمین نمایشگاه «هفت نگاه» در گفتوگو با برپاکنندگان آن
هدف فقط فروش نیست
كيانا آذر: هفتنگاه، حاصل تلاش پنج گالریدار باسابقه پایتخت برای تقویت بازار هنر، این روزها در فرهنگسرای نیاوران دایر است. این نمایشگاه سالانه امسال وارد دهمین سال فعالیت خود شد؛ رویدادی که اسفند 85 کار خود را آغاز کرد و اکنون در نهمین دوره برپاییاش با همراهی 280 هنرمند به برندی شهرت یافته که در پی تحقق ایده «هر خانه ایرانی یک اثر هنری» است؛ گالریهای آریا، الهه، گلستان، والی، هفتثمر و ماه و مهر تشکیلدهنده گروه تجسمی هفتنگاه هستند که همگی در زمره قدیمیترین نگارخانههای تهران محسوب میشوند؛ اگر این روزها به گالری اصلی فرهنگسرای نیاوران بروید، از انواع طیفهای فکری و زاویه نگاههای زیباییشناسی، اثر هنری مییابید که حتما پاسخگوی طیف گستردهای از سلایق است؛ این دستور کار همیشگی اعضای هفتنگاه است، زیرا تشویق مردم به خرید آثار هنری و وسعتبخشیدن مخاطبان هنر تجسمی آرمان بزرگشان است؛ لیلی گلستان، سخنگوی هفتنگاه، درباره رویکرد کلان این گروه میگوید: «باید مردم را به خرید آثار هنری سوق داد، لذت تماشای آثار هنری و انرژیاي که یک اثر خوب هنری به محیط زندگی میبخشد، اکسیری است که در این روزگاران پراسترس میتواند درمان بسیاری از دردها باشد، مردم باید این لذت را دریابند، درعینحال در صورت فراگیری چنین رویهای در مردم شاهد استقلال هنرمندان خواهیم بود. امرار معاش از راه خلق اثر هنری و آسودگی خیال و خاطر میتواند زمینهساز تحولی بنیادین در جهت اعتلای هنر ایران باشد، هفتنگاه آمده این حلقهها را به هم متصل کند که بهگمانم در این یک دهه قدمهای بزرگی برداشته است». در نهمین رویداد «هفتنگاه» از میان انبوه آثار هنری متقاضی، ۲۸۰ هنرمند منتخب شدهاند که با نمایش بیش از ۳۰۰ نقاشی، نقاشیخط، مجسمه و معدودی چاپ دستی مردم را به خرید اثر هنری دعوت میکنند. در این رویداد آثاری با قیمتهایی بین ۳۰۰ هزار تومان تا 220 میلیون تومان ارائه میشود و سعی آن بر این است تا اقشار مختلف مردم را به خرید آثار هنری ترغیب کند. در میان آثار این نمایشگاه در کنار نامهای هنرمندان جوان، چهرههای شاخصی مانند پرویز کلانتری، هانیبالالخاص، فریده لاشایی، ژازه تباتبایی، منصور قندریز، رضا مافی، محمدعلی ترقیجاه، غلامحسین نامی، علی شیرازی، بهرام دبیری، گیزلا وارگا سینایی، فرح اصولی، تاها بهبهانی، بهروز دارش، کامبیز درمبخش، ابراهیم جعفری و دیگران به چشم میخورد. اما یکی از تفاوتهای «هفتنگاه» نهم با رویدادهای قبلی در نمایش آثار هنرمندان جوان در سبکها و تکنیکهای متنوع است. در این نمایشگاه آثار آبرنگ و نقاشی روی شیشه با سایزهای کوچک، با قیمت 150 تا 200 هزار تومان تا نقاشیهای آبستره در سایزهای بزرگ با قیمتهای متفاوت دو، سه تا هشت میلیون تومان به چشم میخورد. برخی از آثار نقاشیخط از استادان بنامی مانند محمد احصایی، رضا مافی، رضا رینهای، عینالدین صادقزاده و ابراهیم حقیقی با قیمتهای متفاوتی از 10 تا 50 میلیون تومان در این نمایشگاه وجود دارد. یکی دیگر از وجوه متفاوت این نمایشگاه اثر دو لت حجت شکیباست که 50 میلیون تومان قیمتگذاری شده است. همچنین در این نمایشگاه چند اثر زیبا آنه محمد تاتاری، احمد مرشدلو، علی نصیر، بهرام دبیری، فریدون آو و علی ترقیجاه با قیمتهای 12 تا 40 میلیون تومان به نمایش درآمده که درخور توجه است. در جمع گرانترین آثار این نمایشگاه دو تابلو از حسین زندهرودی جلوهگری میکنند که هر یک 220 میلیون تومان قیمتگذاری شدهاند، البته تابلوهایی از ابوالقاسم سعیدی، غلامحسین نامی و واحد خاکدان با قیمتهای 130 و صد میلیون تومان برای فروش روی دیوار رفتهاند. تنوع آثار این نمایشگاه به گونهای است که میتوان برای فضاهای مختلف داخلی تابلوهایی متناسب با آن محیط را بهراحتی جستوجو کرد و یکی از تفاوتهای عمده «هفتنگاه» نهم با نمایشگاههای گذشته در همین تنوع آثار است. خریداران تازه معرفی کردیم مژگان والیپور، مدیر گالری والی، دیگر عضو هفتنگاه، معتقد است این گروه تجسمی توانسته حرفهایی تازه درباره اقتصاد هنر مطرح کند، زیرا هدفش فروش به هر قیمت نبوده و نیست و ازهمینمنظر اعتماد عمومی مردم و خریداران حرفهای هنر را کسب کرده است. والی میگوید به نظرم تجلی دستاوردهایمان در 10 سال گذشته همین هفتنگاه نهم است؛ کارهایی بسیار کیفی با قیمتهای بسیار مناسب که بهحتم از قیمتهای معمول بازار هنر پایینتر است. حضور پررنگ جوانان و مجسمهسازان دیگر امتیازات هفتنگاه نهم است. او تأکید کرد: «رونق اقتصاد هنر نمیتواند کار یک گروه، یک حراج یا یک گالری بهتنهایی باشد، نیازمند یک عزم ملی است، باید دولت در امر تأمین زیرساختها، گذران قوانین لازمه و... همت کند تا تلاشهای کوچک و بزرگ بخش خصوصی به هدر نرود». هدف، جلب نظر مردم لیلا ثمری، مدیر گالری هفت ثمر، معتقد است هر هنرمندی دوست دارد اثرش را مردم ببینند، این دیدهشدن اگر با خرید همراه شود، انگیزهها تازهتر و مجال خلاقیت بیشتر هم فراهم میشود، هفتنگاه در پی این است آثار هنرمندان را به بهترین وجه ارائه کند و با جلب نظر مردم به یاری جامعه هنری بیاید. «هفتنگاه» و کشف و معرفی استعدادهای جوان لیلی گلستان درباره نهمین فروش سالانه «هفتنگاه» به «شرق»، میگوید: امسال ما محدودیت اندازه آثار برای حضور در نمایشگاه را برداشتیم. این اتفاق منجر شد افراد بتوانند آثار بزرگتر خود را که فکر میکردند مناسب نمایشگاه است، ارائه کنند. این اتفاق خوبی بود، چراکه آثار نمود بهتری دارند. او میافزاید: امسال نسبت به نمایشگاههای قبلی سختگیری بیشتری برای انتخاب و نمایش آثار به خرج دادیم و این اتفاق برای من بهعنوان یکی از برگزارکنندگان بسیار رضایتبخش است. مدیر گالری گلستان میگوید: ما در انتخاب این آثار به فروش فکر نکردیم و برای خودمان کیفیت اثر مهمتر از قیمت آن بود و این اتفاق در نگاه مخاطب جلوه خوبی داشته است و معتقدم این جلوهکردن و رضایت مخاطب از ارتقای سطح آثار در فروش این نمایشگاه هم تأثیر بسزایی خواهد گذاشت. گلستان ادامه میدهد: فرهنگسرای نیاوران همچنان فضای مناسب و خوبی برای برگزاری این نمایشگاه است و ما امسال به قدر کفایت از آثار هنرمندان جوان استفاده کردهایم و فقط یک دیوار را به پیشکسوتان اختصاص دادهایم. او هدف این نمایشگاه را چنین توضیح میدهد: در اصل این نمایشگاه برای کشف استعدادهای جوان و معرفی آنها به هنردوستان و مجموعهداران برپا شده و در این دوره ما در بهثمرنشاندن این هدفمان موفق بودهایم و بهجرئت میتوانم بگویم در «هفتنگاه» خیلی از هنرمندان جوان معرفی شدهاند و آثارشان بهخوبی فروش رفتهاند. مسئله مالی مهم است اما نکتهای که از ابتدا برای ما در برپایی «هفتنگاه» 9 دوره گذشته، مهم بود کشف و معرفی استعدادهای جوان بوده و هست. نمایشگاه امسال بهترین نمایشگاه «هفتنگاه» آریا اقبال، مدیر گالری آریا، نیز درباره نهمین «هفتنگاه» حرفها دارد: «در این نمایشگاه رویکرد متفاوتی را نداریم و به همان روند همیشگی ادامه دادهایم. اما میتوان گفت این نمایشگاه یکسری تفاوتهای عمده با نمایشگاههای قبل دارد و ما تعداد زیادی از آثار هنرمندانی را روی دیوار میبینیم که در سالهای قبل نبودهاند. از طرفی هر سال سعی کردیم دقت بیشتری در انتخاب آثار داشته باشیم و امسال این سختگیری کمی بیشتر از دورهها و سالهای قبل بود و ما نتیجه و بازخوردهای مثبتی را از سوی مخاطبان نسبت به کیفیت آثار این دوره گرفتهایم که به سهم خود اهمیت دارد. مدیر گالری آریا ادامه میدهد: امسال بهترین نمایشگاه 10 سال گذشته و 9 دوره هفتنگاه است. ما تلاش کردیم قیمتها را متعادل کنیم و در برخی از آثار موفق شدیم و در برخی از آثار نه. البته این اتفاق طبیعی بود و دلیل آن روند روبهرشدی است که در بازار هنر و در زمینه قیمتها رخ میدهد و مسلم بود ما درباره برخی از هنرمندان نمیتوانیم قیمتی بگذاریم که با شرایط عمومی آثار این هنرمندان در بازار حراجها تفاوت چشمگیری داشته باشد. به گفته او، یکی دیگر از حسنهای این نمایشگاه آثار درخشانی است که روی دیوار رفته. «ما همه تلاش خود را کردیم که امسال کار متوسط و روبهپایین نداشته باشیم و فکر میکنیم موفق بودیم و قاعدتا کیفیت آثار در فروش نیز تأثیر میگذارد». تنوع آثار، قدرت انتخاب بیشتر الهه جواهری، یکی دیگر از گالریداران که در برپایی فروش سالانه «هفتنگاه» مشارکت دارد، درباره این دوره میگوید: قصد ما برای برگزاری هفتنگاه در کنار اقتصاد هنر که اهمیت دارد، از یک مبنا و اهمیت والاتری برخوردار است و آن معرفی هنرمندان جوانتری است که بهنوعی شایستگی حضور در این بازار را داشتهاند. او ادامه میدهد: نکته مهم دیگر در این نمایشگاه کیفیت آثار بود که ما با وسواس بیشتری دست به انتخاب زدیم و این اتفاق موجب شده هم خودمان و هم مخاطب متوجه ارتقای این کیفیت باشیم که بهنظر اهمیت فراوانی دارد. مدیر گالری الهه درباره قیمتگذرای کارها هم میگوید: سعی ما بر این بوده بتوانیم قیمتها را بهگونهای در نظر بگیریم که افراد بیشتری بتوانند از این آثار بهرهمند شوند و این تفاوت قیمت از طرفی با تنوع آثار نیز شکل بهتری به خود گرفته و قدرت انتخاب بیشتری برای خرید اثر دارد. جنبه فرهنگی هنر با اقتصاد وسعت مییابد واحد خاکدان، نقاش باسابقه که یکی از گرانترین آثار «هفتنگاه» نهم از این هنرمند است، درباره اهمیت این رویداد سالانه گفت: هر نوع نمایشگاه هنری دو جنس دارد؛ اقتصادی و فرهنگی. «هفتنگاه» جنبه اقتصادیاش نسبت به بازده فرهنگی آن ارجحیت دارد. چون اگر ما بهعنوان منتقد وارد چنین فضایی شویم، نباید توقع داشته باشیم با آثاری مواجه شویم که قرار باشد به مسیر هنری نسلهای آینده و تاریخ هنر جهت دهد، بلکه باید بیشتر به این جنبه توجه کنیم که این جریان جنبه اقتصادی دارد. این هنرمند نقاش ادامه میدهد: اگر بخواهیم از دیدگاه غربی به چنین نمایشگاهی نگاه کنیم، این رویداد نوعی «آرتفر» است. در بیشتر کشورهای دنیا که در زمینه هنر تجسمی فعالیت گستردهای دارند، سالی یکبار یک آرتفر هم برگزار میشود. به اعتقاد خاکدان، آرتفر حقیقتا یک چرخه خیلی مهم و اساسی در بهگردش درآوردن بازار اقتصادی هنر است و این دو بهاصطلاح پدیده بخش فرهنگی و اقتصادی به هم پیوند خورده و اگر اقتصاد هنر نداشته باشیم، نمیتوانیم به جنبه فرهنگی وسعت دهیم. او در پایان چنین جمعبندی میکند: بههرحال، هنرمندان باید زندگیشان بگذرد و از این دیدگاه، نظر من درباره «هفتنگاه» مثبت است و بهنظرم این اتفاقی که امروز میبینیم عملا باید وسعت بیشتری پیدا کند تا هنرمندان جوانتر و ناآشناتر هم بتوانند در بازار هنر سهمی داشته باشند. قیمت مناسب آثار نقطه قوت هفتنگاه جهانگیر شهدادی هم درباره «هفتنگاه» به نکات مهمی اشاره میکند: در برگزاری فروش سالانه «هفتنگاه» باید به این نکته که این رویداد ساختار اقتصاد هنر را درست میکند، توجه کنیم. در این ساختار امروز که ما صحبت میکنیم چند گالریدار هستند که جمعی از هنرمندان را که مخاطب دارند، انتخاب میکنند و آثارشان را به نمایش میگذارند. وی ادامه میدهد: درواقع اینجا آثاری را میبینیم که خریدار دارد اگر یک نقاش یا مجسمهسازی شروع به کار میکند قاعدتا باید مسیری را طی کند یعنی در گالریها خریدار پیدا کند و وارد بازار هنر شود تا بتواند در جایی مثل همین نمایشگاه «هفتنگاه» آثارش را ارائه دهد. شهدادی در تکمیل صحبتهایش اضافه میکند: گالریداران در یک حرکت ارزشمند با نمایش آثار هنرمندان گمنام و تازهکار بهگونهای آنها را برای حضور در نمایشگاههایی مثل «هفتنگاه» آماده میکنند. اگرچه هر نقاشی باید به تماشای این نمایشگاهها بیاید تا بهتر بتواند فضای اقتصاد هنر را درک کند؛ اما در این نمایشگاه مخاطبان تقریبا وضعیت و سطح نقاشی کشور را نیز به دست میآورند. این بینش در نمایشگاه انفرادی تقریبا به دست نمیآید. مشخصا هدف هفتنگاه از اولین نمایشگاهش فروش اثر بود و نقاش هم این را میداند. شما آثاری را میبینید که در حراجهای معتبر چندین برابر اینها فروش رفته، ولی اینجا با آگاهی به اینکه قیمتهای کمتر است نقاش اثر را ارائه میدهد. نهمین نمایشگاه «هفتنگاه» با نمایش 300 اثر هنری از 280 هنرمند تا هفدهم دی در فرهنگسرای نیاوران میزبان علاقهمندان هنر است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.