بانوی موسیقی و گل
نيما توسلي: نوشتن این یادداشت از سر تفنن یا گونهای شیدایی نیست، بلکه چند کاربرد نظری و علمی دارد؛ 1. کنجکاوی و جستوجو در اندیشهها و بینش هنری استاد اطرائی ما را به شناختی دقیق و علمی از تاریخ موسیقی ایرانی بهویژه سنتورنوازی معاصر و خواستها و اندیشهها و دغدغههای استادان نامدارش از حبیب سماعی تا حسین صبا، از ابوالحسنخان صبا تا فرامرز پایور رهنمون میکند و از این منظر پنجرهای تازه و ایدههایی نو برای واکاوی و تحقیق و پژوهش پیشِروی ما قرار میدهد. 2. رسیدن به فهم درست از دغدغهها و رسالت فرهنگی استاد اطرائی خلأهای بسیاری را در حوزههای مختلف موسیقی ایرانی، از جمله پژوهش و تاریخنگاری، ردیفشناسی، تبارشناسی اخلاق، تحلیل فرهنگ موسیقی ایرانی و جریانشناسی سنتورنوازی معاصر برای ما روشن خواهد کرد. 3. پایبندی به آنچه استاد اطرائی بر مبنای معرفت، هوشیاری و احساس مسئولیت، همه جوانی و سلامتی و زندگی خود را صرف پاسداری، اشاعه و گسترش آن کرد، نهفقط برای هنرجویان و دانشجویان موسیقی، بلکه برای همه مردم، درسی اخلاقی و انسانی است که باید در امتداد زندگی فردی و اجتماعی هر فرد شرح و بسط داده شود. 4. ماندگاری در هنر مستلزم شناخت دقیق تاریخ و درک شرایط زمانه و تطبیق این دو با یکدیگر است. هنرمندان اگر در تاریخ یک کشور، حتی در تاریخ جهان، ماندگار میشوند و جریان و دورهای را به نام خود ثبت میکنند، ازاینروست که تاریخ سرزمین خود را درک کرده و شرایط زمانه خویش را شناختهاند و سرانجام خود برگی از کتاب تاریخ شدهاند. ارفع اطرائی برگی از تاریخ موسیقی ایرانی است که باید بادقت سطربهسطر زندگی و آثار وی را خواند و فهمید، تا رمز ماندگاری وی در تاریخ فرهنگ و هنر موسیقی ایرانی را به دست آورد. شما نمیتوانید بدون آنکه شرایط زمانه خود را درک کرده باشید، آنچه از تاریخ گذشته خود شنیده یا خواندهاید را دوباره تکرار کنید آن هم به قصد تغییر جامعه خود! 5. ارفع اطرائی به عنوان میراثدار استادان بزرگ سنتور ایران، حسین صبا و فرامرز پایور، یگانه یادگار و الگوی هنری و اخلاقی اصیل و تداوم اندیشه موسیقایی، تکنیک و اصول نوازندگی، شیوه تدریس و آموزههای اخلاقی و سبک زندگی اجتماعی و فردی بزرگان سنتورنوازی معاصر از حبیب سماعی تا فرامرز پایور است که در آثار موسیقایی و پژوهشی خویش از جمله معارف پایور، حبیب سماعی، سنتور ناظمی و فرهنگ موسیقی ایرانی این شاخصههای اصلی را برای نسلهای آینده به یادگار گذارده است. اما اطرائی بعد از 60 سال حضور مستمر و مؤثر در موسیقی ایرانی و سنتورنوازی معاصر کشور، اینک سالخورده و تنها با روحی آزردهخاطر و رنجکشیده با تنی رنجور از درد بیماری مهلک سرطان خون در غربت ینگه دنیا به سالهای دور خود و به اینکه در کجا چه گناهی مرتکب شده که مستوجب این بیتوجهیها و ناملایمات كساني شده که تمام اعتبار و وجه قانونی خود را به لطف وجود بابرکت او داشته و دارند و خواهند داشت، ميانديشد کدام وجدان بیداری چنین ظلمی را در حق استاد ارفع اطرائی تاب میآورد؟ آیا مزد 60 سال تلاش عاشقانه، تعهد مسئولانه و هنر خالصانه یک موسیقیدان بزرگ ملی، تنهایی، غم غربت و فراموشی است؟ فراموشی و مرگ خاموش هنرمندان و میراث هنریشان که اعتبار فرهنگ ملی ما ایرانیان است، درد بزرگ جامعه است که تنها راه برونرفت از این گرداب، بازگشت به سنتهای تاریخی و درک و شناخت زندگی و اندیشه هنرمندانی مانند استاد ارفع اطرائی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.