گفتوگو با آزاده رزاقدوست به بهانه نمایشگاهش در سوفیاگالری
ناگهان ایده مبهمی تصویر میشود
آزاده جعفریان: «دستور یک شعر» (Recipe for a Poem)، عنوان نمایشگاهی از آثار آزاده رزاقدوست است كه از 23 نوامبر، در سوفیاگالری لندن افتتاح شده. نمایشگاه شامل گزیدهای از دو مجموعه نقاشیهای رزاقدوست با نامهای «نامهها» (Letters) و «گل سرخ بیمار» (The Sick Rose) است كه از سال 2008 تا 2011 کار شده است. زاویه نگاه نقاشانه رزاقدوست انتزاعی و کمینهگراست که از این دریچه، روابط، عواطف و دغدغههای انسان معاصر را تحلیل میکند.
چه شد در سوفیاگالری لندن نمایشگاه گذاشتید؟ فراهمشدن این نمایشگاه به آشنایی من با آقای ولادیمیر تزارنکوف، یکی از مجموعهداران مهم و برجسته روس، برمیگردد. علاقه و تمایل زیاد ایشان نسبت به کارهای من باعث تصمیم به خرید تعدادی از آثار برای مجموعه شخصی خود و پیشنهاد برپایی نمایشگاه انفرادی در سوفیاگالری لندن شد. چرا این دو مجموعه را انتخاب کردید؟ این دو مجموعه از کارهای قدیمیترم است، زیرا معتقدم نیاز بود کارهای قدیمیتری به عنوان اولین نمایشگاه انفرادی در لندن نمایش داده شود. تعدادی از کارها که از مجموعه «گل سرخ بیمار» هستند، هنوز در نمایشگاهی به نمایش در نیامده بودند و از مجموعه «نامهها» هم انتخاب و چیدمانی خاص در این نمایشگاه انجام شده است. نمایشگاه شما ترکیبی از آثار دو مجموعه متفاوت است. آیا این دو مجموعه به صورت مکمل و در پی هم شکل گرفتهاند؟ زیرا از نظر صوری، شباهتهای بسیاری دارند و با وجود شکل مجزایشان، از نظر مفهومی یکدیگر را تکمیل میکنند. علت اینکه این دو مجموعه در یک قاب در لندن به نمایش درآمده، چیست؟ این دو مجموعه در پی هم به وجود آمدند و آثار بهنمایشدرآمده در این نمایشگاه انتخابی از کارهای دو مجموعه است؛ مجموعه «گل سرخ بیمار» که شامل آثار سال 2008 و مجموعه «نامهها» که انتخابی از کارهای سال 2009 تا 2011 است. علت نمایش این دو مجموعه در یک نمایشگاه بیشتر از این منظر است که این آثار هنوز در نمایشگاهی ارائه نشده بودند و با این چیدمان و مفهوم مورد اشارهام، نمایشگاه تازهای محسوب میشود. در آثاری که از مجموعه «نامهها» به نمایش درآمده، ما با صفحههای کاغذ مواجهیم که در آن کلمات و جملهها زیر لایههای متنوع رنگ مخدوش شده است و هر کدام از این نقاشیها به دلیل نوع و جنس رنگهای بهکارگرفته و ایجاده دوپارگی در سطوح، معنایهای متفاوتی را برای مخاطب به وجود میآورد. این تضاد به لحاظ آنکه از منظر مفهومی میتواند بیانگر احساسات متنوعی باشد، در هر تابلو هویت خاص خودش را میگیرد. شما در پی بهتصویردرآوردن چندگانگی بودید تا طیف وسیعتری از افکار و احساسات را در آثارتان به نمایش در بیاورید؟ بله، در مجموعه نامهها این چندگانگی به منظور بیان طیف وسیعتری از احساسات و افکار وجود دارد. مخدوشکردن، خراشدادن، پاککردن، شرهکردن رنگ و ناخوانابودن حروف و اشاره بهنوعی ویرانی و ازهمپاشیدگی در این کارها منظور نظرم بود. استفاده از رنگهای تند و گستردگی آنها روی بوم فضای خشونتآمیزی را به وجود میآورد که در تضاد با مفهوم گلهاست و این اتفاق را میتوان از این منظر بررسی کرد که این نقاشیها به نوعی دگردیسی مفهومی در جهان معاصر اشاره دارد؟ نظر شما دراینباره چیست؟ شیوه و منریسم کاری من بهطور بالفطره، همین خشونت یا بهتر بگوییم اکسپرسیوبودن آن است و این دقیقا در تضادی ایجاد میشود که من همیشه در مفهوم و معنای هنر به دنبال آن هستم. در این کارها، موضوع گل به مفهوم امری لطیف ولی تصویری پارهپاره، یا برخوردی بهشدت معناگرایانه است. تضاد در فرم و معنا برای من جذاب و جزء لاینفک نوع زیباییشناسی آثار من است، چراکه این گل، گلی بر سنگ مزار معشوق، یا دستهگلی برای عیادت بیمار است. موضوع گل در کارها بیشتر عاطفی و معنامحور است و به رنجی اشاره دارد که همواره انسان را به چالش میکشد که این چالش در دوره معاصر شدیدتر اتفاق میافتد. با وجود رویکرد انتزاعی آثارتان، سویه معنایی آثارتان انسان معاصر است و طبیعتی را روایت میکنید که مأمن آدمی در این روزگار است، دراینباره بیشتر توضیح میدهید. با وجودی که در شکل بصری نقاشیهای من اثری از انسان یا فیگور انسانی نیست، ولی دقیقا موضوع من کنشها و تجربههای زندگی عاطفی انسانی است. رنج، بیماری، عشق و مرگ، اینها همه مفاهیمی هستند که شامل تجربه عمیقزیستن میشوند و تقریبا در همه دورههای کاری، من به طور غیرمستقیم و ناخودآگاه، گرایش به بیان همین مفاهیم و تجربههای مهم زندگی داشتهام. عنصر خون، فرم قلبها، گل سرخ، که با اثر دستها و بافت پوست بدن روی بوم به وجود آمدهاند، اشاره به فرایندی است که همواره از خوانش، تجربه و زیست انسانی نشئت میگیرد. از نوشتههایی که روی بوم مینویسید پیداست گوشه چشمی هم به ادبیات دارید و در پهنه آبستره آثارتان میتوان خوانشهای ادبی هم یافت. در بیان تجسمی و نگاه فرمالیستی کارهایم قرابت بیشتری با شعر و ادبیات رمانتیک و اشعار عاشقانه احساس میکنم، بهویژه عنوانهایی که انتخاب کردهام، دقیقا شعرهایی هستند که تأثیر بیشتری در من داشتهاند و به عمق عاطفی نقاشیهایم نزدیکتر بودند. اشعار شاعرانی مانند زیگرید کروزه، شاعر آلمانی و گارسیا لورکا، شاعر اسپانیایی، نیز موضوع کارهایم بودهاند. اما به طور خاص، نگاه و بیان بودلر را ستایش میکنم و بسیار نزدیک به نگاه خودم به زندگی میدانم. درعینحال، تنها دلیل استفاده از عنوان شعرهای این شاعران بهدلیل همزمانی موضوع شعرشان با موضوع نقاشیهای من در هر دوره خاص بوده است. البته از شاعران ایرانی، مانند نیما، شاملو و فروغ فرخزاد هم بسیار میخوانم و حتی در دورههای قدیمیتر در کارهایم از شعرهای فروغ فرخزاد نیز تأثیر فراوان گرفتهام. دراینمیان نباید فراموش کرد هنرمند، آزادی خاص خودش را میطلبد و انتخابهایش بر مبنای جهانبینی شخصی خودش است؛ چه ایرانی باشد، چه متعلق به هر جای دیگری.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.