آینهای دیگر برای مهاجران جوان
پیام غیاثی: مجامع هنری دنیا سالهاست که روزنهای به سینمای ایران، فیلمساز ایرانی و جامعه ایران گشودهاند. فیلمهای ساخت ایران سالهای متمادی است که در خارج از کشور و عمدتا از طریق جشنوارهها برای مخاطبان خارجی نمایش داده میشوند. امروز اکران این فیلمها در محافل کوچک و بزرگِ مهاجران ایرانی هم دیگر امر جدیدی نیست. رویداد «سینمای ایران، نگاهی دیگر» مجالی است که به همت دو انجمن ایرانی- دانشجویی در سینما هاگا در شهر گوتنبرگ سوئد فراهم شده است. این رویداد که با نمایش فیلم 316، ساخته پیمان حقانی در تاریخ 20 آبانماه کلید خورد، شروع بسیار خوبی داشت و تقریبا تمام بلیتهای سالن 120 نفره سینما فروش رفت. فیلم «ماهی و گربه»، ساخته شهرام مکری چهار آذرماه به نمایش درآمد و «پریدن از ارتفاع کم»، ساخته حامد رجبی نیز 18 آذرماه به نمایش درمیآید. این رویداد اما از منظر دیگری نیز حائز اهمیت است. هنگامی که با کمی کنجکاوی بپرسیم مراودات هنری سینمای ایران با جهان تا چه اندازه در تصویر عامه فرنگیان از جامعه ایران ریزش کرده و اساسا افکار عمومی دنیا و عامه مردم جهان که برای سالها عمدتا روزنهای جز رسانههای خبری و مهاجران ایرانی به تماشاخانه ایران نداشتهاند، چه تصویری از ایران و ایرانی پیشرو دارند؟ و دراینمیان جامعه چند میلیونی مهاجران ایرانی در چندین دهه گذشته بازتابدهنده کدام تصویر از ایران بوده و امروز پازل ایران در چشم مردمان عامه فرنگ تا چه حد آینه تمامنمای واقعیات ایران است؟ از این منظر «سینمای ایران، نگاهی دیگر» بهعنوان رویدادی که از طرف جمعی از دانشجویان تازهمهاجرتکرده سازماندهیشده نیز محل اعتناست. مهاجر ایرانی البته عبارت پرابهامی است، چراکه در تاریخ معاصر ایران مصداقهای بسیار متفاوتی داشته است. جامعه ایران در دورههای مختلف امواج مهاجرتی متفاوتی از سر گذرانده و هر یک از این گروههای مهاجر بنا به خاستگاه مهاجرتی و تجربه زیسته خود منعکسکننده وجهی از جامعه مبدأ در جامعه میزبان بودهاند: مهاجران سیاسی قبل و بعد از انقلاب، مهاجران جنگ، مهاجران اقتصادی. نزدیک به یک دهه گذشته اما ژانر جدیدی به فهرست مهاجران ایرانی افزوده شده: جوانان تحصیلکردهای که عموما متولدین بعد از انقلابند و تجربه دستاول چندانی از شرایط و دشواریهای اوایل انقلاب و جنگ ندارند. ازهمینرو فهم و تصویرشان از ایران طبیعتا کمتر متأثر از دهه پرچالش بعد از انقلاب و بیشتر معطوف به دوره پساجنگ و عموما خاکستری است. ملغمهای است از سیاه و سفید. مجموعهای است از نقاط ضعف و قوت. فهمی که در نحوه تعامل آنها با جامعه میزبان هم ریزش کرده و وجه جدیدی از جامعه مبدأ را به پازل پیچیده ایران اضافه کرده است. برخی از انجمنهایی که پس از موج مهاجرت دانشجویان ایرانی به سوئد مابین سالهای 2005-2015 شکل گرفتهاند، از همین دریچه و با هدف انعکاس وجوه مثبت و کمتردیدهشده جامعه پویای جوانان ایرانی اقدام به برگزاری این پروژه سینمایی در سوئد کردهاند. انجمن پرواز که فعالیت خود را رسما در سال 2011 شروع کرده، پیش از این میزبان چهرههای فرهنگی متعددی در دانشگاه چالمرز گوتنبرگ بوده است. فرهاد توحیدی، کیومرث پوراحمد، پرویز کیمیاوی، همایون شجریان، علی سپانلو و سروش دباغ از آن جملهاند. مستند جبلالطارق نیز ازجمله ساختههای این انجمن است که به وجوه مختلف زندگی دانشجویان تازهمهاجرتکرده میپردازد. پرواز که تا به امروز جلسات دانشجویی متعددی در نقد ساختههای هنری سینمای ایران برگزار کرده، بناست پروژه سینمایی آتی خود را با محوریت مستندسازان جوان ایرانی و به میزبانی دانشکده هنر دانشگاه گوتنبرگ در زمستان پیشرو برگزار کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.