|

واقعیت‌های درهم‌تنیده یک بیماری

اُتیسم چیست؟

به‌راستی اُتیسم چیست؟! چه تصوری درباره آن می‌توان یا باید داشت؟! برای بررسی هر موضوعی لازم است در ابتدا تعریفی روشن از آن را داشته باشیم. اُتیسم را درحقیقت باید بخشی از یک طیف دانست و ازهمین‌رو در راهنمای جامع تشخیصى و آمارى روان‌پزشکی به آن اصطلاحا «اختلال طیف اُتیسم» می‌گویند. کلمه طیف در اینجا اشاره به تفاوت در شدت بروز و انواع متفاوت آن در افراد مختلف دارد و اين به زبان ساده يعنى آنكه ممكن است يك كودك دچار اتيسم بتواند به‌خوبى صحبت كند و كودك ديگر اصلا توانايى صحبت‌کردن حتی در حد تك‌كلمه را هم نداشته باشد يا يكى عقب‌مانده ذهنى باشد و ديگرى هوشى طبيعى يا حتی در حد يك نابغه داشته باشد، يكى كاملا منزوى باشد و ديگرى كمى علاقه‌مندتر به برقرارى ارتباط (در عين داشتن مشكلاتى خاص) و... . به‌طورکلی برای تشخیص اُتیسم لازم است دو مقوله اصلی در رفتارهای فرد، مورد بررسی و ارزیابی قرار بگیرد: مورد اول وجود مشکلاتی خاص در برقراری ارتباط (کلامی و غیرکلامی) با سایرین و تعاملات اجتماعی است که هسته اصلی و اساسی مشکلات اُتیسم را تشکیل می‌دهد و موارد مختلفى را دربر مي‌گيرد؛ به‌طورمثال تماس چشمى ضعيف با مخاطب، ضعف در درك ایما و اشارات يا استفاده از آنها، مشكلاتى در شروع يا حفظ ارتباط، مشكلاتى در درك شوخى‌ها و كنايه‌ها و همين‌طور بسيارى موارد ديگر در اين زمينه. مورد دوم وجود علایق، رفتارها، عادات و بازی‌های محدود و تکراری و به‌نوعی وسواس‌گونه است به آن معنا که مثلا توجه فرد روی یک موضوع، بازی یا رفتاری خاص به شکلی غیرطبیعی متمرکز است و تمایلی غیرمعمول برای تکرار مداوم آن عمل یا بازی یا... دارد. البته در کنار اینها و تقریبا در تمامی موارد، مشکلاتی دیگر و از جمله مشکلات حسی مختلف نیز به چشم می‌خورد. در ابتدا بسیاری از متخصصان بالینی بر این باور بودند که اگر به این کودکان صحبت‌کردن به شکلی مناسب را آموزش دهیم، در آن صورت مشکلشان حل خواهد شد و نشانه‌های اُتیسم را دیگر در آنها نخواهیم دید و بهبود می‌یابند، اما اکنون می‌دانیم که اُتیسم و نشانه‌ها و شرایط خاص آن هرچند در طول زمان تغييراتى را نشان مى‌دهد، اما درمجموع و اساسا تا پایان زندگی فردی که دچار آن است همراهش خواهد بود. اگرچه نسخه‌هاى پيشين راهنماى تشخيصى ذكرشده تا مدتی قبل اُتیسم را به انواع مختلفی تقسیم‌بندی می‌کردند؛ از جمله اُتیسم کلاسیک، سندرم آسپرگر، سندرم رت و... حالا اما همه اینها را در زیر چتر یک عنوان تشخیصی واحد که همان «اختلال طیف اُتیسم» باشد قرار داده که خود بسیار بحث‌برانگیز بوده است. بر اساس برخی مطالعات از جمله تحقیقی که اخیرا در دانشگاه هاروارد صورت گرفته، به نظر می‌رسد اُتیسم و آسپرگر باوجود شباهت‌هایی اساسی، تفاوت‌هایی اساسی نیز با یکدیگر دارند و به نظر می‌رسد واقعا دو وضعیت متفاوت و جداگانه باشند. مهم‌ترین تفاوت این دو در کسب مهارت‌های کلامی در جریان رشد است، به این صورت که کودکان دچار آسپرگر اغلب مشکل و تأخیر چندانی در یادگیری گفتار ندارند و یادگیری مهارت‌های کلامی‌شان در اکثر مواقع متناسب و همپای سایر کودکان هم‌سنشان است و در تاریخچه‌گیری رشدی کودک، با پرسش از والدین می‌بینیم که اغلب به‌موقع شروع به صحبت كرده‌اند، بااین‌حال سایر مهارت‌های ارتباطی آنها کماکان حائز مشکلاتی اساسی است. ازهمین‌رو، بسیاری از متخصصان و همین‌طور خانواده‌هایی که فرزندشان قبلا تشخیص آسپرگر را دریافت کرده است نیز همچنان از این اصطلاح استفاده می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.