|

هزینه‌های سنگین ترور سفیر برای حامیان تروریسم

اردشير زارعي قنواتي

ترکیه در سال‌های اخیر دست‌خوش تحولاتی در ساختار سیاسی و اجتماعی خود بوده که بسیار فراتر از نظم مألوف و نُرم معمول سیستم حاکم بوده است و همین تغییرات که به‌خصوص بعد از بحران سوریه و کودتای شکست‌خورده 15جولاي، سرعت بیشتری به خود گرفت، هم‌اکنون این کشور را در موقعیت یک «آنارشی» قرار داده است. این آنارشی و هرج‌ومرج در ساخت سیاسی- اجتماعی ترکیه با توجه به اهداف حزب حاکم «عدالت و توسعه»، برای تجدیدنظر در موقعیت لائیسیته نظام سیاسی و دکترین سیاست خارجی ماجراجویانه آن ‌که دخالت تخریبی را در وقایع و بحران‌های بعد از خیزش‌های عربی در تونس، مصر، لیبی، عراق و سوریه موجب شد، هم اینک منجر به یک وضعیت پارادوکسیکال شده است. نتیجه این سیاست، تاحدودی موجب فروپاشی اجتماعی، سقوط رشد اقتصادی، دوقطبی‌شدن جامعه، سیاست مداخله‌جویانه در کشورهای همسایه و مهم‌تر از همه، همدستی برنامه‌ریزی‌شده با گروه‌بندی‌های تروریستی جهانی و محلی بوده است. به موازات این سیاست، در یک سال گذشته دولت آنکارا با نقض توافق صلح با «عبدالله اوجالان»، رهبر دربند کردهای این کشور، همچنین یک جنگ داخلی را نیز در مناطق کردنشین جنوب و شرق کشور به راه انداخته که وضعیت را بیش‌ازپیش خاکستری کرده است. تأثیرات متقابل این اجزای درهم‌تنیده، هرچند که از بسیاری جهات با هدایت نظام حاکم انجام گرفته است، ولی با توجه به تحولات جدیدی که بعد از کودتای نافرجام 15جولاي اتفاق افتاد، هم‌اکنون کنترل اوضاع را از دست دولت حاکم خارج کرده است. ترور سفیر روسیه، «اندره کارلوف»، در روز دوشنبه 19 دسامبر در آنکارای ترکیه، یک اقدام تروریستی بود که به دلیل نقش ضارب، «مولود مرت آلتین تاش»، به‌عنوان یک نیروی پلیس نیروهای ویژه ترکیه، از اهمیتی فراتر از یک ترور معمولی برخوردار است. هرچند که گفته می‌شود این ضارب 22ساله در زمان اقدام به ترور حین خدمت نبوده؛ اما این نیز در صورت صحت از اهمیت موضوع نمی‌کاهد. بدون شک هم‌اکنون مشخص می‌شود که سال‌ها همدستی و مشارکت دولت «رجب طیب اردوغان» و نیروهای امنیتی ترکیه با گروه‌های تروریستی حاضر در بحران سوریه، تأثیر ویرانگری بر جامعه ترکیه گذاشته و این حادثه محصول آن است. زنگ خطر وجود ریشه‌های تروریسم در ساختار امنیتی ترکیه، در هفته اخیر با تجمعاتی که در حمایت از مخالفان سوری علیه سفارتخانه روسیه و ایران انجام شد، به صدا درآمده بود؛ اما متأسفانه از طرف دولت آنکارا خیلی جدی گرفته نشده است. به‌همین‌دلیل دولت آنکارا این بار به راحتی نمی‌تواند انگشت اتهام را به طرف دشمنان داخلی خود از جمله «فتح‌الله گولن» بگیرد؛ چراکه او بلافاصله به‌صراحت ضمن محکوم‌کردن این ترور به‌عنوان «یک جنایت شنیع»، مسئولیت آن را رد کرده است. همان‌گونه که رهبران هر دو کشور روسیه و ترکیه تأکید کرده‌اند این ترور خللی به روابط روبه‌رشد دو کشور وارد نمی‌کند؛ اما بدون تردید، فشار بر آنکارا برای بازنگری در سیاست‌های اخلال‌گرایانه‌اش در حوزه‌های نفوذ روسیه، افرایش خواهد یافت. چنانچه ولادیمیر پوتین بلافاصله در واکنش به این اقدام تروریستی، گفته است: «بدون شک این جنایت صورت‌گرفته، به منظور تحریک دو کشور و هدف قراردادن روابط میان روسیه و آنکارا و همچنین تخریب روند صلح در سوریه با همکاری فعال میان روسیه، ترکیه، ایران و دیگر کشورهای علاقه‌مند به حل بحران در این کشور، صورت گرفته است و جنگ علیه تروریسم و این گروه‌های راهزن، تنها پاسخ به این‌گونه اقدامات است». از طرف دیگر، با توجه به شناختی که از روحیه پوتین وجود دارد، دولت مسکو انتقام این ترور را به‌سختی از گروه‌بندی‌های تروریستی در سوریه خواهد گرفت. تجربه نشان داده است دولت مسکو در مقابل تهدیدات و اقدامات علیه خود در حوزه پراگماتیسم سیاسی و استفاده قهری از زور علیه دشمنان خود، خیلی خویشتن‌دار نیست و معمولا واکنش آنان سخت خواهد بود. این مشت آهنین هرچند که امروز به دلیل نزدیکی در روابط مسکو-آنکارا متوجه دولت اردوغان نمی‌شود؛ اما محافل تروریستی را در سوریه هدف قرار خواهد داد و فشار بر رهبران آنکارا را برای تغییر در مواضع الاکلنگی خود در برخورد با این محافل، افزایش می‌دهد. از طرف دیگر، این ترور نشان می‌دهد آزادسازی شرق حلب سوریه از لوث وجود تروریست‌ها و شورشیان مسلح، به اندازه‌ای مهم بوده است که تأثیر روانی آن حتی حامیان خارجی آنان را هم سخت برآشفته و خشمگین کرده است. بدون تردید این ترور تأثیر زیادی در تحولات آینده منطقه گذاشته، سطوح امتیازدهی آنکارا را تسهیل کرده، به عقب‌نشینی ترکیه در سیاست نزدیکی به محافل ضدروسی سرعت بخشیده و حمایت از مخالفان سوریه را به میزان زیادی کاهش خواهد داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.