|

بدرقه جعفر والی در سکوت

حالا دیگر بی‌اضطراب به خواب می‌روی

شرق: پیکر جعفر والی، ‌کارگردان و بازیگر سینما و تئاتر ایران، ‌روز گذشته با حضور جمعیتی اندک تشییع و در قطعه هنرمندان بهشت‌زهرا (س) به خاک سپرده شد. اصغر همت، مدیرعامل خانه تئاتر، با اشاره به ضایعه جبران‌ناپذیر درگذشت جعفر والی، درباره این هنرمند گفت: «جعفر والی تا آخرین لحظات عمر خود دست از کارکردن برنداشت؛ به‌طوری‌که در روزهای آخر قصد داشت با همراهی ایرج راد و هرمز هدایت نمایشی را بازسازی کند که قبلا با جمشید مشایخی و عزت‌الله انتظامی آن را کار کرده بود. سپس جمشید مشایخی با اشاره به زمان تأسیس دانشکده هنرهای دراماتیک و رفتن جعفر والی از این اداره پس از حضور اسکویی عنوان کرد: «ایشان یک‌ شب در‌ میان نقش «یاگو» در نمایش‌نامه اتللو را بازی می‌کرد؛ اما بعد دوباره به اداره تئاتر برگشتند و ماندند. بعدها هم که گروه‌بندی شد، این افتخار نصیب بنده بود که با جعفر والی کار کنم». این بازیگر با بیان اینکه شاید در حدود 20 نمایش با جعفر والی همکاری کرده، به نمایش «در گوش سالمم زمزمه کن» (آخرین نمایشی که والی قصد داشت اجرا کند) اشاره کرد و افزود: «ببخشید که رک‌گویی می‌کنم؛ ولی در آن نمایش ولی‌الله شیراندامی بازی داشت و شخص دیگری هم جز من نبود که در واقع نقش دو پیرمرد را که قصد خودکشی داشتند، بازی می‌کردیم». در ادامه با صدایی بلند و لحنی عصبی گفت: «یک ذره دروغ نگوییم، یک ذره همدیگر را الکی بزرگ نکنیم، تا کی چاخان؟ چرا تعارف و تعریف الکی می‌کنید؟!». مشایخی با عذرخواهی مجدد ادامه داد: «هرچه می‌خواهید به من بگویید، من عمرم را کرده‌ام. الان منتظرم، باید بروم. آن موقع نوکر و الان هم نوکر». سپس پیامی صوتی که به صورت دیالوگی کوتاه میان عباس جوانمرد و نصرت پرتویی (همسرش) فرستاده شده بود، پخش شد که در آن این دو هنرمند می‌گفتند: «جعفر والی مخصوصا خواست از ما جلو بیفتد؛ چون تحمل نبود ما را نداشت». در ادامه علی مرادخانی، معاون هنری وزیر ارشاد، با اشاره به اینکه وزیر ارشاد هم قصد حضور در مراسم را داشت که به دلیل شرکت در جلسه این امکان را پیدا نکرد، گفت: «استاد جعفر والی از بزرگان سپهر تئاتر ایران است و شاید از‌‌این‌پس بیشتر شناخته شود؛ اما متأسفانه ما در زمانی زندگی می‌کنیم که کمتر به یکدیگر می‌پردازیم. با همه محدودیت‌ها و مشکلات به‌عنوان کسی که دوست دارد با اهالی تئاتر و هنر کار کند، می‌گویم که تمام این تذکرات برای این است که همدیگر را آن‌گونه که شایسته است، دوست داشته باشیم و خوشبختم که با همه محدودیت‌ها تئاتر ما نسبت به گذشته وضعیت بهتری دارد». پس‌از‌آن پیام تسلیتی هم از طرف محمدعلی کشاورز خوانده شد. فخری خوروش هم که در خارج از کشور زندگی می‌کند، پیامی صوتی فرستاد. ایرج راد نیز با اشاره به اینکه «عزیزی که در اینجا آرمیده، 65 سال از عمر خود را صرف خدمت به فرهنگ و هنر این مملکت کرده است»، از والی گفت. در ادامه مراسم اصغر همت یادداشتی را از علی‌اکبر ساعدی (برادر غلامحسین ساعدی) خواند که در آن به سابقه همکاری و آشنایی این سه نفر اشاره شده بود. اکبر زنجان‌پور، سعید پورصمیمی و یدالله صمدی از دیگر سخنرانان این مراسم بودند. پس از صحبت‌های صمدی اعلام شد علی نصیریان هم پیغام داده که باید حتما در مراسم تشییع حاضر می‌شد؛ اما به دلیل فیلم‌برداری امکان حضور در مراسم را پیدا نکرده. آخرین هنرمندی که از سوی جامعه هنری برای صحبت درباره جعفر والی در جایگاه حاضر شد، محمود دولت‌آبادی بود. او با خواندن این شعر «‌ای غم بگو از دست تو آخر کجا باید شدن/ در گوشه میخانه هم ما را تو پیدا می‌کنی» گفت: «هیچ کس راجع به سال‌ها فترتی که والی و هنرمندان دچارش شدند، حرفی نمی‌زند و من هم حرفی نمی‌زنم». دولت‌آبادی سپس یادداشتی را که از قبل نوشته بود، قرائت کرد که در بخشی از آن آمده بود: «جعفر والی، هنرمند تئاتر ایران، حالا دیگر بی‌اضطراب به خواب می‌روی، بی‌خیال از اینکه صحنه چه می‌شود، نور کجا و دکور چه و اینکه در تئاتر چه رخ می‌دهد، وقتی که پرتاب شده‌ای در آن سوی کره زمین. از تو در ذهن من نه‌فقط یک هنرمند مقبول تئاتر، بلکه یک آدم خوب و مهربان است که همچنان با روی گشاده لبخند می‌زند و هیچ لحظه‌ای آن مهربانی تو دور نمی‌شود از یادِ لابد هر که تو را شناخته است. می‌دانی که میان آدمیانی که در صحنه‌های نمایش بودند، عهدی ناگفته و نانوشته وجود داشت، در باب آدم‌بودن و اندکی آدم‌شدن بیشتر که تو خود همان بودی؛ اما تو در‌ عین‌حال نمونه‌ای از فترت در هنر ایران به شمار می‌روی و این فترت فقط تو و امثال تو را به زانو درنیاورد در غربت، بلکه در نبود امثال تو یک‌ بار دیگر هنر تئاتر در این کشور به خاک خوابانیده شد... . تا کی دوباره برآید تئاتر با چنان شور و دل‌دادگی و انسجام و گذشت و رفاقت. باری است سنگین بر دوش شیفتگان اکنون، تا چه پیش‌ آید. به خانواده‌ات، به فرزندانت، به خودم و به تمام جویندگان هنر کشور تسلیت می‌گویم». در پایان این مراسم پیش از آنکه حجت‌الاسلام محمود دعایی بر پیکر مرحوم جعفر والی نماز بخواند، ناهید طباطبایی، نویسنده، به‌عنوان نماینده خانواده والی متنی داستان‌گونه را با یادآوری خاطرات گذشته از پدرش که زمانی مدیریت تالار سنگلج را بر عهده داشت، به همراه فرزندان جعفر والی قرائت کرد. در این مراسم هنرمندانی مانند خسرو سینایی، مهدی شفیعی، پیمان شریعتی، پریسا مقتدی، آیدین آغداشلو، هادی مرزبان، هوشنگ قوانلو، مازیار میری، مسعود دلخواه، اتابک نادری، یدالله صمدی، مهدی میامی، محسن حسینی، شهرام کرمی، رضا بنفشه‌خواه، محمد ساربان، خسرو احمدی و... حضور داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.