|

فقر جهان لغزنده

امروز بیش از همیشه مشخص شده که جهانی‌شدن، محدودیت‌های یکی از آشناترین صور دموکراسی یعنی دموکراسی پارلمانی را آشکار می‌کند. علی‌رغم اختلافاتی که فعالان جنبش ضد‌جهانی‌سازی با هم دارند، در سه محور مشترک‌اند: محور اصلی اعتراضات جنبش ضد‌جهانی‌سازی نابرابری جهانی است. به اعتقاد فعالان این جنبش نابرابری میان فقیر و غنی در حال افزایش است و جهانی‌شدن مسئول اصلی این وضعیت است. محور دوم نقش شرکت‌های بزرگ است. گردش مالی سالانه بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان- که در نوک پیکان حملات نهضت ضدجهانی‌شدن قرار دارند - از بیشتر کشورهای جهان بیشتر است. این شرکت‌ها بخشی از قدرتی را که پیش از این متعلق به دولت‌های دموکراتیک مستقل بوده مصادره کرده‌اند. آنها می‌توانند سرتاسر جهان را به‌دنبال ارزان‌ترین مواد خام و نیروی کار بگردند و در این راه منافع کشورهای فقیر را زیر پا گذارند. محور مشترک دیگر ضدآمریکاگرایی و بدبینی به کشورهای غربی از سوی کشورهای جهان‌سوم است. این نگاه جهانی‌شدن را با «آمریکایی‌شدن» یکی می‌گیرد. به همین خاطر است که مک‌دونالد، استارباکس و نایک جزو هدف‌های محبوب تظاهرکنندگان برای حمله هستند. بااین‌حال و از نظر آنتونی گیدنز، در کتاب کم‌حجم «جهان لغزنده است»، جهانی‌شدن را نمی‌توان با آمریکایی‌شدن یا غربی‌شدن یکی گرفت. جهان امروز تغییر کرده و ما شاهد افزایش مداخله مستقیم بسیاری از کشورهای غیرغربی هستیم. گیدنز در این کتاب به تأثیر پیامدهای جهانی‌شدن بر سنت، خانواده، دموکراسی می‌پردازد. یکی از محورهای مورد توجه گیدنز در این کتاب مقوله بنیادگرایی است. دریافت‌ها و تحلیل‌های گیدنز دراین‌باره که دوران پس از یازده سپتامبر را شامل می‌شود، صرفا محدود به بنیادگرایی مذهبی نیست. از نگاه او، خانواده و نقش درحال تغییر زنان نیز جزئی از دغدغه بنیادگرایان به‌شمار می‌آید؛ بنیادگرایانی که چه راست‌گرایان مذهبی آمریکایی باشند و چه جنبش‌های شرقي، طرفداران سرسخت شکل سنتی خانواده و دشمن تلاش‌های زنان برای رهایی از قید نقش‌های سنتی و فرهنگی هستند. از نظر گیدنز و برخلاف نظر بسیاری از متفکران سیاسی حادثه 11 سپتامبر منجر به گسست تاریخی آنچنانی نشد. از نظر او در مقایسه، فروپاشی دیوار برلین در سال 1989 نماد پرمعناتری برای تاریخ معاصر بود و حتی می‌توان گفت زمینه‌ساز حوادث رخ‌داده در نیویورک و واشنگتن بود چراکه گروه‌های اسلام‌گرای ستیزه‌جو که القاعده را تشکیل دادند در سال‌های آخر جنگ سرد از طرف آمریکا حمایت می‌شدند تا بتوانند شوروی را از افغانستان بیرون برانند. ویراست اول این کتاب در سال 1379 در ایران تحت‌عنوان «جهان رهاشده: ‌گفتارهایی درباره یکپارچگی جهانی» از سوی انتشارات علم و ادب منتشر شده بود. آنتونی گیدنز مدیر مدرسه اقتصاد لندن و یکی از تأثیرگذارترین چهره‌های دانشگاهی جهان است. او مفهوم «راه سوم» را به دنیای سیاست معرفی کرده و از کتاب‌های معروف او می‌توان از فراسوی چپ و راست، مدرنیته و هویت شخصی و در دفاع از جامعه‌شناسی نام برد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.